Bí ẩn kim tự tháp Chichen Itza: Nơi khởi nguồn của những con số

Một loại kim tự tháp đặc biệt của ngày Maya - Trung Mỹ

Chichen Itza là một thành phố cổ của người Maya, nằm trong bán đảo Yucatan, Trung Mỹ thuộc Mêhicô ngày nay. Người Maya đã có một nền văn minh kỳ lạ từ hơn 1000 năm, được thể hiện qua quần thể những kim tự tháp trên đất nước này.

Chữ cái tượng hình của người Maya.

Chúng ta mới chỉ biết đến kim tự tháp Ai Cập, mà chưa biết rằng từ hơn 1000 năm trước, ở Trung Mỹ các dân tộc Aztec và Maya đã xây dựng hàng trăm kim tự tháp kỳ lạ. Khi những nhà khảo cổ tớiMêhicô, người ta đã bắt gặp những kim tự tháp nằm ẩn trong những khu rừng già. Những kim tự tháp này đã được xây dựng từ lâu trước khi người Tây Ban Nha đến xâm lược xứ sở này. Những nghiên cứu khảocổ cho biết, người da đỏ thuộc bộ tộc Incar đã có một nền văn minh sáng chói – có phép đếm theo cơ số 20 chứ không phải theo cơ số 10 như chúng ta. Ta biết rằng, phép đếm theo cơ số 10 mà đa số cácdân tộc trên thế giới sử dụng bắt nguồn từ việc con người đã đếm theo 10 ngón tay. Dân tộc Maya đếm theo cơ số 20 (có lẽ đã sử dụng cả các ngón chân để đếm). Nhưng điều kỳ lạ hơn hết, người ta pháthiện thấy, người Maya có những hiểu biết về thiên văn khá tường tận. Họ đã biết đến chu kỳ sao Kim mà mãi đến thế kỷ 19 khoa học hiện đại mới phát hiện được. Nền văn minh của người Maya cũng giúp họbiết đến chu kỳ Mặt trời 365 ngày, kể cả ngày nhuận 366.

Ở El Taijin, Mêhicô đã có một loại kim tự tháp được gọi là kim tự tháp tổ ong, gồm 7 tầng và có đúng 365 cửa sổ. Ở thành phố Cholula, có 365 nhà thờ xây trên ngọn 365 kim tự tháp nên thành phố này còn gọi là “thành phố 365 nhà thờ”. Kim tự tháp Quet Zaltcon là một kim tự tháp có 365 đầu rắn lông xù. Điều này dường như báo cho chúng ta biết rằng, họ đã biết rõ con số 365 chỉ là lấy tròn, sau vài năm phải có một năm nhuận 366 ngày nên đã có thêm một đầu rắn phụ bên ngoài.

Chichen Itza: các con số đều đã được khám phá

Kim tự tháp này nằm giữa quảng trường của một thành phố Chichen Itza. Du khách ngày nay đến Mêhicô không thể bỏ qua việc ghé thăm kim tự tháp này. Đó là một kim tự tháp hình chóp 4 mặt giống như hình dạng của kim tự tháp Khêôp của Ai Cập. Mặc dù Chichen Itza không to như Khêôp nhưng nó được xây dựng thành 9 bậc và một ngôi đền nhỏ vuông vức ở trên cùng. Người ta có cảm tưởng rằng cách người Maya khi xây dựng kim tự tháp này đã giúp chúng ta biết đến cơ số 10, 9 con số và một con số 0. Quả vậy, những công trình nghiên cứu để giải mã hệ thống viết chữ Maya đã cho thấy dân tộc này biết đến con số 0 như người Ấn Độ đã phát hiện ra nó. Đối với người Maya, vào một ngày trong tháng 3 – ngày xuân phân - mặt trời chiếu hé góc với một cạnh của kim tự tháp khiến cho 9 bậc của kim tự tháp này trông như một con rắn. Người Maya coi đây là ngày bắt đầu năm mới của họ. Lẽ ra, kim tự tháp chỉ cần một mặt có cầu thang đi lên đỉnh là được, thế nhưng, 4 mặt tháp lại có 4 cầu thang như nhau. Mới đầu người ta không hiểu vì sao Chichen Itza lại cần nhiều cầu thang đến như vậy. Nhưng khi đếm số bậc của cầu thang, người ta thấy mỗi mặt cầu thang có 91 bậc, bốn mặt sẽ có 4 x 91 = 364 bậc. Cộng thêm ngôi đền trên đỉnh tháp ta sẽ có con số 365 của lịch Mặt trời.

Thế nhưng điều kỳ lạ hơn hết là từ 100 năm trước, kim tự tháp Chichen Itza đã chứa đựng trong nó một đề án cải cách lịch quốc tế mà đến thế kỷ XX này con người mới đề xuất nghiên cứu.

Nguồn: Báo KH&ĐS, số 58 (1984), 13/7/2007, tr 6.