Biện pháp nâng cao hiệu quả trong sản xuất lúa vụ hè thu

1. Về khô hạn ảnh hưởng đến sinh trưởng cây lúa:Trước hết, khô hạn làm cho tầng đất canh tác thiếu ẩm độ, ảnh hưởng đến phát triển của rễ lúa. Bộ rễ giữ vai trò rất quan trọng vì nó có nhiệm vụ chính là hút nước và dinh dưỡng để nuôi sống cây lúa phát triển trong suốt quá trình sinh trưởng. Tác hại khô hạn trên ruộng có cày ải phơi đất nhẹ hơn vì tầng canh tác tơi xốp, có lớp rơm rạ vùi lấp tạo chất đệm giữ ẩm cho đất, cắt đứt các ống xì phèn từ bên dưới lên nên giúp rễ lúa phát triển tốt hơn. Ngược lại, ruộng làm đất kém hoặc sạ chay thì khô hạn sẽ tác động nặng hơn vì tầng mặt bị chai cứng, tồn tại các mạch xì phèn làm cho bộ rễ phát triển kém, cây lúa sẽ còi cọc yếu ớt. Chất xì phèn tích tụ trên mặt ruộng và khi có nước sẽ hoà tan tạo ra chất phèn hoạt động làm cho nước chua hơn, bộ rễ sẽ phát triển kém, không bám sâu vào đất nên khả năng hút dinh dưỡng kém, dẫn đến cây lúa sinh trưởng kém.

Để hạn chế chất phèn gây hại cho bộ rễ, trước hết ta phải giải quyết căn cơ trước, tức là cày ải phơi đất sau khi thu hoạch lúa đông xuân (ĐX) để cắt đứt các mạch dẫn phèn. Trước khi sạ HT, cần sử dụng phân Lân (P) nung chảy, là loại phân hoà tan chậm, bón lót từ 150-200kg/ha rồi trục vùi vào đất. Trường hợp ruộng đã sạ rồi, nên sử dụng phân P super, là loại phân P chua có tính hoà tan nhanh và cần bón tập trung vào giai đoạn thúc 1 (8-10NSKS) và thúc 2 (18-22NSKS) để giảm độ chua phèn và tăng cường hoạt động cho các vi sinh vật (VSV), đất phân hủy chất hữu cơ nhanh hơn. Lưu ý không nên bón phân P super cận với ngày sạ giống và phải rút nước ruộng trước khi bón để P super không gây ra đóng rong cây mạ. Ngoài ra có thể bón thúc phân P dạng DAP hoặc NPK, nhưng giá thành cao. Nói chung trong tình hình giá phân đang ở mức cao như thế này, ND nên sử dụng các loại phân đơn và chịu khó phối trộn lại theo công thức khuyến cáo của các nhà khoa học để giảm được chi phí đầu tư phân bón. Ngoài phân P ra, cây lúa cần bón cân đối phân đạm và kali. Chú ý nên kết thúc bón phân đạm lần cuối vào thời gian 42-45 NSKS (đối với giống có thời gian sinh trưởng 95-100 ngày). Bón lượng phân đạm cao và muộn thì lúa thường dễ bị bệnh đốm vằn gây hại nặng.

2. Về nước: Ẩm độ trong đất cần thiết ngay từ giai đoạn cây mạ non. Do nắng nóng, mặt ruộng nhanh chóng khô, ẩm độ đất thiếu. Do vậy, đối với ruộng làm đất không kỹ thì sau khi sạ từ 5-6 ngày nên đưa nước vào ngập xâm sấp trong vài giờ rồi rút ra để bổ sung độ ẩm. Tuy bộ rễ lúc nào cũng cần ẩm độ cao nhưng không phải giữ mực nước cao là tốt, mà phải thường xuyên rút bớt nước vừa phải để rễ lúa có điều kiện ăn sâu hơn. Đặc biệt, trong trường hợp ruộng bị ngộ độc hữu cơ hoặc phèn nhiều thì phải tiêu thoát nước nhiều lần để giảm ảnh hưởng đến rễ.

3. Phòng trừ cỏ dại:Chú ý đến điều kiện làm đất của ruộng và nguồn nước bơm tát để chọn loại thuốc trừ cỏ cho thích hợp. Ruộng có làm đất và đủ điều kiện về nước thì nên dọn đất đánh bùn nhảo nhuyễn, tran bằng và đánh rãnh thoát nước luôn là điều kiện tốt để diệt cỏ có hiệu quả tốt. Trường hợp nầy, nếu gần nguồn nước để có thể đưa vào ruộng sau khi đã xịt thuốc cỏ diệt mầm như Sofit, Echo, Meco.. từ 5-7 ngày. Ngược lại, nếu không gần nguồn nước bổ sung, có thể xịt cỏ trể hơn bằng các loại thuốc cỏ hậu nảy mầm. Lưu ý vụ HT cỏ mọc rất nhanh nên khi chọn thuốc để xịt thì nên căn cứ vào tình hình sinh trưởng của cây cỏ trên ruộng. Nếu cây cỏ có từ 1-2 lá thì chọn thuốc hậu nảy mầm sớm. Nếu cỏ lớn hơn, có từ 3-5 lá thì chọn thuốc hậu nảy mầm muộn. Trường hợp ruộng sạ chay hoặc sạ khô, nên phun thuốc cỏ hậu nảy mầm mới có hiệu quả tốt. Mặt khác, do thiếu nước bón phân trể nên cây lúa và cây cỏ đều trong tình trạng cằn cổi, do vậy tác động của thuốc đối với cây cỏ không mạnh. Khắc phục bằng cách pha phân bón lá hoặc phân Urê xịt trước đó 2-3 ngày để cây cỏ hấp thu chất đạm xanh mượt thì phun thuốc cỏ mới diệt được tốt. Một vấn đề không kém phần quan trọng là đọc kỹ hướng dẫn trước khi dùng để đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của loại thuốc đó vì mỗi loại thuốc đều có những uu và khuyết điểm của nó. Cần sử dụng 4 đúng (đúng thuốc, đúng lúc, đúng liều lượng, đúng cách) để thuốc vừa có hiệu quả trừ cỏ tốt vừa an toàn cho cây lúa.

Nguồn: Bản tin Nông nghiệp và Nông thôn Vĩnh Long, số 32, 05/2004