Bệnh trĩ mổ hay không mổ

Thực ra “trĩ” là hệ thống đệm của hậu môn cấu tạo từ các búi tĩnh mạch trĩ mà bình thường ai cũng có, giống như một tấm nệm giúp hậu môn đóng kín được, không thể “xì hơi”, dịch hoặc phân ra ngoài. Nói theo khoa học thì “tấm nệm” này giúp kiểm soát sự tự chủ của việc trung tiện hoặc đại tiện. Do đó, trĩ là một cấu trúc sinh lý bình thường. Chỉ khi các bũi tĩnh mạch này phồng to lên, đến mức có thể lồi hẳn ra ngoài hậu môn khi bệnh nhân rặn và/ hoặc gây ra những triệu chứng khác như đau, chảy máu... lúc đó được gọi là bệnh trĩ.

Phân loại và phân bổ bệnh trĩ

Trĩ nộilà những búi trĩ phát xuất từ những búi tĩnh mạch trĩ trên nằm trong lòng hậu môn, phía trên đường lược, khi phồng to quá mức thì sẽ sa ra ngoài. Tuỳ theo mức độ sa của các búi trĩ nội ra ngoài mà người ta chia ra làm 4 độ. Độ 1 là các búi trĩ phồng to hơn mức bình thường nhưng vẫn nằm trong ống hậu môn ngay cả khi bệnh nhân rặn mạnh, có thể gây ra chảy máu khi đi cầu. Độ 2 là búi trĩ có kích thước lớn hơn độ 1, có thể “thập thò” ở hậu môn khi bệnh nhân rặn mạnh (có thể thấy được) nhưng nằm hoàn toàn trong ống hậu môn khi bệnh nhân ngưng rặn. Độ 3 là các búi trĩ lồi hẳn ra ngoài hậu môn khi bệnh nhân đi cầu hoặc ngồi xổm, làm việc nặng... bệnh nhân phải dùng tay đẩy búi trĩ vào trong hậu môn sau khi đi cầu. Độ 4 là độ nặng nhất, búi trĩ gần như thường xuyên nằm bên ngoài ống hậu môn, không thể đẩy vào nằm hoàn toàn tỏng hậu môn.

Trĩ ngoạixuất phát từ những đám rối tĩnh mạch nằm dưới da xunh quanh lỗ hậu môn. Trĩ ngoại nằm hoàn toàn bên ngoài ống hậu môn, được bao bọc hoàn toàn bằng da hậu môn.

Vấn đề điều trị

Có nhiều cách điều trị bệnh trĩ đã được biết đến xưa nay, cả Đông y lẫn Tây y. Hiện nay, những chuyên gia về hậu môn học chia các phương cách điều trị trĩ làm 3 nhóm chính: điều trị nội khoa (điều trị bảo tồn), điều trị bằng thủ thuật và điều trị bằng phẫu thuật và áp dụng tuỳ thuộc mức độ bệnh nặng hay nhẹ. Tuy nhiên, với những người chẳng may bị bệnh trĩ và phải đến khám bệnh, điều băn khoăn lớn nhất của họ thường là “ bệnh này có phải mổ không, bác sĩ?”

Điều trị bảo tồn (còn gọi là điều trị không xâm nhập): bao gồm chế độ ăn, thuốc uống hướng tĩnh mạch, thuốc đặt tại chỗ và chế độ sinh hoạt.

Nhiều công trình nghiên cứu đã chứng minh chế độ ăn nhiều chất xơ (rau, củ, quả) có thể phòng ngừa chứng táo bón và làm giảm các triệu chứng bệnh trĩ. Các loại thuốc uống hướng tĩnh mạch (Daflon, Ginkorfort..) có thể làm giảm các triệu chứng bệnh trĩ. Các loại thuốc này thường là chọn lựa đầu tiên trong điều trị bệnh trĩ. Đối với các loại thuốc đặt chỉ có tác dụng tại chỗ và thường phải được phối hợp với thuốc uống. Như trên đã nói, cách này không chữa lành được búi trĩ khi nó đã phát triển mà chỉ có thể phòng ngừa là chính và trong một số trường hợp làm giảm các triệu chứng của bệnh trĩ.

