Bỏ biên chế để làm khoa học

Từ chủ trương đúng

Ngày 28/9/2004, Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định phê duyệt Đề án đổi mới cơ chế quản lý KH&CN (Đề án). Theo quan điểm của Đề án, sẽ chuyển mạnh quản lý KH&CN từ cơ chế hành chính, bao cấp sang cơ chế thị trường, gắn kết chặt chẽ sản xuất, kinh doanh với nghiên cứu đào tạo; Doanh nghiệp đóng vai trò là trung tâm ứng dụng và đổi mới công nghệ… Bắt kịp với quan điểm này, dựa trên cơ sở kết quả đề tài cấp Nhà nước, mã số KC01.10 là kính hiển vi quét đầu dò SPM, GS. TSKH Trần Xuân Hoài - Chủ tịch hội đồng khoa học Viện Vật lý Ứng dụng và Thiết bị khoa học (VLUD&TBKH), thuộc Viện KH&CN VN, Chủ nhiệm đề tài, đã đề nghị Doanh nghiệp KHCN để kết quả nghiên cứu có thể ứng dụng rộng rãi cho công nghệ nano và sinh học phân tử.

Đề nghị này đã được Lãnh đạo Viện KH&CN VN trân trọng đặt lên bàn Thủ tướng. Theo chỉ đạo của Chính phủ, Bộ KH&CN đã phối hợp cùng Viện KH&CN VN chỉ đạo Viện VLUD&TBKH triển khai các công việc cho sự ra đời của Doanh nghiệp KHCN. Mọi công việc được gấp rút chuẩn bị. Theo kế hoạch, đến trước ngày 31/3/2006. Doanh nghiệp KHCN là “Công ty TNHH Nghiên cứu và Ứng dụng Công nghệ cao” thuộc Viện KH&CN VN phải hoàn thiện và triển khai đề án thí điểm. Theo bà Phùng Thị Thục - Cán bộ Viện VLUD&TBKH: Khi biết được Chính phủ đồng ý cho thành lập thí điểm Doanh nghiệp KHCN, những cán bộ nghiên cứu khoa học như chúng tôi rất vui, mỗi người một việc, quyết tâm tham gia phát triển đề án. Nếu doanh nghiệp ra đời, những nghiên cứu trong phòng thí nghiệm được thương mại hoá, tạo ra công ăn việc làm cho nhiều người. Điều này đồng nghĩa với việc tăng thu nhập.

Để thống nhất, một cuộc họp mở rộng với đầy đủ các thành phần gồm Lãnh đạo Viện VLUD&TBKH, Chủ tịch Công đoàn, Chi bộ, lãnh đạo các phòng, ban của Viện VLUD&TBKH cũng được tổ chức. Kết luận cuộc họp, các ý kiến đều nhất trí sẵn sàng tham gia thành lập thí điểm Doanh nghiệp KHCN. Các phương án góp vốn, chuẩn bị cơ sở vật chất, xây dựng dự án kinh tế kỹ thuật khả thi… cũng được đưa ra.

Để công việc được triển khai đúng hướng, Bộ KH&CN cũng đã liên tục có công văn góp ý, trao đổi và cử chuyên gia phối hợp cùng Viện VLUD&TBKH xây dựng đề án.

Như vậy, những điều kiện cần và đủ của việc thành lập Doanh nghiệp KHCN đã được đáp ứng và chỉ chờ quyết định cuối cùng của Viện KH&CN VN thì Doanh nghiệp KHCN có thể làm các thủ tục đăng ký kinh doanh. Nhưng đến thời điểm này lãnh đạo Viện KH&CN VN vẫn chưa hạ bút ra quyết định và vì thế Doanh nghiệp KHCN thí điểm vẫn chưa ra đời.

Chậm - nguyên nhân từ đâu?

Trao đổi với GS. TSKH. Nguyễn Khoa Sơn – Phó Chủ tịch Viện KH&CN VN, Trưởng ban chỉ đạo Thí điểm thành lập Doanh nghiệp KHCN về sự chậm trễ này, ông cho biết: Lãnh đạo Viện KH&CN VN hoàn toàn ủng hộ chủ trương của Chính phủ, Bộ KH&CN cũng như ý tưởng của Viện VLUD&TBKH, tuy nhiên những băn khăn, vướng mắc xuất phát từ chính nơi sinh ra ý tưởng này. Trước đây họ rất sẵn sàng cho việc thành lập Doanh nghiệp, nhưng nay “có nhiều nguyên nhân sâu xa khác, anh em không nhất trí nên không ai ép được”.

Mặc dù ông Sơn nói “có nhiều anh em ở dưới phản đối”, nhưng khi hỏi về văn bản liên quan đến việc phản hồi này lại không có. Trong khi đó, tại công văn số 09/VLƯD, ngày 21/4/2006 gửi lên lãnh đạo Viện KH&CN VN có nêu ý kiến nhất trí tham gia của tập thể Viện VLUD&TBKH.

Ông Sơn đưa ra nhận định: “Làm doanh nghiệp là phải bước vào thị trường, phải vật lộn, sẽ không được Nhà nước hỗ trợ nên cần phải có sự chung lưng đấu cật. Cần có sự ủng hộ cao của tập thể. Trong khi đó, ngoài anh Hoài ra, tôi chưa thấy ai lên gặp riêng tôi nói mong muốn Doanh nghiệp KHCN nhanh chóng được thực hiện”.

Điều này không thuyết phục bởi vì chắc chắn không thể xảy ra việc từng cá nhân tới gặp lãnh đạo Viện KH&CN VN nói rằng mong muốn thành lập Doanh nghiệp KHCN. Thực chất đây là công việc chung nên toàn bộ quan đểm, ý kiến sẽ được người đại diện đề cập và quan trọng là sự thể hiện trong những văn bản về sự nhất trí của tập thể Viện VLUD&TBKH.

Ông Hà Duy Ngọ - Trưởng ban Tổ chức cán bộ, Viện KH&CN VN, Thư ký Ban chỉ đạo thí điểm thành lập Doanh nghiệp KHCN lại cho rằng: Đơn vị thí điểm hiện nay chưa đáp ứng được tất cả các yêu cầu đặt ra nên đề án phải tạm dừng lại. Cần phải chờ để xin ý kiến, sửa đổi cho phù hợp vói Luật Doanh nghiệp.

Được biết, để trì hoãn sự ra đời của một mô hình hoạt động mới, có nhiều lý do trước đây cũng đã được lãnh đạo Viện KH&CN VN đưa ra. Trước những lý do này, ông Trần Xuân Hoài đã viết đơn ra khỏi biên chế nhà nước để có đủ điều kiện, chủ động cho việc chuẩn bị về nhân lực, vật lực, tổ chức nhân sự pháp lý cho Doanh nghiệp KHCN.

Nguồn: Khoa học & Đời sống, số 42, 27/5/2007, tr.4