Chưa "mặn mà" với rác thải
Dịch vụ môi trường là một ngành đặc trưng và mang ý nghĩa xã hội to lớn. Đầu tư cho môi trường đòi hỏi phải có nguồn vốn lớn, thời gian hoàn vốn lâu. Vấn đề khó khăn đặt ra cho công nghệ xử lý rác thải ở Việt Nam là đặc thù rác chưa được phân loại đầu nguồn.
Hai công nghệ được ứng dụng trong xử lý rác thải hiện nay là chôn lấp (chiếm phần lớn) và chế biến chất thải hữu cơ thành phân compost. Việc xây dựng nhà máy xử lý rác đòi hỏi nguồn vốn lớn nên hiện tại, một số nhà máy được xây dựng thường sử dụng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA), lắp đặt theo công nghệ nước ngoài, chủ yếu do doanh nghiệp nhà nước đầu tư. Bên cạnh những ưu điểm, nhược điểm của các nhà máy xử lý rác thải lắp đặt kiểu này là vốn đầu tư cao, tiến độ rót vốn chậm; công nghệ không hoàn toàn phù hợp với điều kiện Việt Nam; khó thay thế, sửa chữa thiết bị…
Cùng với xu thế đổi mới và hội nhập kinh tế, phù hợp với quan điểm mở rộng các hình thức xã hội hóa, ngày càng có nhiều doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế, nhất là doanh nghiệp tư nhân tham gia đầu tư nghiên cứu công nghệ và xây dựng nhà máy xử lý rác thải. Điển hình là công nghệ Seraphin (của Công ty cổ phần Phát triển môi trường xanh), công nghệ An Sinh-ASC (hiện ASC chuyển giao bản quyền và Nhà máy rác Thủy Phương cho Công ty cổ phần Đầu tư Phát triển Tâm Sinh Nghĩa) được Bộ Xây dựng đánh giá rất cao. Ưu điểm của các công nghệ được nghiên cứu trong nước là đầu tư thấp, phù hợp với điều kiện Việt Nam, tái chế được phần lớn chất thải, giảm lượng rác chôn lấp, diện tích sử dụng ít, thời gian thi công nhanh, dễ sửa chữa, thay thế thiết bị…
Để thu hút doanh nghiệp tư nhân tham gia vào lĩnh vực dịch vụ môi trường vốn được xem là không ít “chông gai”, Giám đốc Công ty Môi trường, Chủ nhiệm Dự án Nhà máy xử lý rác thải Nam Định cho rằng, phải có cơ chế thông thoáng trong đầu tư, nhất là phải cân nhắc, xác định mức phí thu gom, xử lý rác thải phù hợp.
Về phía doanh nghiệp tư nhân, những “người trong cuộc”, lại than phiền bởi không ít những rào cản mà họ gặp phải. Bà Trần Thị Lệ Hằng, Giám đốc Công ty cổ phần Tư vấn Đầu tư xây dựng và Môi trường, đơn vị đang triển khai xây dựng Nhà máy xử lý rác thải ở Hà Nam cho biết, các doanh nghiệp tư nhân rất khó khăn trong việc huy động vốn. Song, Nhà nước lại chưa có chính sách cụ thể và thật sự bình đẳng để hỗ trợ vốn cho các doanh nghiệp dịch vụ môi trường ngoài quốc doanh. Mức phí xử lý rác thải không chỉ không nhất quán ở các địa phương, mà thực tế cũng không bù được những chi phí trong khi nguồn vốn của doanh nghiệp tư nhân lại có hạn.
Suy cho cùng, những nhược điểm của các công nghệ xử lý rác thải được các công ty tư nhân đầu tư nghiên cứu trong nước (tính đồng bộ, tính công nghiệp, mức độ tự động hóa dây chuyền công nghệ chưa cao, còn nhiều lao động thủ công…) là do thiếu vốn. Là công nghệ mới, vừa phải triển khai ứng dụng, vừa hoàn thiện nên mặc dù có nhiều ưu điểm, các công nghệ này vẫn chưa đủ sức thuyết phục các địa phương; các tổ chức tài chính không dám cho vay vì chưa đảm bảo chắc chắn thành công của dự án. Đầu tư cho bảo vệ môi trường là đầu tư cho phát triển bền vững, bảo vệ môi trường là quyền lợi và nghĩa vụ của mọi tổ chức, mọi gia đình và của mỗi người. Để quan điểm đó trở thành hiện thực, rất cần những cơ chế, chính sách cụ thể, phù hợp.
Nguồn: vir.com.vn, 21/07/2006
