Các vi khuẩn thân thiện với con người

Người ta thường nói các vi khuẩn có lợi sống cộng sinh với cơ thể chúng ta, nhưng thật ra nên xem chúng như là một thành phần không thể tách rời của cơ thể con người và sự thiếu hụt chúng hay sự rối loạn chúng sẽ gây nên bệnh tật và ngược lại nếu chúng hoạt động cân bằng thì sẽ giúp hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả và ngăn ngừa bệnh tật. Các vi khuẩn có lợi vào đường tiêu hóa và phát triển mạnh để tạo nên một quần thể vi khuẩn chí trong ruột, vừa có chức năng cạnh tranh với các vi khuẩn có hại vừa có chức năng tham gia chuyển hóa có lợi cho cơ thể. Số lượng các vi khuẩn có lợi này có rất ít ở dạ dày, tăng nhiều hơn một chút ở ruột non và tăng rất nhiều lên gấp hàng triệu lần ở ruột già. Chính vì vậy, vai trò của chúng được nói nhiều nhất ở ruột già. Ruột già là phần cuối của ống tiêu hóa, ở đây các chuyển hóa để tạo chất dinh dưỡng là không đáng kể mà chỉ là nơi chuyển hóa cuối cùng của các chất cặn bã để thải ra ngoài, vì thế môi trường ở đây là rất độc hại và có rất nhiều các vi khuẩn gây hại sinh sống. Vì vậy, so với ruột non thì ruột già hay bị bệnh hơn, các bệnh hay gặp như ung thư ruột già, viêm đại tràng mãn tính, viêm đại tràng kích thích,...

Trước hết hãy xem xét vai trò của các vi khuẩn có lợi trong việc ức chế sự phát triển của các vi khuẩn gây bệnh như lỵ, thương hàn,... Nếu số lượng các vi khuẩn có lợi nhiều thì chúng sẽ cạnh tranh và kiềm hãm sự phát triển của các vi khuẩn gây bệnh, nếu hệ vi khuẩn chí bị rối loạn hay giảm sút về số lượng thì các vi khuẩn gây bệnh sẽ có cơ hội để phát triển và gây bệnh. Sau những đợt điều trị bằng kháng sinh dài ngày, các vi khuẩn chí có thể bị tiêu diệt và do đó chúng ta cần tăng cường cấy lại hệ vi khuẩn chí trong ruột của mình bằng các thực phẩm cũng như thuốc chứa các vi khuẩn có lợi này. Khoa học đã chứng minh được vai trò của các vi khuẩn đối với việc ngăn ngừa và điều trị một số bệnh. Được nói đến nhiều là hội chứng ruột kích thích, căn bệnh này đang ngày càng tăng trong xã hội hiện đại với hơn 20% dân số mắc phải, triệu chứng của bệnh là hay bị đau bụng, đi cầu nhiều lần trong ngày rất bất tiện cho sinh hoạt hàng ngày. Bệnh không quá nguy hiểm nhưng gây nhiều phiền toái. Bệnh thường xuất hiện ở những đối tượng uống nhiều ruợu bia. Người ta thấy lượng các vi khuẩn có lợi ở bệnh này giảm đi nhiều và việc điều trị bằng cách bổ sung thêm các vi khuẩn có lợi như Lactobacillus và Bifidobacterium đã đem lại kết quả tốt.

Các bệnh về ruột khác như bệnh viêm ruột mãn tính, ung thư ruột già, viêm dạ dày ruột, viêm ruột hoại tử trẻ sơ sinh, viêm đại tràng màng giả cũng liên quan đến rối loạn các vi khuẩn chí và việc điều trị bằng chính các vi khuẩn này đã giúp cải thiện được bệnh.

Việc bổ sung các vi khuẩn có lợi cho cơ thể là rất cần thiết, bởi vì khi cân bằng của vi khuẩn bị mất đi thì hệ tiêu hóa của chúng ta sẽ bị rối loạn. Các nguyên nhân gây mất cân bằng hệ vi khuẩn đường ruột dẫn đến rối loạn tiêu hóa thường gặp như viêm loét dạ dày – tá tràng, nhiễm trùng đường tiêu hóa, căng thẳng thần kinh, ăn uống không điều độ, dùng kháng sinh lâu ngày. Rối loạn tiêu hóa thường được biểu hiện bằng các triệu chứng sau đây: đau bụng, đầy bụng, khó tiêu và tiêu chảy hoặc táo bón, trong đó triệu chứng tiêu chảy cấp được nói đến nhiều nhất.

Tiêu chảy cấp xuất hiện ở tất cả các đối tượng do nguyên nhân chính là nhiễm trùng đường tiêu hóa, rối loạn vi khuẩn đường ruột do uống kháng sinh, ngộ độc và dị ứng thức ăn. Biện pháp hiệu quả nhất để điều trị tiêu chảy cấp do rối loạn vi khuẩn ở ruột là dùng men vi sinh sống dạng đông khô. Lợi ích của việc sử dụng men vi sinh sống dạng đông khô trong điều trị tiêu chảy là: bổ sung vi khuẩn có ích ở ruột giúp tiêu hóa thức ăn và cân bằng hệ vi khuẩn ở ruột, hỗ trợ tốt sự tiêu hóa lactose có trong sữa khi bị tiêu chảy do không dung nạp lactose, kìm chế sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh. Như vậy, đề phòng ngừa tiêu chảy cũng như rối loạn đường tiêu hóa chúng ta cần phải: nấu chín thức ăn, chế biến thực phẩm hợp vệ sinh, bảo quản thức ăn ở nhiệt độ lạnh và hâm nóng trước khi ăn, rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Ngoài ra cũng cần phải tuân theo những nguyên tắc về “an toàn vệ sinh thực phẩm” như: chọn thực phẩm tươi, sạch, đã qua kiểm nghiệm, dự trữ thức ăn vừa đủ và lưu ý hạn sử dụng, không dùng chung các dụng cụ khi chế biến thực phẩm còn sống với thực phẩm đã nấu chín, và đặc biệt là không sử dụng hàn the cũng như phụ gia nhằm giữ thức ăn tươi lâu. Theo những nghiên cứu gần đây của các nhà khoa học thì men vi sinh sống đông khô ngoài việc giúp ích trong điều trị tiêu chảy còn có tác dụng giảm cholesterol, chống chất gây ung thư và tăng cường hệ miễn dịch. Tóm lại, chúng ta có thể sử dụng men vi sinh sống dạng đông khô trong những trường hợp: tiêu chảy cấp ở trẻ em và người lớn, rối loạn tiêu hóa do uống nhiều ruợu bia và ăn uống không hợp vệ sinh. Với những lợi ích trên của men vi sinh sống, công ty IMEXPHARMđã sản xuất sản phẩm Probio, một trong rất ít các sản phẩm men vi sinh trên thị trường chứa 1 tỷ con vi khuẩntrong một gói thành phẩm. Probio chứa chủng Lactobacillus acidophilus LAFTIÒL10có đặc điểm là rất bền với tác động của môi trường, đặc biệt là trong đường dạ dày - ruột, đồng thời những tác dụng có lợi đã được chứng minh bằng thực nghiệm. Probio được khuyên dùng 1 – 2 gói/ngày. Sản phẩm có bán tại các nhà thuốc trên toàn quốc.