Chế độ ăn uống phòng bệnh

Bệnh tim mạch

Là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở các nước công nghiệp phát triển. Nhiều nghiên cứu đã chứng minh dinh dưỡng có thể ngăn ngừa được bệnh tim mạch. Theo Hiệp hội tim mạch Pháp, trong các yếu tố nguy cơ tim mạch phải kể: thuốc lá, cao huyết áp, cholesterol do ăn uống, cuộc sống tĩnh tại. Hiệp hội này cũng cho biết chế độ ăn uống kiểu Địa Trung Hải rất tốt cho tim: ăn nhiều rau và trái cây, cá nướng, mễ cốc (bánh mì, gạo lức), dầu thực vật (dầu mè, dầu oliu...). Thêm vào đó, có ánh nắng mặt trời và hoạt động cơ thể. Các nhà khoa học cho rằng đó là nhờ các chất kháng oxy hoá có trong trái cây và rau, omega 3 trong cá, polyphenol trong các loại rau gia vị.

Ưu điểm của kiểu ăn uống này là đa dạng, phong phú:

Để ngăn ngừa cao huyết áp, chế độ dinh dưỡng phải đảm bảo cung cấp đầy đủ cho cơ thể các chất vi lượng, đặc biệt là kẽm, đồng, sắt cần thiết để điều hoà huyết áp và vitamin cần thiết (có trong trái cây và rau sống).

Để ngăn ngừa cholesterol cao, hạn chế thức ăn nhiều mỡ, đồ chiên rán, nên ưu tiên dùng cá, thịt gà bỏ da, không dùng quá nhiều trứng (không quá 5 trứng/ tuần).

Để ngăn ngừa bệnh tim mạch, nên lưu ý đến 2 nguyên tắc: thức ăn phải đa dạng và ăn uống điều độ. Tất nhiên phải bỏ thuốc lá và thường xuyên hoạt động cơ thể.

Ung thư

Các chuyên viên của Quỹ Quốc tế Nghiên cứu về ung thư (WCRF), trong các báo cáo đầu tiên 1997, cho rằng có thể giảm đến một nửa số ca ung thư với chế độ ăn uống hợp lý, cân bằng và hợp vệ sinh. Nguyên nhân gây ung thư ngoài di truyền, bức xạ, còn do “các bệnh từ miệng vào”. Đó là ăn các loại thực phẩm chứa nhiều độc chất. Cách chiên, nướng thức ăn không đúng phương pháp có thể sinh ra độc chất. Chất acrylamid trong nhiều thức ăn nướng có khả năng gây đột biến gen và ung thư. Trái cây và rau quả có thể giảm nguy cơ ung thư tiêu hoá, cũng như ung thư vú, phổi, tiền liệt tuyến.

Trường hợp ung thư đại tràng đã chứng minh ăn nhiều thịt đỏ tạo nguy cơ, trái lại, ăn cá, nhất là cá béo, có tác dụng ngăn ngừa. Theo nghiên cứu của Châu Âu (EPIC, năm 2006) nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng cao 3 lần hơn ở người thường xuyên dùng nhiều thịt dỏ và thịt nguội (vừa béo, vừa mặn), so với người chỉ dùng một lần hay ít hơn mỗi tuần. Ung thư vú thường gặp hơn ở phụ nữ chưa mãn kinh, nhưng có chế độ ăn giàu chất béo động vật và nghèo chất xơ.

Theo Denis Gingras, phòng thí nghiệm Y học phân tử, bệnh viện Sainte Justine Moutréal Canada, rau quả có chứa các hoá chất đặc biệt, có đặc tính tương đương với dược phẩm như các chất ức chế yếu tố phát triển, các chất ức chế sự sinh mạch, các chất xúc tác tử vong tế bào, nên có tác dụng ngăn ngừa được ung thư.

Danh sách các chất kháng ung thư càng ngày càng dài ra. Sau lycopen trong Cà chua, người ta tìm thấy genistein trong Đậu nành, indol trong Cải bắp, sulfforaphan trong Bông cải xanh (brocoli), catechin trong Trà xanh, resveratrol trong trái Nho (hạt và vỏ Nho). Trái lại, cồn gây nguy cơ ung thư vú v và ung thư đại tràng.

Bệnh về mắt

Nhóm Inserm (Pháp), lần đầu tiên xác định các caroten ngăn ngừa được nguy cơ bị đục thuỷ tinh thể. Họ cho rằng rau xanh và bắp có thể giúp sáng mắt. Lutein và zeaxanthin là hai carotenoid tốt cho mắt, có mặt trong Bắp, Bắp cải nồi, Bông cải xanh và Cải bó xôi. Theo điều tra về bệnh mắt liên kết với ự tích tuổi khởi xướng vào 1995, nhận thấy: ở những người có tỷ lệ zeaxanthin cao, nguy cơ suy thoái điểm vàng liên quan đến sự tích tuổi (DMLA) giảm đến 93% và nguy cơ đục thuỷ tinh thể giảm 47%. Hai sắc tố trên lọc ánh sáng xanh lơ, rất độc hại cho võng mạc. Chế độ ăn nghèo carotenoid giảm khả năng lọc ánh sáng xanh lơ và làm tổn thương võng mạch. Sau cùng, các omega 3 cũng có khả năng giảm nguy cơ thoái hoá điểm vàng và hạn chế khô mắt.

Loãng xương

Để ngăn ngừa loãng xương, không gì bằng hoạt động cơ thể thường xuyên và dinh dưỡng tốt. Bệnh này liên quan nhiều đến phụ nữ. Để đề phòng loãng xương, phải bắt đầu từ lúc còn bé với chế độ ăn giàu chất canxi trong suốt cuộc đời 1.000 mg/ ngày cho đến thời kỳ mãn kinh và 1.500 mg/ ngày sau mãn kinh.

Nguồn canxi: sữa và chế phẩm của sữa, nước khoáng, cá cơm, cải bắp nồi... Ngoài ra cần cung cấp đồng thời vitamin D qua phơi nắng. Rau cải và trái cây cũng có vai trò trong ngăn ngừa loãng xương, nguyên nhân gãy xương.