Bệnh sốt thung lũng Rift

Ở Thành phố Hồ Chí Minh, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới sẽ là nơi tiếp nhận, điều trị những trường hợp nghi ngờ nhiễm bệnh từ các đơn vị sân bay, bến cảng và các cơ sở khám chữa bệnh chuyển đến.

Từ năm 1930, người ta đã phân lập được virus gây bệnh sốt dịch làm chết nhiều cừu ở Kenya . Đây là bệnh ở gia súc như: trâu, bò, dê, cừu… thường gặp nhất ở vùng Tây và Nam châu Phi, là những nơi chăn nuôi nhiều. Bệnh cũng có ở những quốc gia lân cận Sahara và trên đảo Madagascar . Tháng 9-2000, dịch xuất hiện ở Ả rập Saudi và sau đó ở Yemen, đây là những trường hợp đầu tiên sốt thung lũng Rift được xác định ngoài châu Phi.

Ngày 25-1-2007, ở Kenya đã có tổng cộng 404 trường hợp bị sốt thung lũng Rift, làm 118 người chết.

Trứng muỗi Aedes phóng đại 300 lần.

Bệnh sốt thung lũng Rift là bệnh cấp tính do siêu trùng Phlebovirusthuộc họ Bunyaviridae. Bệnh lây lantrực tiếp qua trứng muỗi Aedes(và có thể nhiều loại muỗi khác) bị nhiễm virus, con muỗi nở ra từ trứng bị nhiễm virus sẽ truyền bệnh cho gia súc khi nó hútmáu, do trứng muỗi có thể tồn tại nhiều năm trong điều kiện khô ráo nên bệnh có khả năng bùng phát thành dịch cho gia súc vào thời kỳ mưa nhiều và cũng có thể gây thành dịch cho người, nhất là nhữngngười tiếp xúc với thú bị bệnh như người chăn nuôi, nhân viên thú y. Người bị lây bệnh sốt thung lũng Rift khi bị muỗi hoặc côn trùng khác bị nhiễm virus cắn, khi tiếp xúc trực tiếp với động vật bịnhiễm trong quá trình giết mổ, hay với thai sẩy của chúng hoặc cả khi uống sữa gia súc không nấu. Virus cũng có thể lây qua không khí trong môi trường phòng thí nghiệm.

Virus sốt thung lũng Rift gây ra ít nhất 4 hội chứng lâm sàng khác nhau:

- Sốt và đau cơ là triệu chứng nổi bật, gặp trong gần như tất cả bệnh nhân bị bệnh: sốt khởi phát đột ngột, ớn lạnh, đau lựng, đau cơ nhiều, mệt mỏi, sụt cân. Chán ăn là biểu hiện đặc trưng có thể đi kèm với buồn nôn hoặc nôn.

- Viêm khớp và nổi ban.

- Viêm não chiếm tỷ lệ nhỏ, đặc trưng do virus với những cơn nhức đầu, động kinh hoặc hôn mê.

- Sốt xuất huyết là thể bệnh có tỷ lệ tử vong xấp xỉ 50%, sau khi khởi bệnh 2 – 4 ngày người bệnh bị: chảy máu cam, ói ra máu, đi cầu ra máu, ban xuất huyết dưới da. Có thể dẫn đến sốc.

Thung lũng Rift kà một vùng rộng lớn dài khoảng 6.000 km trải dài từ phía Bắc Syria (ở Tây nam Châu Á) đến trung tâm Mozambique (ở phía đông Châu Phi).

Khoảng 10% số bệnh nhân có biến chứng ở mặt: viêm võng mạc, sợ ánh sáng, đau hốc mắt. Khám đáy mắt thấy phù, xuất huyết, nhồi máu và một vài bệnh nhân bị mất thị lực vĩnh viễn.

Tỷ lệ tử vong chung của bệnh nhân khoảng 1% do suy dinh dưỡng, do mắc thêm bệnh khác hoặc do ở xa cơ sở y tế. Thông thường bệnh nhân sẽ hồi phục từ 2 ngày đến một tuần sau khi bệnh khởi phát.

Chẩn đoán bệnh ban đầu dựa vào triệu chứng và yếu tố dịch tễ và bệnh được xác định nhờ các xét nghiệm đặc hiệu trong phòng thí nghiệm: test ELISA (antiIgM – RVF), RT – PCR.

Bênh chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Tuy nhiên, những nghiên cứu trên khỉ và những thú vật khác cho thấy khả năng điều trị của thuốc chống virus Ribavirin có thể dùng cho người.

Cách phòng bệnh tốt nhấy là tiêm ngừa cho gia súc, khi tiếp xúc với gia súc bệnh cần phải có trang thiết bị bảo hộ: găng tay, kiếng che mắt, quần ái, nón,… Người bệnh cần được nhập viện và chăm sóc cách ly. Vacxin chống giảm độc lực gây miễn dịch cho người, nhưng số lượng có hạn và nên tiêm 3 lần, vacxin này được khuyến cáo dùng cho nhân viên phòng thí nghiệm và những người chăn nuôi gai súc ở vùng cận Sahara châu Phi.