Các biện pháp phòng, chống dịch lở mồm long móng ở gia súc

Động vật mắc bệnh LMLM là các loài móng guốc chẵn như: trâu, bò, lợn, dê, cừu, hươu, nai… Thời kỳ ủ bệnh từ 2-5 ngày, nhiều nhất là 21 ngày. Trong 2-3 ngày đầu, con vật sốt cao trên 40 độ C, kém ăn hoặc bỏ ăn, miệng gia súc chảy nhiều nước bọt, bị viêm dạng mun nước ở lợi, lưỡi, vành mũi, vành móng, kẽ móng, đầu vú. Khi mụn nước vỡ ra làm lở loét mồm và dễ làm long móng, nhất là ở lợn. Sau khi phát bệnh 10-15 ngày, con vật có thể khỏi về triệu chứng lâm sàng nhưng mầm bệnh vẫn tồn tại (3-4 tuần đối với lợn, 2-3 năm đối với trâu bò,9 tháng đối với cừu, 4 tháng đối với dê) và thải mầm bệnh ra môi trường làm phát sinh, lây lan dịch bệnh. Bệnh không có thuốc chữa đặc hiệu, chỉ có văcxin phòng bệnh.

Virus LMLM dễ bị diệt bởi ánh nắng mặt trời, nhiệt độ cao (như đun sôi 100 độ C), các chất có độ toan cao (pH<3) và các chất kiềm mạnh như xút (pH>9). Virus sống nhiều ngày trong các chất thải hữu cơ ở chuồng nuôi, các chất có độ kiềm nhẹ (pH từ 7,2-7,8). Trong thịt ướp đông, virus tồn tại sau nhiều tháng.

Thực hiện “5 không”:

- Không dấu dịch.

- Không mua gia súc mắc bệnh, sản phẩm gia súc mắc bệnh.

- Không bán chạy gia súc mắc bệnh.

- Không thả rông, không tự vận chuyển gia súc bị mắc bệnh LMLM ra khỏi vùng dịch.

- Không vứt xác gia súc nghi mắc bệnh LMLM bừa bãi.

Giám sát dịch bệnh

Chi cục thú ý các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (cấp tỉnh) có trách nhiệm: Thành lập tổ chuyên trách giám sát bệnh LMLM (ít nhất 2 cán bộ). Hướng dẫn các quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (cấp huyện) triển khai các hoạt động điều tra, giám sát phát hiện dịch bệnh. Tổ chức lấy mẫu để chẩn đoán theo hướng dẫn của Cục Thú y.

Thú y cấp huyện (Trạm thú y) có trách nhiệm: Phân công cán bộ thường xuyên theo dõi giám sát phát hiện dịch bệnh. Khi nhận được báo cáo gia súc nghi mắc bệnh LMLM, tiến hành xác minh ngay và báo cáo kịp thời lên cấp trên.

Ở cấp xã : UBND xã phân công nhân viên thú y theo dõi giám sát dịch bệnh tới tận thôn. Có sổ, sách theo dõi đàn gia súc, diễn biến tình hình dịch bệnh, kết quả tiêm phòng ở các thôn. Khi có chủ vật nuôi hoặc thú y tư nhân báo cáo có gia súc nghi mắc bệnh LMLM, nhân viên thú y kiểm tra ngay và báo cáo cho Trạm Thú y cấp huyện.

Ở thôn : Trưởng thôn, thú y viên chịu trách nhiệm giám sát dịch bệnh LMLM đến tận hộ gia đình, cơ sở chăn nuôi trong thôn. Thông báo tình hình dịch, báo cáo dịch bệnh lên xã.

Chủ vật nuôi : Khi nghi ngờ gia súc mắc bệnh, phải báo ngay cho trưởng thôn hoặc nhân viên thú y.

Vệ sinh phòng bệnh

Các cơ sơ chăn nuôi, các hộ chăn nuôi phải thực hiện các biện pháp để đảm bảo an toàn dịch bệnh, phòng dịch.

Khu chăn nuôi : Phải có hàng rào, ranh giới để cách ly với bên ngoài, lối ra vào phải có hố sát trùng. Thường xuyên thực hiện vệ sinh chuồng trại, bãi chăn thả, dụng cụ chăn nuôi, phương tiện vận chuyển; diệt loài gặm nhấm như chuột…

Con giống : Con giống đưa vào chăn nuôi phải khoẻ mạnh, có nguồn gốc rõ ràng, đã được tiêm phòng bệnh LMLM, trước khi nhập đàn phải được nuôi cách ly 21 ngày.

Thức ăn, nước uống : Thức ăn chăn nuôi phải đủ tiêu chuẩn vệ sinh thú y, không gây hại cho động vật và người sử dụng sản phẩm động vật. Thức ăn tự chế, tận dụng phải được xử lý nhiệt (100 độ C) trước khi cho động vật ăn. Nước sử dụng trong chăn nuôi, chế biến thức ăn chăn nuôi phải bảo đảm vệ sinh thú y.

Có thể sử dụng một trong các loại hoá chất khử trùng sau: xút 2%, formol 2%, crezin 5%, nước vôi 20% hoặc vôi bột và một số hoá chất khử trùng khác theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Đối với con người: Người chăn nuôi, khách tham quan, nhân viên thú y trước khi ra vào khu vực chăn nuôi phải được vệ sinh, khử trùng và sử dụng trang bị bảo hộ.