Chính phủ điện tử

Việc ứng dụng ICT để các cơ quan chính phủ đổi mới, làm việc có hiệu quả và minh bạch hơn, cung cấp thông tin, dịch vụ tốt hơn cho người dân, doanh nghiệp và các tổ chức đang là một biện pháp hữu hiệu mà chính phủ các nước áp dụng.

Khái niệm

Chính phủ điện tử (E-Government) là chính phủ sử dụng công nghệ ICT như: Mạng diện rộng (WAN), Internet, và các phương tiện di động để liên hệ với các công dân, giới doanh nghiệp và bản thân các cơ quan của chính phủ.

Mục tiêu của chính phủ điện tử

Mục tiêu của chính phủ điện tử là tăng cường năng lực điều hành nhà nước của chính phủ; đem lại thuận lợi cho dân chúng; tăng cường sự minh bạch; giảm tham nhũng; giảm chi phí chính phủ và làm tăng thu nhập quốc dân.

Tạo môi trường kinh doanh tốt hơn

Việc sử dụng ICT trong chính phủ và việc xây dựng cơ sở hạ tầng chính phủ điện tử sẽ giúp tạo ra một môi trường thúc đẩy kinh doanh thông qua việc cải thiện mối tác động qua lại và tương tác giữa chính phủ và doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Bằng việc giảm bớt các khâu rườm rà trong thủ thục và chú trọng đế việc cung cấp các dịch vụ nhanh chóng và hiệu quả, chính phủ điện tử có thể tạo ra các điều kiện thu hút đầu tư nhiều hơn.

Khách hàng trực tuyến, không phải xếp hàng

Tăng cường sự điều hành có hiệu quả của chính phủ và sự tham gia rộng rãi của người dân

Nâng cao tính minh bạch và tin cậy của chính phủ thông qua việc đẩy nhanh ứng dụng ICT trong quản lý và điều hành cũng như mở ra các cơ hội mới cho người dân được chủ động trong quá trình tham gia vào việc hoạch định chính sách của chính phủ.

Ngoài ra, chính phủ điện tử cũng hỗ trợ trong việc cung cấp thông tin một cách đẩy đủ và nhanh chóng, góp phần phổ biến rộng rãi thông tin. Tính minh bạch của thông tin sẽ không chỉ thể hiện sự dân chủ, mà còn gây dựng dần sự tin cậy giữa những nhà lãnh đạo chính phủ và tính hiệu quả bắt buộc trong hoạt động điều hành chính phủ.

Nâng cao hiệu quả làm việc

Chính phủ điện tử có thể giúp các nhân viên chính phủ nâng cao năng suất lao động, giảm chi phí hành chính thông qua việc cắt giảm các công việc quản lý giấy tờ, nâng cao năng lực quản lý của chính phủ và tăng doanh thu… Việc đơn giản hóa các thủ tục của chính phủ thông qua ứng dụng ICT sẽ xoá bỏ các khâu thủ tục rườm rà và giúp giảm bớt nạn quan liêu, tham nhũng.

Nâng cao chất lượng cuộc sống cho các cộng đồng vùng sâu vùng xa

ICT giúp cho chính phủ có thể vươn tới các nhóm hay cộng đồng thiểu số và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân tại đó. Điều này cũng đồng nghĩa với việc trao thêm quyền cho người dân bằng cách cho họ tham gia vào các hoạt động chính trị cũng như cung cấp tối đa các dịch vụ và hàng hoá dụng cụ thiết yếu.

Trên thế giới, đã không ít quốc gia tiếp cận với mô hình chính phủ điện tử lấy công dân làm trọng tâm. Chẳng hạn, người dân Ô-xtrây-li-a có thể tiếp cận với mọi sở, ban, ngành của chính phủ nước này thông qua một địa chỉ duy nhất là australia.gov.su.

Tại Hồng Công, từ năm 2004, người dân ở đây đã có thể tiếp cận với 180 loại dịch vụ công khác nhau từ 50 ban ngành của chính phủ với 60 dịch vụ, 20 ban ngành năm 2001.

Các dạng giao dịch chính phủ điện tử

Có bốn dạng giao dịch chính phủ điện tử: chính phủ với công dân (G2C), chính phủ vói doanh nghiệp (G2B), chính phủ vơi người lao động (G2E), chính phủ với chính phủ (G2G).

Các giao dịch chính phủ điện tử cung cấp các dịch vụ chủ yếu cho bốn nhóm đối tượng: người dân, cộng đồng doanh nghiệp, các nhân viên chính phủ và các cơ quan chính phủ.

Trong một hệ thống chính phủ điện tử, từng cá nhân có khả năng đưa ra yêu vầu đối với một dịch vụ cụ thể của chính phủ và nhận được dịch vụ đó thông qua Internet hoặc một số cơ chế được vi tính hoá. Trong một số trường hợp, các dịch vụ chính phủ được cung cấp thông qua một văn phòng chính phủ thay vì nhiều văn phòng chính phủ. Trong môt số trường hợp khác, các dịch vụ của chính phủ được hoàn tất mà không phải liên lạc trực tiếp với các nhân viên chính phủ.

Lợi ích của chính phủ điện tử

Về mặt kinh tế, chính phủ điện tử là một ý tưởng nhằm giảm thiểu chi phí giao dịch để tăng hiệu quả của nền hành chính công quyền, đồng thời, chính phủ điện tử là một công cụ giảm thiểu những “va chạm” không đáng có giữa những đối tác trong quá trình giao dịch.

