Chắp và lẹo mắt
Chắp mắt
Chắp là một khối sưng lành tính của mi mắt do một tổn thương u hạt, vô khuẩn, phát triển từ viêm tuyến meibomius của sụn mi. Chắp cũng có thể xảy ra sau một lẹo không vỡ, thường do tắc những ống dẫn của tuyến meibomius và các ống dẫn này vỡ ra làm dịch ngấm vào các mô xung quanh tạo thành chắp. Chắp mắt hiện dưới hình thái một khối cứng đội lồi da mi hay kết mạc mi lên.
Những dấu hiệu giúp chẩn đoán bệnh
Bệnh nhân có cảm giác vướng ở mi, chớp mắt khó khăn.
Ở mi trên hoặc mi dưới xuất hiện một khối u nhỏ, kích thước khác nhau có thể bằng hạt đậu, hạt ngô, sờ nắn thấy chắc nhưng không đau, bờ rõ rệt, da vùng chắp có thể bình thường hoặc hơi đỏ lỏng lẻo di động được. Lật mi lên khám sẽ thấy vùng đối diện với vùng sưng có màu xám nhạt hoặc vàng nhạt.
Tiến triển:Khi mới xuất hiện chắp thường nhỏ và tiến triển chậm. Có thể giữ nguyên kích thước trong nhiều năm, có thể teo nhỏ đi nhưng trong các trường hợp có bội nhiễm kèm theo thì chắp có thể phát triển to lên và gây mủ, khi đó ngoài các triệu chứng trên sẽ có thêm các triệu chứng sưng, nóng, đỏ, đau.
Chắp có xu hướng thoái triển ở người trẻ nhưng nguy cơ tái phát cao, chắp không tiến triển khi u hạt đã nang hóa. Những trường hợp này nếu không điều trị kịp thời có thể vỡ dò mủ ra ngoài da hoặc kết mạc dẫn đến viêm kết mạc, viêm đường dẫn nước mắt.
Điều trị
Nếu chắp nhỏ không gây cảm giác khó chịu cho bệnh nhân thì nên để nguyên và khuyên bệnh nhân xoa, day hoặc chườm nóng nó (ngày 4 đến 5 lần, mỗi lần 10-15 phút) hàng ngày cho đến khi tự khỏi (dùng ngón tay trỏ day trên vùng da mi có chắp) hoặc chạy điện sóng ngắn ( nếu cơ sở có điều kiện).
Tra thuốc nước, mỡ kháng sinh tại mắt, có thể phối hợp một kháng sinh phổ rộng với một
Corticoid tra mắt trong khoảng thời gian tối đa 10 ngày.
Trong trường hợp không kết quả thì phải phẫu thuật nạo hết tổ chức chắp (làm ngoài giai đoạn viêm và sau khi đã làm các xét nghiệm máu chảy máu đông cho kết quả bình thường), sau đó dùng kháng sinh uống và tra tại mắt.
Chú ý: Trong những trường hợp chắp tái phát nhiều lần và trên bệnh nhân cao tuổi sau khi nạo chắp cần lấy khối chắp gửi làm xét nghiệm giải phẫu bệnh.
Lẹo mắt
Lẹo là một viêm nhiễm cấp tính của các tuyến bã nhờn ở chân lông mi hoặc nang lông (tuyến Zeiss) tạo nên một hoặc nhiều nhọt ở bờ mi. Nguyên nhân thường gặp do tụ cầu vàng.
Các dấu hiệu giúp chẩn đoán
Lúc đầu có cảm giác nóng ở bờ mi kèm theo đau khi ta sờ nắn bên ngoài. Sau đó bệnh nhân thấy mi sưng đỏ, đau nhức ở một vùng trên mi, trung tâm lẹo là một lông mi Nếu không được điều trị mi sẽ phù nề lên tấy đỏ, đau nhức tăng lên (tùy thuộc lẹo to hay nhỏ mà mức độ phù nề tấy đỏ nhiều hay ít). Khoảng 3 ngày sau ở đỉnh nhọt xuất hiện một chấm màu vàng (ngòi mủ), sau ngày thứ 4 đến ngày thứ 6 ngòi mủ vỡ ra, các triệu chứng đau nhức giảm, tiển triển dẫn đến rụng lông mi.
Điều trị
Khi lẹo mới xuất hiện nên chườm nóng vùng lẹo ngày 4-5 lần, mỗi lần khoảng 10-15 phút hoặc dùng cồn 70o bôi và xoa bóp vùng sưng 2-3 lần một ngày. Ở cơ sở có điều kiện có thể cho chạy điện sóng cao tần.
Giai đoạn lẹo sưng to có mủ nên dùng kháng sinh cho lẹo thu gọn lại đến khi lẹo đã khu trú thì chích nặn mủ và ngòi mủ sau đó dùng kháng sinh uống và tra tại mắt.
Hiện nay người ta có phương pháp điều trị lẹo tái phát bằng áp lạnh tuyết CO2 hoặc bằng
Nitơ lỏng, sau áp dùng kháng sinh tra tại mắt cho bệnh nhân.
Chú ý: Với những trường hợp lẹo tái phát nhiều lần cần khám phát hiện các bệnh toàn thân để điều trị phối hợp như bệnh đái tháo đường, táo bón, viêm ruột…
