Biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo

Tổng biên tập báo
Tiền phong phát biểu tại buổi tọa đàm Buổi tọa đàm có sự tham gia của PGS.TS Phạm Bích San - Phó Tổng thư ký Liên hiệp các Hội KH&KT VN; GS.TSKH Phạm Thế Long - Ủy viên Đoàn Chủ tịch LH các Hội KH&KT VN, Chủ tịch Hội Toán học VN; thầy giáo Trần Phương - Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ nghiên cứu & phát triển các sản phẩm trí tuệ - thầy giáo trực tiếp dạy 5 HS lớp 6 theo phương pháp mới; TS Trịnh Hòa Bình - Viện Khoa học xã hội VN; TS Hà Đức Vượng - Phó phòng Kiểm định, Cục Khảo thí và Kiểm định chất lượng giáo dục, Bộ GD-ĐT; TS Bế Trung Anh - Học viện Chính trị Quốc gia HCM; thầy giáo Nguyễn Thượng Võ - Nguyên giáo viên Toán trường Hà Nội - Amsterdam... cùng nhiều chuyên gia giáo dục khác và đại diện các cơ quan báo chí tại Hà Nội.

Mở đầu buổi tọa đàm, Tổng biên tập báo Tiền phong Dương Xuân Nam  đã phát biểu cảm ơn sự có mặt đông đủ của các vị khách mời và các phóng viên báo chí.  

Ông Dương Xuân Nam cho biết tiếp sau việc báo Tiền phongthông tin về việc “5 học sinh lớp 6 xin giải đề thi đại học 2007” và sau cuộc giao lưu trực tuyến với các thầy giáo cùng 5 em học sinh được tổ chức hồi giữa tháng 6 vừa qua, hôm nay báo Tiền phongtiếp tục tổ chức cuộc tọa đàm nhằm có một cái nhìn khách quan, nhiều chiều về phương pháp đào tạo mới mẻ này.

“Mong muốn của chúng tôi là, thông qua cuộc tọa đàm, sẽ tìm ra được những cách tiếp cận trong việc phát hiện và đào tạo những em học sinh có năng khiếu để giúp các em phát triển các năng khiếu của mình để trở thành những nhân tài trong tương lai.

Cách tiếp cận, phát triển thế nào thì cần phải bàn luận thêm. Cuộc tọa đàm hôm nay được tổ chức cũng không nằm ngoài mục đích có được những ý kiến trong việc tiếp cận, khuyến khích, đào tạo các em thành những nhân tài trong tương lai” - Ông Dương Xuân Nam nói.

Nhưng theo tôi, thử nghiệm cách đào tạo mới của thầy Trần Phương thành công ở 2 khía cạnh. Khía cạnh thứ nhất là: Cách thử nghiệm này cho thấy trong tiếp thu tri thức nói chung và toán học nói riêng cũng có thể đi tắt đón đầu.

Khía cạnh thứ hai mà tôi đánh giá cao hơn là: Những năm qua chúng ta nói nhiều đến cách dạy và học thụ động ở nhà trường. Cách dạy này giúp kích thích tính tự học của các em học sinh. Dù thời lượng lên lớp rất ít nhưng các em học sinh vẫn tiếp thu được và vượt qua được để giờ có thể tham gia giải các đề thi ĐH.

Thử nghiệm của thầy Trần Phương, nhìn nhận ở góc độ nào đó, cũng là một thành công trong việc giúp các em tiếp cận và biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo.

PGS.TS Phạm Bích San phát biểu: Hôm nay Liên hiệp Hội rất vinh dự được tham gia đánh giá phương pháp đào tạo tài năng do Trung tâm Hỗ trợ nghiên cứu & phát triển các sản phẩm trí tuệ đã tiến hành 6 tháng qua. Ai là nhân tài là vấn đề đầu tiên được chúng tôi đặt ra. Quả thật, đây là vấn đề không dễ dàng chút nào. Chúng ta cũng biết rằng,  nhân tài rất khó mà thừa nhận lẫn nhau và  việc đào tạo nhân tài không đơn giản.

Ví dụ người Hy Lạp cổ đại đã từng có sáng kiến mỗi người có sản phẩm sáng tạo bầu hai lá phiếu, một cho người hay nhất, một cho người hay nhì. Thông thường người ta thường bầu cho mình là là nhất, người khác là thứ nhì. Do đó, người Hy Lạp cổ đại đã biết rằng, chính người được bầu nhì nhiều nhất chính là người có sáng tạo hay nhất.

