Chớ lạm dụng PARACETAMOL

Về cấu trúc hóa học, paracetamol chứa nhân para-amino phenol (phenylamin), do vậy ít độc hơn pyramidon (amidopyrin) chứa nhân pyrolidin, có thể gây suy tủy.

Nhưng khi dùng quá liều (trên 5gam/ngày), paracetamol cũng có thể làm thương tổn gan, gây tử vong. Tại Australia , theo một báo cáo về 29 trường hợp ngộ độc gan có 9 trường hợp do paracetamol. Một báo cáo khác cho biết 10 trường hợp ngộ độc trẻ em do dùng quá liều sirô có paracetamol. Trường hợp tự tử bằng paracetamol ở Việt Nam xảy ra không ít! Lại có những trường hợp bác sĩ kê trong cùng một đơn thuốc cả paracetamol và Decolgen hoặc một biệt dược khác có chứa paracetamol. Nếu uống 3 lần mỗi ngày theo đơn thuốc đó trong nhiều ngày có thể dẫn tới ngộ độc do dùng quá liều. Cũng có trường hợp thấy cháu sốt cao, người nhà cứ cho uống liên tục paracetamol đến nỗi cháu bị tử vong do suy gan.

Paracetamol là thuốc hạ sốt, giảm đau khá an toàn và ít độc hơn pyramidon, phenacetin hoặc analgin mà ta hay dùng trước đây, chứ không phải là vô hại.

Hiện nay, trên thị trường Việt Nam có trên 350 biệt dược chứa paracetamol được cấp số đăng ký, nghĩa là được cấp phép lưu hành. Những thuốc này có thể chỉ có riêng paracetamol hoặc phối hợp với một số họat chất kháng viêm, kháng dị ứng,… Nếu không nhìn kỹ họat chất ghi trên nhãn thì bác sĩ cũng có thể ghi 2 thuốc có cùng một họat chất trong cùng một đơn thuốc. Do vậy, cần biết biệt dược ấy có hoạt chất gì là chính chứ không phải chỉ dựa theo tên biêt dược. Việc có quá nhiều tên biệt dược cho cùng một hoạt chất, làm thầy thuốc và người dùng bối rối, không biết phân biệt thuốc nào khác thuốc nào cũng là điều để các nhà quản lý suy nghĩ!

Về liều dùng paracetamol: Trước đây, Tổ chức y tế thế giới khuyến cáo liều dùng thông thường là 0,325g/lần, nhưng sau này thấy paracetamol khá an tòan, nên liều dùng thông thường cho người lớn trung bình nặng 50kg có thể tăng lên 0,5g/ lần. Nhiều xí nghiệp hiện nay đã sản xuất viên 0,5g và cả 0,65g cho chỉ định hạ nhiệt, giảm đau. Liều dùng thông thường 0,5g x 3 lần/ngày đối với người lớn và không được dùng quá 4g (8viên 0,5g)/ngày. Đối với tuổi vị thành niên: không quá 2g/ngày. Trẻ em dưới 7 tuổi cho uống tính theo cân nặng, 20mg/kg/ngày (nhưng không quá 1g/ngày). Thời gian dùng để giảm sốt: không nên quá 2 ngày. Để giảm đau có thể dùng nhiều ngày hơn, nhưng không nên uống thuốc quá 10 ngày đối với người lớn và 5 ngày liên tục đối với trẻ em. Cần thận trọng đối với các trường hợp thiếu máu, suy dinh dưỡng, người nghiện rượu, viêm gan mạn tính, sốt kéo dài, chậm phát hiện bệnh.

Dạng thuốc paracetamol thường là viên nén hay viên nang. Ngoài ra cũng có thể là viên thuốc đạn, sirô, gói bột, dịch treo hoặc dung dịch. Nếu là thuốc viên, sirô, bột pha trong nước, nên uống trước bữa ăn 1 giờ; còn dùng qua đường khác, không phân biệt trước hoặc sau bữa ăn.