Cần cảnh giác với cá Nóc

Cá Nóc có tên khoa học là Spheroides, là một loài cá biển. Cá Nóc sống nhiều và sinh sản ở các vùng duyên hải. Vùng nước lợ và nước ngọt cũng thấy xuất hiện cá Nóc. Cá Nóc có nhiều chủng, thường phân biệt do những đốm ở da cá. Vào khoảng tháng 4-5 cá vào hạ lưu các sông để đẻ trứng, giai đoạn này cá có chứa nhiều độc tố ở các buồng trứng.

Nước ta có bờ biển khá dài, do vậy lượng cá Nóc mà ngư dân bắt được chung với cá biển rất lớn. Tuy đã được cảnh báo về ngộ độc do ăn cá Nóc nhưng năm nào cũng vẫn xảy ra chết người do ăn cá Nóc, đặc biệt là ở các tỉnh duyên hải miền Trung.

Để góp phần tìm hiểu nguyên nhân ngộ độc do ăn cá Nóc, chúng tôi xin nêu một số kinh nghiệm về vấn đề này cho bạn đọc và các bà con ngư dân tham khảo.

Thịt cá Nóc ăn rất ngon, nhưng các bộ phận như phủ tạng, buồng trứng, gan, máu và da rất độc, tinh hoàn thường ít độc hoặc không độc, riêng thịt cá thì không độc, chất độc đó có tên là tetrodoxin. Nhưng trong quá trình bắt gom cá, cá Nóc bị ươn, bị quăng quật dập nát chất độc từ buồng trứng, gan sẽ ngấm vào thịt cá gây ngộ độc. Do vậy, nếu cá tươi mà chế biến ngay, lấy hết phủ tạng, trứng và rửa sạch bằng nước muối thật kỹ thì ít độc hoặc không độc. Nhưng trong quá trình chế biến không kỹ thì rất dễ bị độc do chất độc thấm vào thịt cá. Trong thực tế, khi đánh bắt xong, cá biển, cá Nóc được ướp chung với muối hay nước đá, sau đó mới chế biến làm khô hoặc mang ra chợ bán. Trong giai đoạn này nhiều cá đã bị sình nên chất độc đã ngấm ra thịt, nếu làm thức ăn cho người và gia súc rất dễ nguy hiểm. Trong thực tế đã xảy ra rất nhiều ca chết người và gia súc do ăn cá này. Có nhiều người ít hiểu biết đã mua cá nóc khô ở chợ về nấu cho heo ăn làm heo bị độc và chết cả bày. Nguy hiểm nhất là trường hợp lấy cá nóc khô xay làm thức ăn cho gà công nghiệp gây chết cả bầy.

Triệu chứng ngộ độc:

Thời gian ngộ độc từ 03 giờ - 24 giờ tùy vào từng trường hợp:

+ Ban đầu nạn nhân rối loạn cảm giác: tê, mỏi, chân tay khó chịu, lạnh nóng bất thường, mắt sung huyết.

+ Sau hai giờ:

- Thần kinh: giãn đồng tử, liệt vị, dị ứng.

- Tiêu hóa: nôn mửa, cơ bụng co cứng, đại tiện nhiều lần dẫn đến mất nước.

- Tim mạch: mạch chậm, huyết áp hạ.

- Cơ quan vận động: đau khớp, mắt cá, đau cơ đùi và cẳng chân.

Nếu không cấp cứu kịp thời có thể dẫn đến liệt thần kinh và co đồng tử do suy hô hấp.

Phòng chống và cấp cứu:

Không sử dụng các loại sản phẩm chế biến từ cá Nóc (cá khô, gỏi…).

Cấp cứu: chưa có thuốc chống ngộ độc do ăn phải cá Nóc nên khi bị ngộ độc cần:

- Cho nôn mửa như những nạn nhân bị ngộ độc khác, rửa dạ dày càng sớm càng tốt, cho thở oxy, làm hô hấp nhân tạo…

- Cấp cứu theo dân gian: cho nạn nhân tiếp xúc ngay với muối ăn như vùi nạn nhân trong đống muối hoặc ngâm trong nước muối bão hòa.

Chính vì thế, dù thịt cá Nóc có ngon đến mấy, mong bà con không nên ăn và cũng không làm thức ăn và cũng không làm thức ăn cho vật nuôi. Vì dù có chế biến cẩn thận đến đâu cũng không thể tránh được sai sót sẽ dẫn đến rủi ro không lường trước được, có khi phải trả giá cho mạng sống của mình. Vì thế khi bắt được cá Nóc, bà con hãy gom lại và đào hố sâu chôn vùi thật kỹ, kiên quyết không ăn thịt cá Nóc.