Ít nhất, từ góc độ của chúng tôi, để đào tạo một con người là cho các em có khả năng sáng tạo và cho các em làm được 2 việc: biết lắng nghe người khác, biết phản biện và biết bảo vệ ý kiến của mình.

Trên quan điểm cải cách giáo dục trong tương lai là phải dân chủ hóa giáo dục. Và thầy Phương sẽ tiến hành trình bày phương pháp đào tạo tài năng của mình trong vòng một năm qua. 

Ông Trần Thư - Phó TBT Website TƯ Đoàn TNCS HCM: Tôi thấy thầy Trần Phương đưa ra một khái niệm mới. Tôi thấy cái quan trọng nhất là không chỉ dạy chữ, dạy toán cho các cháu mà thầy rất thành công trong tìm hiểu tâm lý lứa tuổi để đào tạo cho các cháu. Với cách tiếp cận đào tạo nhân tài, tôi thấy chúng ta đang tập trung ở tầng trên. Cái quan trọng hơn nữa là thầy đã tạo cho các em hứng khởi khi học tập.

Tôi muốn đặt ra câu hỏi: Hôm nay, tại sao không làm một đề dự bị ĐH để cho các em làm thử mà lại chọn đề chính thức? Thày đánh giá thế nào về tâm lý lứa tuổi của các em học sinh lớp 6 để các em có thể tiếp thu được kiến thức và có thể làm được những bài toán của bậc ĐH?

Tôi cũng đồng ý rằng đây không phải là mô hình đào tạo nhân tài. Chúng ta không nên quá lo lắng rằng việc học như vậy sẽ ảnh hưởng đến tâm lý của các em.

Nói về quan điểm đào tạo của mình, thầy Trần Phươngcho rằng: Nếu nói lớp học của tôi là đầu tiên trên thế giới là hoàn toàn sai. Ở Mỹ, Úc, Trung Quốc không thiếu những trung tâm, lớp học như vậy. Lớp dạy của tôi nhằm biến quá trình học của sinh viên, học sinh thành quá trình tự đào tạo.

Với tôi điều quan trọng là phải làm thế nào để cho các em học sinh cảm thấy hứng thú khi học tập. Điều kiện cần để rút ngắn quá trình đào tạo của các em học sinh đó là tạo cho các em hứng thú, tạo khoảng trống cho các em ham mê đọc sách. Tất nhiên tôi sẽ chọn những em có lực học khá trở lên để đưa vào lớp đào tạo.

Quan điểm của tôi là khi học sinh yêu cầu kiến thức thì phải đáp ứng đủ. Còn hiện nay ở ta nếu theo hình thức đào tạo thì phải đến 30 tuổi mới làm luận án tiến sĩ và khi đó họ mới có điều kiện cống hiến thì quá thiệt thòi cho xã hội.

Thầy giáo Nguyễn Thượng Võ - Nguyên giáo viên Toán trường Hà Nội -  Amsterdam :

Tôi lấy ví dụ là trong quá trình dạy học, tôi cũng phải mày mò nhiều để tìm ra cái gì đó hấp dẫn các em.Tôi dạy học từ năm 1961, đến nay đã 46 năm. Tôi thấy trước đây, tôi dạy theo cuốn SGK cũ, cuốn sách thời gian đó bắt buộc gây hứng thú cho học sinh.Kể từ khi có  cải cách giáo dục, tôi thấy rằng học sinh học để đối phó với kỳ thi, chứ không có ý thức học để mở mang trí tuệ và áp dụng vào thực tiễn.

Tôi lấy ví dụ như cuộc thi Robocon, nếu học sinh thích, đam mê mới có thể đạt được những thành quả cao như vậy. Tại sao Việt Nam chúng ta có các game thủ đi  thi thế giới, tại sao lại không có những tài năng toán học, văn học...

Tôi nghĩ đề thi toán đại học vừa rồi là rất khó.Nếu các em giải đề thi đại  học  đạt 9,5 đến 10 điểm thì tôi thực sự bái phục. Vì quả thực tôi là người đã từng luyện thi đại học khá nhiều, số học sinh đạt điểm 9 - 10 là hãn hữu. Nếu các em đạt điểm cao trong kỳ thi này, nên chăng chúng ta cần phải suy nghĩ lại về cách dạy học của chúng ta hiện nay.

