Cháo thảo dược – "ẩm thực liệu pháp"
Theo các nhà y học cổ đại và các nhà dinh dưỡng học: Con người có sống được hay không, có khỏe mạnh hay không là dựa vào vị khí có tốt hay không? Vị khí ở đây là chỉ sự ăn uống, hấp thu, tiêu hóa đồ ăn của cơ thể và cháo được gọi là “chất bổ dưỡng đệ nhất”. Cháo có rất nhiều loại nhưng có thể phân làm cháo dưỡng sinh và cháo trị bệnh. Cháo dưỡng sinh chủ yếu gồm các loại ngũ cốc lương thực, hoặc dùng đơn thuần hoặc dùng nhiều loại ngũ cốc để nấu cháo. Cháo dùng để chữa bệnh hay còn gọi là cháo thuốc dựa trên nguyên tắc lý luận biện chứng của y học cổ truyền, tùy người, tùy chứng mà chọn các loại thảo dược tương ứng để nấu cháo; ngoài ra, phương pháp nấu, cách dùng cũng có phần khác nhau.
Một số ưu điểm của cháo thảo dược
- Tăng cường thể chất, phòng chống bệnh tật. Chức năng tỳ vị mạnh hay yếu có liên quan mật thiết tới sức khỏe con người. Cháo thảo dược thông qua điều hòa tỳ vị, cải thiện chức năng tiêu hóa có tác dụng quan trọng hỗ trợ chính khí, tăng cường thể chất cho cơ thể.
- Tác dụng dưỡng sinh, kéo dài tuổi thọ: rất nhiều vị thuốc nhân sâm, kỷ tử, đào nhân... có tác dụng dưỡng sinh, tăng cường thể chất, ngăn ngừa lão hóa sớm, kéo dài tuổi thọ.
- Tác dụng hỗ trợ bồi bổ sức khỏe, tăng cường thể lực trong và sau điều trị; đặc biệt phù hợp với những cơ thể suy nhược, bệnh nhân ốm nặng, ốm lâu ngày hoặc sản phụ sau sinh.
Một số loại cháo thảo dược
Cháo nhân sâm: Nhân sâm tán bột 3g, gạo tẻ 100g, đường phèn, nước vừa đủ cho vào nồi đất đun nhỏ lửa cho tới nhừ cháo là được. Thường ăn vào buổi sáng, tiết trời thu đông là hợp. Tác dụng: ích nguyên khí, bổ ngũ tạng, bổ khí huyết, kiện tỳ vị, kéo dài tuổi thọ. Phù hợp với những người cơ thể suy nhược, ăn không tiêu, đi ngoài lỏng mãn tính, đoản khí hay hoảng hốt mất ngủ, trí nhớ giảm hay quên...
Cháo vừng đen: Vừng đen rửa sạch, phơi khô, sao chín, tán bột. Mỗi lần lấy 30g nấu cùng với 100g gạo tẻ. Loại cháo này có tác dụng bổ can thận, phù hợp với những người cơ thể suy nhược, tóc bạc sớm, thiếu máu, hoa mắt chóng mặt, đại tiện táo...
Cháo hà thủ ô: Sắc 30 – 60g hả thủ ô chế lấy nước đặc, bỏ bã, thêm 100g gạo tẻ, đại táo vài quả, đường phèn vừa đủ, nấu cháo ăn. Tác dụng: ích thận, chống lão hóa, dưỡng can, bổ huyết. Thường dùng cho những người thuộc chứng can thận suy, váng đầu, ù tai, suy nhược thần kinh, râu tóc bạc sớm... Ngoài ra còn có tác dụng phòng ngừa và tác dụng hỗ trợ trong điều trị cao huyết áp, xơ hóa động mạch.
Cháo kỷ tử: Câu kỷ tử 30g, gạo tẻ 100g nấu cháo ăn thường xuyên có tác dụng kéo dài tuổi thọ, bổ thận dưỡng huyết, dưỡng âm, sáng mắt.
Cháo đậu tương: Đậu tương tươi, gạo tẻ mỗi thứ 100g, đường phèn vừa đủ nấu cháo. Tác dụng kiện tỳ, dưỡng vị, nhuận phế; dùng tốt đối với người già cơ thể suy nhược, dinh dưỡng kém, hoặc mắc bệnh tim mạch như xơ vữa động mạch, cao huyết áp, bệnh mạch vành...
Cháo cúc hoa: 100g gạo tẻ nấu cháo chín, thêm 10 – 15g cúc hoa bỏ đế hoa đã tán bột; đun sôi thêm một chút là được. Tác dụng tán phong nhiệt, thanh can hòa, giảm huyết áp, phù hợp với những người mắc bệnh mạch vành, cao huyết áp, hay có các chứng hoa mắt chóng mặt do can thận âm hư, can hỏa vượng...
Cháo tang thầm(quả dâu chín): Tang thầm 30g (nếu còn tươi 60g,), gạo tẻ 60g, đường phèn lượng vừa đủ. Cháo có tác dụng bổ can dưỡng huyết, sáng mắt, ích trí. Phù hợp với những trường hợp can thận âm hư gây ra các chứng đau đầu hoa mắt, mất ngủ, hay mơ, ù tai, mỏi lưng, râu tóc bạc sớm...
Cháo quyết minh tử: Quyết minh tử sao 10g, gạo tẻ 60g, đường phèn vừa đủ, nấu cháo. Tác dụng: thanh can, sáng mắt, thông đại tiện, phù hợp những người có huyết áp cao, mỡ máu cao, mắt đỏ, hay chảy nước mắt, đại tiện táo do thói quen.
Cháo sơn tra: Sơn tra khô 30g (tươi 60g), gạo tẻ 100g, đường phèn 10g. Sơn tra đun kỹ lấy nước, bỏ bã, thêm gạo nấu chín, thêm đường, đun sôi là có thể dùng được. Tác dụng: hoạt huyết, hóa ứ, tiêu thực, tán kết. Phù hợp với những người cao huyết áp, mỡ máu cao, có bệnh tim mạch.
Cháo bát bảo: Có tác dụng bổ khí, kiện tỳ phù hợp với người khí suy: cơ thể suy nhược, ăn kém, đi ngoài lỏng. Thành phần: Đảng sâm 10g, hoàng kỳ 10g, hoài sơn 100g, đại táo 10g, liên nhục 10g, biển đậu 10g, khiếm thực 10g, các vị sắc kỹ bỏ bã rồi thêm gạo tẻ 50g. Cháo chín là dùng được.
Cháo bổ khí, dưỡng huyết: Đương quy 10g, hoàng kỳ 15g, long nhãn 10g, đại táo 10g, kỷ tử 10g, xích tiểu đậu 50 – 100g, thêm một ít quế hoa. Hoặc đương quy 10g, kỷ tử 15g, đại táo 15g, gà đen (gà ác) 1 con, nấu cháo ăn thường xuyên có tác dụng bổ khí huyết. Phù hợp với những người khí huyết lưỡng hư, mệt mỏi vô lực, hay hoa mắt, chóng mặt, hồi hộp trống ngực, mất ngủ, ngủ kém, hay mơ... những người già, người ốm lâu ngày, hay sau sinh đều có tác dụng tốt.
Có thể nói rằng, cháo thảo dược vừa có tác dụng kiện tỳ, bổ dưỡng, vừa có tác dụng tốt trong hỗ trợ điều trị bệnh, phù hợp với mọi lứa tuổi, người già, trẻ em, nam, nữ; dễ tiêu hóa, không có độc tính, có thể dùng lâu dài.
