Biện pháp phòng trừ một số loài sâu bệnh quan trọng trên cải salad son

Được biết, cách nay hơn 10 năm, bà con nông dân trồng salad son ở huyện Bình Minh phải trải qua một thời kỳ khốn đốn do sản phẩm làm ra khó tiêu thụ được trên thị trường. Nguyên nhân mà các phương tiện thông tin đại chúng lúc ấy cũng có đề cập là tình trạng sử dụng nông dược độc hại một cách bừa bãi để phòng trị những đối tượng gây hại đã làm ảnh hưởng đến sức khỏe của người tiêu dùng. Nhưng thời gian gần đây tình hình chuyển biến đáng mừng, nhờ được ngành chuyên môn tập huấn hướng dẫn kỹ thuật và biện pháp phòng trị sâu bệnh theo hướng an toàn giúp cho bà con nông dân áp dụng để thu lại hiệu quả kinh tế cao và nâng cao chất lượng sản phẩm, nhờ vậy mà cải salad son được tiêu thụ một cách dễ dàng và cuộc sống của bà con dần dân ổn định hơn.

Sâu bệnh trên cải salad son rất đa dạng lại khó phòng trừ, bởi vì đây là loại cây trồng cần nhiều nước và được trồng liên tục trên một nền đất trong một thời gian khá dài nên sâu bệnh có điều kiện tích lũy mật số để gây hại. Đặc biệt, có một số loài sâu rất mau kháng thuốc như sâu tơ, sâu xanh, sâu keo, dòi đục lá hoặc các loại bệnh thán thư, thối bẹ, héo rũ, thối nhũng cũng dễ phát sinh và phát triển trong điều kiện ẩm độ cao (do khâu tưới nước gần như liên tục)

Nếu xét về góc độ phòng trị thì các loại bệnh tỏ ra quan trọng hơn do nó dễ phát sinh và rất khó trị nhưng xét về tính an toàn thì việc phòng trị sâu hại sẽ có ảnh hưởng đến chất lượng rau nhiều hơn (vì các loại thuốc trừ sâu thường có độ độc cao hơn).

Trong đó, các loại sâu tơ, sâu xanh, sâu keo thường gây hại ở giai đoạn cây phát triển lá non hoặc sắp đến ngày thu hoạch và nhất là vào những tháng đầu mùa nắng. Những loài sâu này tấn công trên lá làm cây cằn cổi kém phát triển, giảm khả năng quang hợp, nếu mật số cao chúng sẽ làm giảm năng suất và giảm chất lượng của rau khi thu hoạch. Đặc biệt, là khả năng kháng thuốc rất nhanh và khả năng phá hại của chúng cũng rất lớn. Để phòng trừ hiệu quả những đối tượng này cần chú ý vệ sinh sạch sẽ ruộng rau sau khi thu hoạch, bón phân cân đối và hạn chế bón thừa phân đạm, thường xuyên điều tra mật số sâu trên ruộng để kịp thời xử lý. Nếu thấy sâu xuất hiện với mật số cao trong giai đoạn sâu tuổi nhỏ có khả năng làm ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của rau thì nên sử dụng luân phiên một trong các loại thuốc sau đây để phòng trừ như Pegasus, Vertimec, Scout, Polytrin, Atabron, Match, Nomol, Mimic, ViBT, Xentari, Dipel, Delfin, ... Có thể kết hợp 2 loại thuốc khác nhóm để phòng trị. Lưu ý, nên tuân thủ đúng thời gian cách ly của từng loại thuốc để không còn dư lượng thuốc độc trong rau.

Về bệnh, do cải salad son là loại cây trồng lưu gốc trên một nền đất trong một thời gian khá dài (thu hoạch bằng cách cắt ngang chỉ lấy phần ngọn, chừa phần gốc lại rồi chăm sóc tiếp tục), nên có rất nhiều loại nấm bệnh lưu tồn để gây hại. Trong đó, loại bệnh quan trọng và đáng ngại trong mùa mưa là bệnh sương mai (bà con nông dân quen gọi là bệnh thối bẹ). Bệnh thường biểu hiện trên lá với nhiều vết màu nâu hơi sũng nước, sau đó khô lại làm cho bẹ lá salad son bị thối. Bệnh này do nấm gây ra, nấm lưu tồn và lây lan qua đất, nguồn nước và phát triển mạnh trong điều kiện ẩm độ không khí cao của mùa mưa. Do đó, biện pháp phòng trị trước tiên là cần xử lý đất trước khi trồng hoặc ngay sau khi thu hoạch bằng cách trộn vôi với phân chuồng ủ hoai bón cho rau từ 200-300 kg/công; tỉa bỏ các lá già, lá bị bệnh đem tiêu hủy, không vứt cây bị nhiễm bệnh xuống mương tưới và phun các loại thuốc hóa học như Ridomil-Gold, Aliette, Alpine, Mexyl, Zinfore, ...

Trong mùa nắng thì hay xảy ra bệnh héo rũ (nông dân quen gọi là bệnh chết nhát). Bệnh này cũng do nấm gây ra, phổ biến nhất là nấm Fusariumxâm nhiễm từ đất qua các vết thương gây héo cả cây và hay xuất hiện ở những luống cải vừa cấy giậm lại. Cây thường biểu hiện triệu chứng héo khi nắng lên khoảng 1-2 giờ, sau vài ngày thì lá vàng và chết thành từng đám do nấm làm nghẹt mạnh dẫn nước lên phía trên nên cây héo dần từ trên xuống rồi chết nếu không được chửa trị. Phòng ngừa bằng cách bón thêm phân chuồng, phân hữu cơ để tạo cho đất tơi xốp, khi trồng giậm thì hạn chế làm đứt rễ cây để không tạo đường xâm nhiễm của nấm bệnh qua các vết thương. Ngay sau khi thu hoạch hoặc cấy giậm thì phun ngừa bằng một trong các loại thuốc như Bendazol, Bemyl, TiltSuper, Score,..

Ngoài các loại bệnh quan trọng vừa nêu thì trên cải salad son còn xảy ra một số bệnh khác như: bệnh nấm hồng (đây là bệnh đốm vằn), bệnh thán thư, bệnh thối nhũng gây hại trong mùa mưa và bệnh đốm lá vi khuẩn (nổ lá) gây hại trong mùa nắng. Trong đó, bệnh đốm vằn và bệnh thán thư thì do nắm gây ra nên có thể phòng trị bằng các loại thuốc trừ nấm như Anvil, Validacin, TiltSuper, Antracol, Score, ... Còn bệnh thối nhũng và bệnh đốm nổ lá là do tác nhân vi khuẩn nên có thể phòng trừ bằng một trong các loại thuốc như Staner, Avalon, Kasuran, Kasumin hay những thuốc thuộc nhóm thuốc gốc đồng.

Một vấn đề khác cần chú ý trong canh tác salad son là do việc tưới nước liên tục, làm cho đất bị rửa trôi một số nguyên tố dinh dưỡng như Can-xi, Ma-nhê, đặc biệt là pH đất thường giảm thấp (kết quả phân tích vào tháng 5/2005 cho thất pH đất trồng salad son ở xã Thuận An huyện Bình Bình chỉ đạt từ 4.5-4.6). Do đó cần bó thên nhiều vôi và phân lân để vừa nâng cao độ pH, vừa cung cấp thên Canxi và Manhê cho cây sử dụng thì hiệu quả sản xuất sẽ cao hơn.

Nguồn: Bản tin Nông nghiệp và Nông thôn Vĩnh Long (Tháng 01/2006)