Cảnh báo về môi trường nông nghiệp và nông thôn ở Việt Nam

Theo tài liệu của Bộ Nông nghiệp và PTNT nhân ngày môi trường thế giới (5 - 6 - 2010) đã đưa ra những số liệu của các ngành thuộc lĩnh vực nông nghiệp nông thôn đã và đang khiến các nhà lãnh đạo từ trung ương đến các địa phương không thể không suy nghĩ vì tất cả các lĩnh vực thuộc nông nghiệp sau đây đã và đang hủy hoại sự sống của hơn 60 triệu người, đang sống ở nông thôn. Sự kiện ô nhiễm sông Thị Vải là điển hình.

1/ Ngành chăn nuôi thú y

Hiện nay nước ta có 17,7 ngàn trang trại chăn nuôi, nhưng chỉ có 12% cơ sở có xử lý nước thải. Phân gia súc, gia cầm hàng năm thải ra 77,92 triệu tấn. Trong đó trâu bò thải 24,52 triệu tấn; lợn thải 19,38 triệu tấn; gia cầm thải 16,50 triệu tấn. Với số lượng trên, lượng khí thải CO2, CH4 sẽ làm không khí ô nhiễm môi trường ở nông thôn, sự sống của nông dân đời này qua đời khác nếu chúng ta không có giải pháp xử lý để môi trường trong lành.

2/ Sự tàn phá rừng

Tính từ năm 1991 đếnt háng 10 - 2008 diện tích rừng bị mất từ 13 đến 15 ngàn ha/ năm. Rừng bị tàn phá ở những vùng này đã khiến núi lở làm hàng trăm người bị vùi lấp dưới những nhà bị đổ nát. Rừng bị mất nên làm cho 365 loài động vật và 355 loài thực vật bị đe dọa.

Từ 1995 đến tháng 10 - 2006 có 10,44 ngàn vụ cháy rừng gây thiệt hại 75.318 ha rừng. Mất rừng dẫn đến hạn hán vì rừng không giữ được nước. Mỗi năm có 5.830 ha rừng bị cháy.

3/ Ngành mía đường

Để thực hiện kế hoạch 1 triệu tấn đường, nhiều nhà máy sản xuất đường từ mía để cung cấp cho hơn 80 triệu dân nước ta. Nhưng mặt trái của nó là hàng năm 5 triệu m3 khí thải có hại cho con người; 500 chất thải rắn; 300 m3 chất thải lỏng được thải ra từ nhà máy đường cũng góp phần làm ô nhiễm môi trường khu vực có nhà máy chế biến mía thành đường.

4/ Ngành thủy sản

Cả nước ta hiện có 470 doanh nghiệp chế biến thủy sản. Các chất thải từ chế biến cũng làm ô nhiễm nguồn nước. Hầu hết các nhà máy chế biến thủy sản không có hệ thống xử lý nước thải trước khi đưa nước thải ra sông, ngòi, mương, máng.

5/ Ngành trồng trọt

Thông qua sử dụng phân bón hóa học có chứa các kim loại nặng (Cu, Pb, Zn, Cd). Ngoài ra sử dụng thuốc bảo vệ thực vật cũng gây ra những chất thải có hại cho người trực tiếp sử dụng. Năm 1980 cả nước ta đã dùng 10 ngàn tấn, năm 2010 sẽ sử dụng 71 ngàn tấn phân bón hóa học.

Do sử dụng phân hóa học và thuốc bảo vệ thực vật đã gây ra 669 vụ ngộ độc được cứu chữa nhưng 683 người chết vì ngộ độc thuốc bảo vệ thực vật.

6/ Khí thải ở nông thôn

Rác thải ở nông thôn đang ngày một nhiều, do đó làm cho môi trường nông thôn ô nhiễm nặng. Năm 2006 có 83.761.539 tấn, trong đó, rác thải sinh hoạt 9.930.703 tấn, rác thải chăn nuôi: 73.090113 tấn. Ngoài ra chất thải lỏng 686.830 tấn.

7/ Nước thải làng nghề

Để công nhiệp hóa, hiện đại hóa, mỗi năm nông dân mất 73.000 ha, hệ lụy 2,5 triệu người mất đất, 95.000 nông dân không có việc làm. Cứ 1 ha thu hồi thì 10 người không có việc làm. Cụ thể: ở đồng bằng sông Hồng 300.000 hộ bị ảnh hưởng, Đông Nam bộ: 108.000 hộ, Hà Nội: 138.000 hộ, Thành phố Hồ Chí Minh: 52.000 hộ, Bắc Ninh: 40.000 hộ; Hưng Yên: 31.000 hộ. Chỉ tính riêng Hà Nội mỗi năm thu hồi 1000 ha cho 300 dự án, đất thu hồi 80% là đất nông nghiệp, trong số đất này 80% là đất bờ xôi ruộng mật… (những số liệu trên do Báo an ninh thủ dô cung cấp ngày 24 - 3- 2009).

Như vậy, “ly nông bất ly hương” sẽ được đặt ra bằng phát triển làng nghề. Phàm làng nghề nào cũng thải ra môi trường chất thải rắn và chất thải lỏng, cả hai đều gây ô nhiễm môi trường. Chỉ nói đến chất thải làng nghề chế biến sắn thì hàm lượng BOD _schứa từ 5.500 - 135.000 mg/lít. Hai chất độc hại này khi con người bị nhiễm đến mức độ nào đó sẽ mắc bệnh ung thư (K). Cũng từ tin Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn làng nghề làm bún, bánh ở làng Vũ Hội (Thái Bình), Phú Đô (Hà Nội) đã nhiều người bị mắc bệnh ung thư và sinh trẻ quái thai… Từ những làng nghề đã xuất hiện bệnh phụ khoa 13 - 18%; Bệnh tiêu hóa: 8 - 13%; Viêm da: 23 - 45%; Bệnh hô hấp: 6 - 18%; đau mắt: 2 - 15%.

Trên đây chúng tôi đã đưa ra những số liệu cụ thể về ô nhiễm môi trường ở nông thôn của nước ta hiện nay. Nhưng những số liệu nêu trên chưa phải đầy đủ. Hy vọng, bạn đọc có những suy nghĩ để tìm những giải pháp hạn chế ô nhiễm môi trường ở nông thôn, hạn chế thấp nhất những bệnh nguy hiểm cho nông dân.