Biển và việc làm đẹp của người Việt
Cái gốc của việc làm đẹp là ở ăn uống. Người Việt tìm thấy ở biển những đồ ăn, thức uống có tác dụng tốt trong quá trình làm đẹp. Chính bữa ăn hàng ngày cùng cá, tôm, các loài hải sản đã mang đến cho họ vẻ đẹp từ sự cân đối và khoẻ mạnh của hình thể.
Các loại rong biển là dược phẩm và cũng là mỹ phẩm quý giá cho sắc đẹp. Người Việt từ lâu đã biết dùng rong biển để chế biến các món ăn làm mát cho cơ thể và da: các món ăn chè rong biển rất được ưa thích, nhất là trong mùa hè. Đặc biệt, rong biển đã chiết xuất để làm mặt nạ dưỡng da, làm kem dưỡng tóc. Người Việt ngày nay càng nhận thấy giá trị to lớn của rong biển trong việc giữ gìn và làm đẹp cho da. Các loại rong biển này rất phong phú ở vùng biển nhiệt đới như biển nước ta.
Từ ốc biển, người Việt tạo ra những chuỗi hạt, bông tai rất phong phú và độc đáo, làm đẹp cho con người. Những loại trang sức được làm từ ốc biển đã được các nhà khảo cổ học tìm thấy trong một số di chỉ văn hoá ven biển: Hạ Long, Hoa Lộc, Quỳnh Văn… từ thời sơ sử.
Trang sức cổ phần lớn là đồ biển. Vỏ sò, vỏ ốc là chất liệu quen thuộc để tạo ra đồ trang sức của một bộ phận người Việt cổ cư trú trên sông hay trên biển. Ở một số điểm thuộc văn hoá Hoà Bình như: Hang Tọ, hang Thạch Sơn (Thanh Hoá), hang Bá, Làng Vô, Hạ Bì (Hoà Bình)… người ta tìm thấy nhiều vỏ ốc biển. Họ đã biết cách làm đẹp từ vỏ ốc. Đặc biệt, những vỏ ốc biển rất đẹp được tách là hai nửa, xâu dây xuyên qua miệng tạo thành chuỗi lấp lánh để đeo cổ, đeo tay. Người Hoà Bình thường thích trang sức chuỗi vỏ ốc biển kèm với trang sức thổ hoàng.
Sau văn hoá Hoà Bình, người Việt cổ cũng vẫn có lối trang sức bằng cách đeo vòng chuỗi bằng ốc biển. Đồ trang sức được làm bằng vỏ nhuyễn thể biển được rất nhiều cư dân ven biển ưa thích. Dường như có một “nền văn hoá sò ốc” phân bố dọc dài theo ven biển từ phía Nam Nhật Bản, qua Đài Loan, ven biển Trung Quốc xuống đến miền nam Đông Dương. Đặc trưng của các cư dân trong nền văn hoá này là lấy biển làm nguồn sống chính. Họ biết cách chế tác công cụ, vũ khí và đồ trang sức từ các vỏ nhuyễn thể.
Ngọc trai và những công dụng làm đẹp của nó đã được người Việt biết đến từ thời dựng nước, trong câu chuyện truyền thuyết An Dương Vương. Gạt bỏ bức màn hoang đường, sự thực về những viên ngọc trai từ lâu đã giữ ngôi vị của một vẻ đẹp quyền quý, sang trọng trong tâm thức văn hoá của người Việt.
Ngày nay, người Việt dùng ngọc trai để điều chế mỹ phẩm. Bột ngọc trai kết hợp với sữa, dầu thực vật và đá lạnh… để làm kem dưỡng da. Tuy nhiên, ngọc trai được biết đến nhiều hơn bởi bó là một loại trang sức rất được ưa chuộng. Ngọc trai có nhiều loại màu sắc khác nhau, thường được xâu thành chuỗi, làm mặt cho dây chuyền và mặt nhẫn, có khi lại kết hợp với đá tự nhiên làm nên những đồ trang sức đẹp và quý phái. Ngọc đen được gọi là cao cấp nhất, quý và đắt tiền nhất vì hiếm gặp. Sau đó là ngọc màu hồng nhạt. Ngọc trai trắng ngà là loại phổ biến nhất. Ngoài dáng tròn, còn có những viên có dạng hình giọt lệ, hình bầu dục… tuỳ vào bàn tay khéo léo của người thợ mà chuỗi ngọc có thêm nhiều hình dáng mới lạ và quyến rũ.
Người Việt ngày nay đã sở hữu một công nghệ nuôi trai lấy ngọc, nổi tiếng ở nhiều vùng biển như Hạ Long, Nha Trang, Phú Quốc… Những loại ngọc trai được nuôi tự nhiên trong môi trường biển ở những địa danh này hiện nay có giá trị rất cao, tuỳ chất lượng, màu sắc, hình dạng. Người Việt biết cách thử ngọc trai. Viên ngọc trai đẹp là viên ngọc không bị trầy xước, tròn đều, có độ bóng và lớp vỏ ngọc dày. Ngọc trai biển có hình thức vượt trội và nặng hơn về trọng lượng nên có giá trị hơn so với ngọc trai nước ngọt.
Cuộc sống vật chất của con người không thể tách rời môi trường tự nhiên. Biển là môi trường sống thân thiết và người Việt từ xưa đến nay đã biết tận dụng biển để làm đẹp. Đây chính là một trong những yếu tố làm nên tính linh hoạt trong ứng xử đối với tự nhiên của văn hoá Việt Nam .
