Cây Bán biên kỳ

Cuống lá dài 20 – 30cm, màu nâu, mang những cặp lá đối xứng. Đặc điểm phiến lá chỉ có ở một bên của gân lá, do đó có tên Bán biên kỳ, nghĩa là cờ phất về một bên.

Một cây khác cùng họ Dương xỉ, sống tương tự được trồng trong chậu làm cây cảnh. Lá cây chia thành nhiều phiến dài, xoè ra như đuôi gà, đuôi phượng, nên được gọi là cây Cỏ seo gà, Cỏ đuôi gà, Phượng vĩ thảo (cỏ đuôi phượng), tên khoa học Pteris multifida. Cây này dùng trị bệnh kiết kỵ cấp và mãn tính,

Bào tử của cả hai cây mọc ở phiến lá. Khi lá già, bào tử được gió phát tán đi xa và mọc thành cây. Do đó, ngay giữa thành phố cũng có nơi thấy cây Cỏ đuôi phượng, cây Bán biên kỳ, dây Choại, dây Bòng bong mọc trong chậu cây cảnh vì các loài cây này đều có bào tử trên lá.

Bộ phận dùng: Cả lá và cuống lá. Sách còn giới thiệu dùng cả thân ngầm, nhưng như thế thì mất cả bụi. Có lần, một con bò bị sình bụng bỏ ăn, được uống mỗi ngày 1kg lá nấu sắc nên đã khỏi bệnh.

Cách hái lá: Tóm nguyên bụi cây, cắt toàn bộ phần trên mặt đất, còn chừa lại khoảng 3cm cuống lá, lá sẽ mọc lại như cũ.

Tính vị: tính lạnh, vị đắng.

Tác dụng: thanh nhiệt, giải độc.

Điều trị

Cây Cỏ đuôi phượng dùng trong điều trị kiết kỵ (TSK số 66).

Cây Bán biên kỳ dùng điều trị bệnh viêm gan cấp, mãn tính.

Trong điều trị hai bệnh này, cả hai cây thường được dùng chung kết hợp với một số vị thuốc khác.

Viêm gan cấp tính

Bán biên kỳ                50g

Cỏ đuôi phượng         50g

Cam thảo đất              100g

Ngũ vị tử                     30g

Kim ngân hoa              10g

Liên kiều                      10g

Nấu sắc uống 15 đến 30 ngày.

Viêm gan mãn tính

Dùng đơn thuốc kể trên, gia thêm:

Trái Dứa gai                100g

Cây Chó đẻ                 30g

Điều trị vết thương viêm lở da

Bán biên kỳ                 100g

Kim ngân hoa              20g

Nước                          200ml

Nấu lấy nước, tẩm gạc đắp.