Cần có giải pháp đầu tư xây dựng hệ thống nước thải tại các cảng cá, bến cá

Theo thống kê của Bộ NN&PTNT, trên cả nước có 20 công trình cảng cá trung tâm vùng lãnh thổ, 84 công trình cảng cá địa phương và 101 công trình bến cá. Như vậy, hầu hết khắp các địa phương có nghề khai thác thuỷ sản phát triẻn đã được đầu tư, nâng cấp hệ thống cảng cá. Các hoạt động diễn ra tại cảng cá có vai trò đặc biệt quan trọng trong phát triển nghề cá. Cảng cá thực sự là nơi gắn kết giữa khai thác và chế biến, tiêu thụ sản phẩm khai thác và là nơi cung ứng, dịch vụ hậu cần và thúc đẩy cho nghề cá phát triển. Tuy nhiên, bên cạnh sự phát triển kinh tế thì chính các hoạt động này đã và đang gây nên những ảnh hưởng không nhỏ đến môi trường. Nguyên nhân chính từ các hoạt động bốc dỡ, vận chuyển, sơ chế, tiêu thụ cá, cung ứng xăng dầu, các sinh hoạt và hoạt động khai thác tại cảng… Mặc dù có nhiều cảng cá được thiết kế đáp ứng tiêu chuẩn về môi trường nhưng cũng vẫn còn không ít cảng cá mới xây dựng không có hệ thống xử lý nước thải như cảng Tắc Cậu (Kiên Giang), cảng cá Hội Bài (Nghệ An), cảng cá Thuận Phước (Đà Nẵng)…

Theo điều tra của Viện Kinh tế và Quy hoạch Thuỷ sản, Bộ NN&PTNN thì chất thải tập trung nhiều ở các cảng cá gồm chất thải rắn, nước thải, khí thải, tiếng ồn. Do tập quán bảo quản nguyên liệu trên tàu cá thường sử dụng túi nilon để chứa cá nên khi đưa vào bờ số túi này được tháo dỡ ra, loại bỏ. Túi nilon loại bỏ thường có lẫn nước cá, nhiều khi không được thu gom kịp thời đã gây ô nhiễm môi trường cảng. Ngoài ra, các hoạt động bốc dỡ, nhất là bốc dỡ cá tạp thường có sự rơi vãi nước đá, cá tạp cũng là nguyên nhân góp phần gây ô nhiễm về mùi.

Hoạt động sơ chế còn rất phổ biến ở các cảng cá có tác động lớn đến yếu tố môi trường. Hầu hết các cảng cá có bố trí cho thuê mặt bằng để phân loại, bán sản phẩm, thậm chí cho thuê mặt bằng để sơ chế, xử lý cá đã tạo ra lượng nước thải, chất thải rắn thải ra rất đáng kể. Tại cảng cá Cát Lở, nước thải có mức độ ô nhiễm từ việc chế biến cá bò đề làm cá bò khô tương đương với cơ sở chế biến cá, tức là gấp từ vài chục đến hàng trăm lần so với tiêu chuẩn cho phép về chỉ số BOD, COD, hàng chục lần về chỉ tiêu SS, mức độ ô nhiễm vi sinh vật của nước thải cũng rất cao, lưu lượng nước thải cũng rất lớn và mang tính mùa vụ rõ rệt… trong khi không phải tất cả các cảng cá đều đã có hệ thống xử lý nước thải hoàn thiện hoặc đã có nhưng do hoạt động sơ chế trong mùa vụ làm cho hệ thống xử lý nước thải bị quá tải.

Bố trí cảng cá và cao trình cầu cảng ở một số cảng cá không hợp lý cũng là nguyên nhân gây khó khăn và kéo dài việc bốc dỡ vận chuyển cá, ở mức độ nào đó cũng có ảnh hưởng đến yếu tố môi trường. Đối với hệ thống bến cá thì vấn đề ô nhiễm môi trường là đáng kể, tập trung chủ yếu do hạ tầng kém sinh ra, nhiều bến cá lầy bùn, thiếu nước sạch.

Vấn đề môi trường, trong đó, vấn đề nước thải và xử lý nước thải đang là vấn đề bức xúc của các cảng cá. Bộ NN&PTNT cần nghiên cứu, điều tra, tổng kết, rút kinh nghiệm từ những mô hình hệ thống xử lý nước thải hiện có trong việc thiết kế, xây dựng, vận hàng và bảo dưỡng trên cơ sở đó lựa chọn, xây dựng mô hình mẫu về công nghệ và thiết bị, hướng dẫn quy trình công nghệ mẫu chuẩn áp dụng cho việc xử lý nước thải thuỷ sản tại các cảng cá.

Hiện tại, đã có nhiều cơ quan tư vấn thiết kế xây dựng hệ thống xử lý nước thải là quá cao so với khả năng tài chính của nhiều doanh nghiệp, rất cần có sự quan tâm giúp đỡ của nhà nước về kỹ thuật, công nghệ hoặc một phần kinh phí để những cơ sở gặp khó khăn về tài chính, kỹ thuật có thể xây dựng được hệ thống xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn.

Hiện nay, một số giải pháp tổ chức, quản lý các chất thải, đặc biệt là rác thải đang được thực hiện ở các cảng cá đã có tác động tích cực giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Tuy nhiên, đối với các cảng cá có hoạt động xử lý, sơ chế nguyên liệu thuỷ sản thì chỉ giải pháp quản lý không chưa đủ, cần phải tính đến giải pháp đầu tư xây dựng hệ thống xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn cho phép, thậm chí đối với hệ thống đang bị quá tải cần tính đến giải pháp nâng cấp cho phù hợp với lưu lượng và tải lượng nước thải thực tế tại cảng. Các cảng cá xây dựng mới hoặc được nâng cấp trong tương lại cần xem xét kỹ vấn đề môi trường và xử lý nước thải.