Cần một tượng đài Độc lập ở Hà Nội
Những hình thức và hoạt động để kỷ niệm sự kiện này không chỉ đơn thuần là tôn vinh Lý Thái Tổ và công nghiệp của Ngài khi quyết định chuyển kinh đô ra Thăng Long - Hà Nội mà còn phải quan tâm đến nhiều sự kiện hay nhân vật gắn liền với tiến trình 1000 năm qua, trong đó có cả thế kỷ XX đầy biến động và hiển hách.
Những điều đáng nói là chúng ta chưa hề quan tâm đến chính cái thế kỷ XX chứa đựng những giá trị hào hùng của truyền thống Thăng Long - Hà Nội mà cuộc Cách mạng tháng Tám 1945 không chỉ xác lập trở lại vị thế Thủ đô của nước Việt Nam độc lập mà còn mở ra con đường phát triển của đất nước và Thủ đô cho đến công cuộc Đổi mới hôm nay.
Với cuộc cách mạng tháng Tám 1945, cuộc nổi dậy của nhân dân Hà Nội mang tính chất quyết định như hiệu lệnh cho cuộc Tổng khởi nghĩa diễn ra trên toàn quốc. Và cũng chính vào thời điểm này Hà Nội trở lại vị thế Thủ đô của cả nước sau khi triều đại phong kiến nhà Nguyễn cáo chung và là nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh Tuyên ngôn Độc lập mở ra một bước ngoặt lịch sử cho dân tộc và Thủ đô. Các sự kiện liên tiếp sau đó nhu hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ với những chiến công “60 ngày đêm mở đầu Kháng chiến toàn quốc” (1946 – 1947) và “Điện Biên Phủ trên không” (1972) là những hệ quả gắn với sự nghiệp bảo vệ nền độc lập, thành quả của Cách mạng tháng Tám.
Vậy cho đến nay trên đất Thủ đô của chúng ta đã có công trình nào kỷ niệm những sự kiện trọng đại này, sự kiện gắn liền với sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh và nhiều thế hệ người dân Hà Nội và nhân dân cả nước? Tất cả chỉ là những tấm bia đá nhỏ ghi những dòng lưu niệm gắn trên các kiến trúc của thực dân để lại (Nhà Hát Lớn, Bắc Bộ Phủ, Trại Bảo an ninh....) hay nhà của dân hiến (48 Hàng Ngang). Có thể nói không có một công trình nào hết! Đó là điều không thể chấp nhận được!
Do vậy cần có một công trình mang biểu tượng và tôn vinh ý nghĩa xuyên suốt đó. Một Đài Độc lậpxứng đáng được dựng lên tại trung tâm Thủ đô Hà Nội biểu thị ý chí của toàn dân tộc và tôn vinh vị thế của Thăng Long – Hà Nội trong chiều dài lịch sử 1000 năm qua. Nó ghi dấu ý chí của dân tộc Việt Namtừ lời thơ thần ở thế kỷ XI “ Namquốc sơn hà Nam đế cư...” cho đến nguyên lý của Chủ tịch Hồ Chí Minh của thế kỷ XX “ Không có gì quý hơn Độc lập - Tự do”. Với ngôn ngữ của một công trình kiến trúc và mỹ thuật có quy mô và vị trí tương xứng nó là ngọn hải đăng soi chiếu về 1000 năm đã qua và soi rọi cho hàng ngàn năm sắp đến. Giá trị của nó sẽ là vĩnh cửu với thời gian và mọi thời đại.
Độc lập - Tự chủ là giá trị phổ quát của nhiều dân tộc, nó không chỉ gắn với sự nghiệp giải phóng trong quá khứ mà nó còn cần thiết trong bối cảnh toàn cầu hoá mà mọi dân tộc phải phát huy. Do vậy, nhìn ra bên ngoài chúng ta thấy các quốc gia lân cận với chúng ta như Lào, Campuchia (cùng là những nước bị thực dân Pháp đô hộ) hay tại Inđônêxia (quốc gia cùng giành độc lập trong thời điểm tháng Tám 1945) đều có tượng đài Độc lập; xa hơn là tại Hoa Kỳ hay nhiều nước khác đều có tượng đài Độc lập...
Vì những ý nghĩa cao cả ấy, Hội KHLSVN kiến nghị Đảng, Nhà nước và lãnh đạo thành phố Hà Nội hãy xây dựng tại trung tâm Thủ đô của cả nước một công trình Đài Độc lậpvà phải coi đó là công trình trung tâm của kỷ niệm bề dày lịch sử 1000 năm của Thủ đô nước Việt Nam. Hợp với lòng người và chuẩn với lịch sử nó sẽ được nhân dân Thủ đô và cả nước hưởng ứng. Theo chúng tôi, nếu coi kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội là công việc của cả nước, thì gắn liền với giá trị Độc lậpcòn có giá trị Thống Nhấtbiểu dương một lịch sử ngàn năm dựng nước, mở mang bờ cõi và kiên cường bảo vệ sự toàn vẹn lãnh thổ và ý chí thống nhất quốc gia. Do vậy một Đài Thống nhấtđược xây dựng tại Trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh cũng là một ý tưởng cần được quan tâm một cách nghiêm túc.
