Các biện pháp phòng chống dịch cúm gia cầm ở Việt Nam

Theo bà Nguyễn Thị Phương – Cục Thú y cho biết, để có được những thành quả được như vậy, trước tiên là sự nỗ lực của Chính phủ, các cấp các ngành đã có chủ trương, biện pháp đúng, phù hợp để giám sát và khống chế dịch cúm gia cầm có hiệu quả.

Bà Phương cũng cho biết thêm, hiệu quả của công tác giám sát diễn biến tình hình dịch cúm gia cầm đã giảm trong những năm qua và đến nay cơ bản đã khống chế được thông qua những biện pháp:

Thứ nhất là cúm gia cầm là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm không chỉ gây bệnh cho gia cầm mà còn lây sang cả người. Do vậy công tuyên truyền đã được nhà nước đề cao như phát cảnh báo bệnh cúm thường xuyên trên các phương tiện truyền thông đại chúng, in tài liệu, tờ rơi phát cho nhân dân. Ngay năm 2004 đã in và phân phát 104.900 tờ rơi, 61.410 cuốn sách về hướng dẫn phòng chống, đề phòng lây nhiễm bệnh cúm gia cầm, 10.000 cuốn sách về bệnh cúm gia cầm và biện pháp phòng chống cho các tỉnh, thành phố. Để quần chúng hiểu về bệnh cúm khi có dịch sẽ khai báo ngay và có biện pháp phòng cho bản thân mình.

Thứ hai là Thủ tướng Chính phủ đã ra Quyết định số 13/2004/NĐ-TTg thành lập Ban chỉ đạo quốc gia phòng chống dịch cúm gia cẩm do Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn làm Trưởng ban, Thứ trưởng các bộ, ngành có liên quan là thành viên. Trong cuộc họp Ban chỉ đạo nắm bắt tình hình, có các văn bản chỉ đạo kịp thời. Đồng thời những thời điểm có nguy cơ xảy ra dịch cúm, đã phân công các đoàn gồm lãnh đạo của các Bộ đi kiểm tra, chỉ đạo ở các địa phương. Do vậy, Ban chỉ đạo chống dịch của các địa phương cũng như các cấp chính quyền luôn luôn phải quan tâm đến công tác giám sát dịch cúm.

Thứ ba là năm 2004 pháp lệnh Thú y sửa đổi, bổ sung của pháp lệnh Thú y năm 1993 đã được Thường vụ Quốc hội thông qua và được Chủ tịch nước ký ban hành, đồng thời Chính phủ cũng có nghị định 33/2005/NĐ-CP hướng dẫn thực hiện Pháp lện h. Đây là căn cức pháp lý tăng cường công tác phòng chống dịch bệnh, kiểm dịch, kiểm soát giết mổ, củng cố hệ thống thú y từ trung ương đến địa phương…. khi có dịch. Cục Thú y đã củng cố các phòng, ban, đặc biệt là Phòng Dịch tễ. Hệ thống thú y ở địa phương cũng được củng cố, đặc biệt là hệ thống thú y cơ sở.

Ngày 19/10/2007, Thủ tướng Chính phủ đã có công văn số 1569/CP-CV đồng ý hỗ trợ đối với nhân viên thú y cấp xã bằng hệ số 1,0 so với mức lương tối thiểu hiện hành. Đồng thời các Chi cục Thú y đã tổ chức nhiều lớp tập huấn cho lực lượng này thông qua các chương trình, dự án về quản lý dịch bệnh  tiêm phòng và các nghiệp vụ chuyên môn khác để giám sát chặt chẽ, báo cáo kịp thời khi dịch xảy ra.

Thứ tư là từ Ban chỉ đạo cúm quốc gia đến Cục Thú y cũng như các Chi cục đều có đường dây điện thoại nóng để nhân dân báo dịch, Cục Thú y có website thông báo dịch hàng ngày để các địa phương biết. Đồng thời Cục Thú y quy định cho các Chi cục phải có báo cáo đột xuất, định kỳ về Cục để Cục chỉ đạo phòng chống dịch kịp thời cho những địa phương. Việc làm này được duy trì tốt trong suốt các năm qua, góp phần rất tích cực trong phòng chống dịch cúm gia cầm.