PGS.TS Phạm Bích San :Tôi có 2 câu hỏi, lợi ích của phương pháp đào tạo này là gì? Phương pháp này áp dụng được thì có dẫn đến sự sụp đổ của nền kinh tế giáo dục hiện nay không? Ở các nước phát triển họ có áp dụng phương pháp giáo dục này không?

Thầy Trần Phương:Ở Trung Quốc đã thành lập các lớp cho trẻ có năng khiếu. Phương thức này nhằm trang bị toàn bộ kiến thức phổ thông cho các em trong 3 năm sau đó khuyến khích tạo điều kiện cho các em phát triển sở thích và thế mạnh của mình bằng cách giúp các em tham gia vào đề tài nghiên cứu của sinh viên, dự án nghiên cứu của các giáo sư, tham dự các hội thảo khoa học chuyên ngành.

Còn câu hỏi phương pháp này có tạo ra cuộc khủng hoảng lớn hay không thì tôi khẳng định là không phải. Đây không phải là cách tồn tại lâu dài. Tôi nghĩ không nên làm thế. Cách của tôi là chỉ đào tạo ở mức chuyên, tức là đào tạo ở đỉnh còn đào tạo đại trà thì không nên.

Đối với câu hỏi thứ hai, tôi đã thống kê trên các website trên thế giới, năm 1978, hai nhà khoa học Trung Quốc trong vòng 2 năm trang bị toàn bộ kiến thức phổ thông cho các em, sau đó khuyến khích, tạo điều kiện cho các em phát triển sở thích và thế mạnh của mình bằng cách giúp các em tham gia và đề tại nghiên cứu của sinh viên, dự án nghiên cứu của các giáo sư, tham dự các hội thảo, khóa học chuyên ngành.

TS Trịnh Hòa Bình - Viện Khoa học xã hội VN:Tôi hoàn toàn ủng hộ ý kiến của thầy Võ vì trong khi Nhà nước đang kêu gọi đi tắt đón đầu đối với các ngành khoa học công nghệ, tại sao không thể áp dụng trong đào tạo khoa học công nghệ. Tôi nghĩ, Bộ GD & ĐT cũng nên xem xét, tiếp nhận cái mới với một thái độ thật khoa học, cầu thị.

Một số phóng viênđặt câu hỏi, liệu các cháu lớp 6 sẽ tiếp tục học như thế nào khi các em đã có thể giải được đề thi đại học?

Thầy Trần Phương:Mục đích của chúng tôi không phải là dạy để cổ xúy cho việc rút ngắn chương trình. Sang năm chúng tôi sẽ mở chương trình Thần đồng Đất Việt. Đấy là mô hình tốt, chúng tôi phải xây dựng chương trình, xây dựng công nghệ nội dung. Đây là công việc rất phức tạp. Các bài toán của chúng tôi đều có hình vẽ minh họa, có logic và soạn trên Powerpoint.

Sau đó, chúng tôi có thể tiến tới mở trường và có thể rút ngắn thời gian học, chẳng hạn từ 12 năm xuống 10 năm, nhưng 2 năm rút ngắn đó, các em sẽ được học các môn mới, là các môn rất cần thiết cho kỹ năng cuộc sống hiện tại bây giờ.

Thưa bạn đọc, đúng 17 giờ 35 tại hội trường báo Tiền phong, 5 em HS lớp 6 đã bắt đầu làm bài thi môn Toán Khối B của kỳ thi ĐH-CĐ 2007 (đợt 2) dưới sự giám sát của 2 cán bộ coi thi và sự chứng kiến của TS Hà Đức Vượng - Phó phòng Kiểm định, Cục Khảo thí và Kiểm định chất lượng giáo dục, Bộ GD-ĐT.

Thời gian làm bài của các em là 180 phút (17 giờ 35 - 20 giờ 35), sau đó các giám thị sẽ thu bài, lập biên bản niêm phong, bàn giao cho ban tổ chức. 9 giờ sáng 11/7, bài làm của các em sẽ được chấm theo đáp án của Bộ GD-ĐT công bố. Chúng tôi sẽ thông báo kết quả điểm môn Toán của 5 em HS này vào cuối buổi sáng ngày 11/7 tới. Mời bạn đọc đón đọc.