Chứng quên và người cao tuổi

Trên phương diện bệnh học nhiều loại mất trí nhớ kết hợp với các rối loạn thần kinh như bệnh Alzheimer, tai biến mạch máu não, tâm thần, trầm cảm, stress, suy nhược thần kinh. Tuy nhiên nhiều người lớn tuổi khỏe mạnh vẫn phàn nàn chứng hay quên trong cuộc sống hàng ngày. Những nghiên cứu mới nhằm hiểu thêm những kiến thức về nền tảng hóa thần kinh của trí nhớ dẫn đến những biện pháp điều trị và phòng ngừa thích hợp.

Biểu hiện của chứng quên

Biểu hiện sớm của chứng quên là khó khăn trong sử dụng tiền hàng ngày, sử dụng phương tiện giao thông, sử dụng điện thoại, mất kỹ năng mua sắm, khó khăn trong việc làm theo lời hướng dẫn và tìm đường trong thành phố; nhân cách người bệnh cũng thay đổi biểu hiện tính ngơ ngác, thờ ơ với người khác, luôn than phiền quên, không nhớ.

Có hai kiểu biểu hiện rối loạn trí nhớ thường gặp:

Chứng loạn trí nhớ về không gian hay nơi chốn, bệnh nhân khó nhận biết nơi mình đang ở và những nơi khác mà họ đã được biết trước. Chứng loạn trí nhớ này là rối loạn kỳ lạ, trong đó bệnh nhân luôn tin rằng họ đang ở một nơi khác với nơi thật sự họ đang ở, dù cho họ có đối mặt với các bằng chứng không thể chối cãi như cầu thang, bàn ghế, giường nệm.

Chứng quên toàn bộ thoáng qua là một rối loạn có tính chất chu kỳ của hệ thần kinh trung ương trong đó có sự mất thình lình trí nhớ, đặc biệt là trí nhớ để tường thuật hay nói về những sự kiện mới xảy ra mà không kèm triệu chứng thần kinh. Người mắc chứng quên này thường có những biểu hiện như: hay hỏi lặp đi lặp lại một câu hỏi, hay nhấn mạnh từ cuối, hay nhắc lại đoạn cuối câu. Chứng quên thông thường gặp trong các nguyên nhân là quên theo tuổi gắn liền với mất dần tính khôi hài trong giao tiếp, tốc độ suy nghĩ chậm dần, tuy nhiên nhân cách ít biến đổi, cách phát âm không thay đổi. Ở chứng quên này người bệnh thường quên sự việc mới xảy ra, nhưng lại nhớ rất lâu các sự việc đã xảy ra trong quá khứ. Quên do các nguyên nhân tâm thần thường kết hợp với các rối loạn thần kinh thực vật, mất ngủ, thiếu năng lực trong công việc, ăn không ngon, lo âu.

Quên là triệu chứng sớm của suy giảm nhận thức và sa sút trí tuệ, đây là căn bệnh tiến triển chậm trong nhiều năm.

Chứng quên có thể phòng ngừa?

Trong nhiều cố gắng y học đã khẳng định quên giai đoạn sớm có thể chữa được và ít ra cũng làm quá trình bệnh chậm loại hoặc tạo cho người bệnh có cuộc sống tốt hơn. Vấn đề đặt ra là khi các bạn có biểu hiện quên thì nên đi khám bệnh để được xác định mức độ quên và tìm các yếu tố nguy cơ và điều trị. Hiện nay có rất nhiều thuốc điều trị đặc hiệu cho chứng quên như bệnh sa sút trí tuệ, quên sau tai biến mạch máu não, quên thông thường ở người lớn tuổi, quên do các bệnh trầm cảm, stress,... Và một khái niệm mới được đưa ra là các thuốc chống thoái hóa não như vitamin E, vitamin C, hay ginkgo biloba từ cây bạch quả có tác dụng cải thiện nhận thức và trí nhớ cho bệnh nhân sa sút trí tuệ.

Ginkgo biloba thuốc có tên thương mại là Giloba, Bilkan, Graton... có tác dụng chống oxy hóa giúp bảo vệ tế bào, đặc biệt là tế bào não tránh khỏi tác hại của gốc tự do trong quá trình thoái hóa não. Bên cạnh tác dụng trên nó còn cải thiện tuần hoàn não nên cũng được sử dụng điều trị chứng quên và suy giảm nhận thức sau tai biến mạch máu não.