Thứ năm là mặc dù Chính phủ và các cơ quan, ban, ngành ngay từ khi dịch cúm gia cầm xảy ra đã có nhiều biện pháp tổng hợp để phòng chống dịch. Tuy nhiên, ở một nước có nền chăn nuôi còn lạc hậu, nhỏ, lẻ, phân tán, dân trí còn thấp thì hiệu quả của các biện pháp đó chưa cao. Được sự tư vấn của tổ chức Thú y thế giới và thực tế Việt Nam, Chính phủ đã đồng ý sử dụng vắc xin cúm gia cầm để phòng bệnh.

Ngày 27/9/2005, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã ký Quyết định 2586/QĐ/BNN-TY phê duyệt “Dự án tiêm phòng cúm gia cầm”. Đây là một chủ trương lớn, hàng năm Nhà nước chi hang trăm tỷ đồng để mua vắc xin và tổ chức tiêm phòng. Trong các chương trình giám sát sau tiêm phòng cho thấy tỷ lệ có miễn dịch trong các hộ gia đình khoảng 70-80%, trong các trại giống khoảng 80-90%. Đây là kết quả thuyết phục để đánh giá việc hạn chế các ổ dịch có vai trò rất lớn của công tác tiêm phòng.

Thứ sáu là trước tình hình cúm xảy ra, Nhà nước đã có văn bản quy định ở đâu xảy ra dịch ở đó phải tiêu hủy toàn bộ số cúm gia cầm còn lại và được nhà nước hỗ trợ. Đây là biện pháp tích cực nhằm không để người chăn nuôi thiệt thòi, khuyến khích khai báo dịch sớm. Bên cạnh đó cũng có chính sách của Nhà nước hỗ trợ động viên lực lượng thú y đi chống dịch, tiêu hủy gia cầm tạo động lực cho cán bộ chuyên môn làm việc có hiệu quả. Nhà nước cũng cấp kinh phí cho việc mua hóa chất, tiêu độc khử trùng, chuồng trại, môi trường định kỳ để diệt mầm bệnh. Công tác này được các địa phương tiến hành thường xuyên. Vì vậy hạn chế rất lớn tình hình dịch cúm.

Thứ bảy là ngay từ những ngày đầu tiên xảy ra dịch cúm gia cầm, Việt Nam đã nhận được sự ủng hộ và giúp đỡ nhiệt tình từ các tổ chức quốc tế và trong nước. Sau đó lại nhận được sự hỗ trợ về kinh phí để tổ chức giám sát dịch cúm gia cầm hàng năm từ WB, FAO và chính phủ. Một số tỉnh cũng chi kinh phí địa phương trong chương trình giám sát của mình. Điều này có tác dục tích cực, chủ động cảnh báo sự lưu hành của vi rút cũng như hiệu quả của chương trình tiêm phòng cúm gia cầm quốc gia nhằm hạn chế dịch bệnh. Đồng thời là tư liệu thời sự để Ban chỉ đạo quốc gia có những quyết sách đúng trong phòng chống dịch bệnh.

Thứ tám là các cơ quan Thú y cùng, Phân viện Thú y và một số Chi cục Thú y đã được trang bị đầy đủ máy PCR, ELISA, các thiết bị phòng thí nghiệm khác và cán bộ được đào tạo đủ năng lực về kỹ thuật để chẩn đoán nhanh, chính xác phát hiện các ổ dịch cúm gia cầm kịp thời cũng như giám sát hiệu quả sau tiêm phòng giúp cho giám sát tốt diễn biến tình hình cúm gia cầm.

Trung tâm chẩn đoán Thú y Trung ương đã được trang bị đầy điều kiện trang thiết bị giám sát và trang thiết bị an toàn sinh học để phân lập và công cường độc. Do vậy, thường xuyên giám sát được biến đổi của vi rút cúm A/H5N1 thực địa theo thời gian để đánh giá sự tương đồng của virut và vắc xin giúp Cục Thú y và Ban chỉ đạo cúm quốc gia có quyết sách về chiến lược sử dụng vắc xin cũng như phòng chống để hạn chế dịch bệnh.

Thứ chín là khi Bộ Y tế phát hiện ra người nhiễm cúm A/H5N1 thì bao giờ Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thông cũng cử ngay cán bộ đến điều tra về tình hình dịch tễ và lấy mẫu gia cầm xung quanh để xét nghiệm. Trong trường hợp gia cầ có kết quả dương tính với cúm A/H5N1 sẽ tiêu hủy theo quy định và tiêu độc sát trùng môi trường cho nên hạn chế tối thiểu sự lây lan và thiệt hại về người.