Cây Sài hồ

Sài hồ là loại cây sống lâu năm, cao khoảng 45 – 70cm. Rễ nhỏ hình trụ, phân nhánh hoặc không phân nhánh. Thân mọc thẳng, phân cành hình chữ chi. Lá mọc cách, mép nguyên hình mác có những đường gân song song, phía dưới cuống lá ngắn. Cụm hoa hình tán kép mọc ở kẽ lá hoặc đầu cành. Trực cụm hoa chung, nhỏ và dài, có nhiều cụm phụ ngắn không đều nhau. Hoa nhỏ, màu vàng. Quả hình trứng.

Người ta thu hái rễ cây Sài hồ để làm thuốc. Theo tài liệu cổ, Sài hồ có vị đắng hơi hàn, vào 4 inh Can, Đởm, Tâm bào và Tam tiêu; có tác dụng phát biểu, hòa lý, thoái nhiệt, thăng dương, giải uất, điều kinh. Sài hồ được dùng để chữa các bệnh về thiếu dương, bệnh hàn nhiệt vãng lai, miệng đắng, tai ù, đau đầu, hoa mắt, chóng mặt, nôn mửa, bệnh kinh nguyệt không đều, giảm sốt trong các bệnh sốt rét, sốt do virus…

Sài hồ là vị thuốc thông dụng trong Đông y, thanh nhiệt, giải uất.

Ngày nay, nhiều nhà khoa học đã nghiên cứu và chứng minh Sài hồ còn có nhiều công dụng đặc biệt như trấn tĩnh, giảm đau, phòng chống ngất và bảo vệ tế bào của vỏ đại não, là cơ sở điều trị các bệnh về thần kinh. Nước sắc Sài hồ, Quế chi còn tác dụng ngăn chặn các phản ứng hoạt tính của oxy hóa tự do xảy ra nhanh do lão hóa, làm cho sự giảm sút của chức năng thần kinh do lão hóa được phục hồi.

Sài hồ còn có tác dụng bảo vệ gan, lợi mật và làm giảm lượng mỡ máu. Sài hồ làm nhanh chóng phục hồi tế bào hoại tử trong trường hợp tổn thương gan. Nói cách khác, Sài hồ có tác dụng điều hào chức năng miễn dịch và làm giảm hạ men gan, cải thiện chức năng gan một cách tích cực.

Đối với mật, Sài hồ làm cho dịch mật điều tiết một cách hài hòa nhằm hỗ trợ tích cực công năng tiêu hóa. Ngoài ra, Sài hồ còn có tác dụng làm giảm lượng cholesterol (LDL) trong máu khá hiệu nghiệm. Những phương thuốc cổ có Sài hồ làm chủ công Phương: Đại Sài hồ thang Chủ trị: Giải nhiệt, hành trệ, hòa vị, thăng dương Sài hồ             8 lượng (320 g)            Hoàng cầm     8 lượng            Bán hạ             8 lượng            Thược dược   5 lượng            Sinh khương   5 lượng Đại hoàng        2 lượng Đại táo 12       12 quả Chỉ thực          5 quả Phương: Tiểu Sài hồ thang Thanh tà khí, hòa vị khí Sài hồ              8 lượng            Bán hạ             ½ thăng (1/2 lít)            Hoàng cầm     3 lượng            Nhân sâm       3 lượng            Cam thảo        3 lượng Sinh khương   3 lượng Đại táo             12 quả Sắc uống ngày 1 thang, ngày uống 3 lần, cách bữa ăn 30 phút. Những cổ phương trên (của Trương Trọng Cảnh) được vận dụng qua nhiều thời đại rất công hiệu.