Chung vai bảo vệ sông Cầu

Khúc sông Cầu chừng 50m, chảy qua địa phận phường Minh Quang thành phố Thái Nguyên lổn nhổn cả chục mô đá đã lên màu cỏ xanh. Bà Lê Thị Mai một chủ khai thác cát sỏi trên sông cho biết đó là những cuội "sái" không dùng được vào việc gì nên bị bỏ lại. Cũng theo bà số lượng này có khi lên tới 70% tổng khối lượng khai thác được. Sỏi nhỏ loại 1-2 (đường kính 1-2cm) được dùng để trộn bê tông, sỏi 3-4 (đường kính 3-4cm) dùng để rải đường, còn loại to này chẳng dùng được vào việc gì. "Thôi thì "của sông lại trả cho sông"- bà Mai chép miệng.

Cũng trên đoạn sông cách đó không xa, chị Nguyễn Thị Chín, tổ 1 cầu Gia Bẩy (Đồng Hỷ, Thái Nguyên) không khỏi ngậm ngùi khi kể: Ở bờ bên này nhìn sang bờ bên các nhà hàng khách sạn lúc nào cũng thấy họ trút nước ầm ầm xuống sông. Cả nước thải, đồ ăn và nhiều thức khác nên đoạn sông này lúc nào cũng lờ lờ, bập bềnh rác thải.

Anh Hoàng Mạnh Tùng một người dân địa phương cho biết: "Cu tí" nhà anh có lần theo bạn đi tắm sông tối về mẩn ngứa gãi cả đêm bây giờ có cho ra sông cũng chẳng dám xuống.

Theo ông Trần Văn Thịnh, Phó giám đốc sở Tài nguyên Môi trường Thái Nguyên, việc khai thác và sử dụng tài nguyên không hợp lý đã gây ảnh hưởng lớn tới dòng chảy và môi trường tự nhiên của dòng sông. Không những thế toàn bộ lưu vực sông còn có hơn 2000 cơ sở sản xuất công nghiệp cùng khoảng 200 làng nghề đều xả nước thải trực tiếp ra sông, đã làm sông Cầu ngày càng ô nhiễm trầm trọng

Việc "Đề án tổng thể bảo vệ và phát triển bền vững môi trường sinh thái, cảnh quan sông Cầu" (Đề án Tổng thể sông Cầu) vừa chính thức được Thủ tướng Chính phủ phê chuẩn, cho thấy sự quan tâm của chính phủ trong việc nỗ lực bảo vệ môi trường lưu vực sông Cầu.

Mục tiêu của đề án là bảo vệ, khai thác và phát triển bền vững môi trường sinh thái và cảnh quan lưu vực sông Cầu, phục vụ phát triển kinh tế xã hội của các địa phương trong lưu vực. Người dân địa phương thực sự đóng vai trò chính trong việc liên kết và bảo vệ môi trường sống tự nhiên của chính mình. Với nguyên tắc chỉ đạo trong quá trình thực hiện: Tôn trọng và phát huy vai trò chủ nhân lưu vực của cộng đồng sinh sống, nâng cao trách nhiệm, phát huy tính chủ động của chính quyền và nhân dân 6 tỉnh. Thực hiện trọn vẹn vai trò chủ nhân thực sự của cộng đồng sống trên lưu vực, vừa có quyền lợi bình đẳng khai thác con sông vừa có ý nghĩa cụ thể trong quá trình bảo vệ.

Một trong những biện pháp quan trọng nhất của của đề án này là xử lý triệt để các cơ sở gây ô nhiễm môi trường, khắc phục các khu vực sông đang bị ô nhiễm nặng. Theo đó việc quản lý, bảo vệ môi trường sông sẽ được quản lý một cách tổng thể liên ngành chứ không bị chia cắt bởi từng địa phương như trước. Các địa phương ở thượng lưu và hạ lưu sẽ cùng có trách nhiệm chung vai cùng giải quyết và khắc phục những vấn đề trong việc gìn giữ môi trường.

Nguy cơ ô nhiễm từ các làng nghề

Làng nghề sản xuất giấy tái chế Phong Khê và Phú Lãm (Bắc Ninh) sản xuất18 -20 nghìn tấn sản phẩm/năm, thải ra môi trường1.200-1.500 m ³nước thải/ ngày. Nước thải xuất giấy chứa rất nhiều hoá chất độc hại như thuốc tẩy, xút, phẩm màu các loại. Hàm lượng BOD5 vượt 4,3 lần , COD vượt 6 lần tiêu chuẩn cho phép.

Làng nghề nấu rượu Vân Hà (Bắc Giang) mỗi ngày sử dụng đến 40-50 tấn sắn khô, sản phẩm phụ dùng để nuôi lợn. Chất thải rắn, lỏng thải vào môi trường khoảng 5.000m ³/ ngày..

Làng nghề giết mổ Phúc Lâm (Bắc Giang) trung bình mỗi ngày giết ngày 300-400 gia súc. Mỗi hộ làm nghề giết mổ thải ra khoảng 3-4m ³nước thải/ ngày; 80-100kg phân/ngày. Toàn bộ nước thải và phân đều thải trực tiếp vào nguồn nước mặt xung quanh làng. Ngoài ra, lượng muối dùng để muối da trâu bò thải ra cũng gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.(Nguồn báo cáo kết qủa nghiên cứu KHCN cấp nhà nước về Môi trường lưu vực sông Cầu).