- Mô hình chính phủ điện tử sẽ làm cho các dịch vụ của chính phủ được cung cấp trực tuyến24 giờ/24 giờ, 7 ngày/7 ngày thay vì theo lịch làm việc công chức truyền thông. Các ứng dụng phổ biến nhất hiện nay là hệ thống tài chính, các hoạt động về mua sắm của chính phủ, giao dịch nội bộ giữa các cơ quan hành chính lẫn việc chia sẻ thông tin với cộng đồng.

- Chính phủ điện tử sẽ làm cho chất lượng dịch vụ cung cấp được cải thiện. Sự thảo luận trao đổi thông tin giữa các đối tác bằng mô hình chính phủ điện tử ít tốn kém thời gian và chi phí đã là một điều kiện tốt trong việc trao đổi giữa nhà cung cấp dịch vụ (chính phủ) và khách hàng (doanh nghiệp và dân chúng) của mình.

- Xây dựng và tăng cường lòng tin giữa chính phủ và dân chúng. Đây là lợi ích chính trị vô cùng quan trọng mà bất cứ một chính phủ nào cũng hướng đến. Bởi lẽ, một khi thiếu vắng sự tin tưởng thì vai trò của pháp luật, hiêu quả cưỡng chế của các quyết định của chính phủ cũng như các chương trình đổi mới của chính phủ thường bị người dân thờ ơ, không đón nhận. Nếu sự tương tác giữa chính phủ với người dân tăng lên, kết hợp với hiệu quả và chất lượng dịch vụ cung cấp được cải thiện thì chính phủ điện tử sẽ là yếu tố tăng cường lòng tin của nhân dân đối với chính phủ. Lợi ích chính trị này có được khi áp dụng chính phủ điện tử là dộng cơ đầu tiên và mạnh nhất đối với các nhà làm chính sách khi họ muôn cải cách hệ thống quản lý công của mình.

Bao nhiêu % chính phủ điện tử thành công?

Các bước triển khai chính phủ điện tử

- Phát triển tầm nhìn;

- Đánh giá mức độ sẵn sàng điện tử;

- Xác định các mục tiêu thực tế;

- Tập trung các thủ tục hành chính và xây dựng chiến lược quản lý sự thay đổi;

- Xây dựng mối quan hệ đối tác giữa khu vực nhà nước và khu vực tư nhân.

Yêu cầu trong triển khai chính phủ điện tử

Tính rộng khắp, tính quần chúng hoá

Chính phủ điện tử cần phải được truy nhập bởi đại đa số người dân, chính vì vậy công nghệ phải mang tính mở, tức là phải có khả năng truy nhập thông tin qua Internet, truy nhập từ điện thoại di động và các trung tâm trả lời qua điện thoại, hộp thư thoại, và thông qua các thiết bị tại các nơi công cộng cho phép người dân có thể truy nhập vào hệ thống thông tin của chính phủ. Chính phủ điện tử phải được tích hợp với các tổ chức khác tại các bộ cũng như các địa phương và trở thành phương tiện truyền thông chủ yế của chính phủ.

Tính bảo mật

Chỉ có một môi trường thực sự an toàn mới có thể bảo đảm sự tin cậy cho các thủ tục hành chính của chính phủ, tính bảo mật trong thế giới điện tử phải cao hơn tính bảo mật trong thế giới thực, bởi tốc độ thực hiện các giao tiếp ở đây nhanh hơn các giao tiếp thông thương, nên độ rủi ro cũng cao hơn.

Đáp ứng nhu cầu phát triển của kinh tế tri thức

Một chính phủ điện tử tốt là một chính phủ đưa ra các quyết định công bằng dựa trên các thông tin đúng đắn và chính xác. Hệ thống quản lý tri thức phải có đủ khả năng đáp ứng được mức độ phức tạp trong các công việc của chính phủ.

Xử lý hiệu quả theo dòng công việc

Chỉ khi nào chính phủ điện tử bảo đảm được tính thống nhất giữa các thủ tục hành chính và hệ thống tổ chức của mình thì mới đảm bảo được tính công khai và độ tin cậy của nó. Hệ thống quản lý theo dòng công việc cho phép mô hình hoá các thủ tục hành chính. Bởi vậy, một quy trình ứng dụng và quá trình cung cấp thông tin tên các trang web của các tổ chức chính phủ là hết sức quan trọng.

Công việc chính của chính phủ điện tử

Dịch vụ chính phủ trực tuyến

Trước đây, các cơ quan chính phủ cung cấp dịch vụ cho dân chúng tại trụ sở của mình, nay nhờ vào ICT, các trung tâm dịch vụ trực tuyến được thiết lập, hoặc là ngay trong trụ sở cơ quan chính phủ hoặc ở nơi gần với người dân sinh sống. Chính phủ điện tử có thể giải quyết các việc trong cuộc sống hằng ngày của người dân như công chứng, đăng ký thành lập doanh nghiệp, đăng ký nhân khẩu, sang tên trước bạ v.v.. mà không phải đến chầu chực tại trụ sở các cơ quan trên như trước đây.

Tác nghiệp chính phủ

Là việc số hoá, hay điện tử hoá bản thân các hoạt động trong chính phủ, giữa các cơ quan chính phủ khác cấp và cùng cấp. Ở đây nói đến cơ cấu tổ chức, trình độ quản lý của bộ máy cũng như nhân viên chính phủ, việc quản lý lưu trữ công văn tài liệu trên nền công nghệ Web, các biểu báo thống kê điện tử, việc sử dụng mạng máy tính và Internet để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và các tác nghiệp của bản thân bộ máy chính phủ.