Điều trị bằng thủ thuật: bao gồm nhiều phương pháp như tiêm thuốc gây xơ búi trĩ, thắt búi trí bằng vòng cao su và quang đông bằng tia hồng ngoại. nguyên lý điều trị chung là tạo mô sẹo xơ dính vào lớp cơ dưới niêm mạc, có tác dụng cầm máu và giảm lưu lượng máu đến búi trĩ, qua đó búi trĩ teo lại dần dần.

- Tiêm gây xơ búi trĩ: Đây là phương pháp đơn giản, dễ học, dễ làm, chi phí thấp. Các tai biến hiếm gặp có thể xảy ra như đau, chảy máu sau tiêm, rò hậu môn – âm đạo, viêm tuyến tiền liệt do tiêm nhầm,... do đó, người thực hiện thủ thuật này phải là bác sĩ thực hành có kinh nghiệm và có kỹ thuật vững vàng. Nhược điểm của phương pháp này là tốn thời gian (phải tiêm nhiều lần tuỳ bệnh nặng hay nhẹ).

- Thắt búi trĩ bằng vòng cao su: là phương pháp điều trị rất tốt cho các trĩ nội dạng búi vì nhanh, không đau (nếu là đúng kỹ thuật), chi phí thấp và không mất nhiều thời gian lao động của người bệnh. Các biến chứng sau thắt bao gồm đau dữ dội do thắt không đúng vị trí (phải tháo vòng ra ngay), nứt hậu môn và nặng nhất là nhiễm trùng vùng chậu có thể đưa đến hậu quả là nhiễm trùng máu.

- Quang đông hồng ngoại: dùng máy phát ra tia hồng ngoại để điều trị. Ưu điểm là không đau, cầm máu tốt nhưng chi phí mua máy rất cao và cần phải làm nhiều lần để có kết quả tốt.

Điều trị bằng phẫu thuật: có khá nhiều phương pháp phẫu thuật bệnh trĩ đã và đang được áp dụng tại các bệnh viện trong nước.

- Nhóm phẫu thuật kinh điển:đại diện cho nhóm này là phẫu thuật cắt trĩ theo phương pháp Milligan Morgan. Ưu điểm của phương pháp àny là tỉ lệ khỏi bệnh cao nhưng vì phẫu thuật dưới đường hậu môn là nơi có nhiều thần kinh cảm giác nên có nhược điểm là rất đau sau khi mổ, thời gian hồi phục lâu, có khi từ 4 – 6 tuần. Ngoài ra, còn có một số biến chứng khác có thể xảy là són hơi hơn, dịch và phân, hẹp hậu môn.

- Nhóm phẫu thuật mớira đời sau năm 1990: đại diện là phẫu thuật theo phương pháp Longo (do nhà phẫu thuật người Ý là Antohậu môn và khâu vòng bằng máy bấm. Nguyên lý phẫu thuật là bảo tồn được khối đệm hậu môn, giảm lưu lượng máu đến búi trĩ, thu hẹp thể tích búi trĩ, đồng thời tránh được những biến chứng của phương pháp cũ. Trong nhóm này còn có các phương pháp khác như Khâu treo trĩ bằng tay (do các phẫu thuật viên phát triển dựa vào nguyên tắc mổ Longo nhưng giá thành thấp hơn) và Khâu cột động mạch trĩ dưới sự hướng dẫn của siêu âm Doppler. Ưu điểm của phương pháp Longo là bệnh nhân ít đau, phục hồi nhanh, có thể trở lại làm việc bình thường 3 – 4 ngày sau mổ. Nhược điểm là chi phí rất cao vì máy Longo phải nhập từ nước ngoài và chỉ dùng một lần.

Mỗi phương pháp điều trị đều có những mặt ưu và nhược điểm và có chỉ định khác nhau. Khi bị bệnh trĩ hoặc có những triệu chứng khác thường ở vùng hậu môn, bệnh nhân nên đến khám chuyên khoa về hậu môn - trực tràng để được tư vấn hướng dẫn chọn phương pháp điều trị đúng, cho dù mổ hay không mổ.