Bệnh sán lá gan trâu bò

Đặc điểm: Sán dinh dưỡng bằng cách ăn các hồng cầu, các tế bào thượng bì của niêm mạc ống dẫn mật và túi mật, chứ không phải trong gan. Trứng sán có hình bầu dục thon về hai đầu.

Vòng đời: Sán Fasciola trưởng thành sống trong ống dẫn mật của trâu bò, dê, cừu và đẻ trứng trong đó. Trứng thải ra ngoài theo phân, gặp môi trường thuận lợi như độ ẩm, nhiệt độ sẽ phát triển thành maricidium và bơi lội được trong nước. Khi gặp ký chủ thích hợp là ốc Limnea sẽ xâm nhập vào ốc và biến thái qua các giai đoạn thành Cercarica. Sau đó Cercarica rời bỏ ốc để bám vào các cây cỏ mọc ở nước và bọc kén gọi là Aldolescaria. Trâu bò mắc bệnh là do ăn phải cỏ có Aldolescaria. Vào trong ruột bò thì màng ngoài của kén tan ra, ấu trùng được giải phóng và di chuyển về ống dẫn mật.

Bệnh sán lá gan trâu bò rất phổ biến ở những vùng trũng nước ngọt, vì có nhiều điều kiện thuận lợi cho trứng phát triển và có cả sự hiện diện của ký chủ trong không gian.

- Bệnh sán lá gan làm giảm trọng lượng con vật rất rõ rệt, giảm phẩm chất của thịt (thịt bị thấm ướt), giảm sức chống đỡ với các bệnh khác, làm giảm lượng sữa ở trâu bò nuôi lấy sữa.

Bệnh tích và triệu chứng lâm sàng: Do sán non di hành trong mô gan làm thương tổn gan, vật bệnh sốt, kém ăn, mỏi mệt, niêm mạc nhợt nhạt, chướng hơi dạ cỏ, hơi thở hôi, vùng gan sưng lên. Khi sờ vào vùng này con vật có cảm giác đau đớn. Trọng thể con vật chết dễ dàng vì viêm gan nặng. Thể mản tính: kéo dài nhiều tháng, đầu tiên con vật mệt mỏi, kém ăn, niêm mạc nhợt nhạt, gầy ốm, về sau con vật lúc táo bón, lúc tiêu chảy, vùng ức có dấu hiệu phù thủng. Tiêu chảy ngày càng nặng làm con vật lộ rõ xương sườn, thú chết vì bị kiệt sức.

Chẩn đoán: Chú ý đến tính chất vùng có đủ điều kiện thích hợp cho sán phát triển. Trâu bò ở thể mãn tính gầy ốm, suy nhược và tiêu chảy kéo dài (viêm ruột mãn).

Phòng bệnh: Phân trâu bò nên thu gom và đem ủ. Hàng năm nên tổ chức tẩy sán cho trâu bò, nên chọn thời điểm rảnh rỗi việc đồng áng để tẩy đồng loạt.

Điều trị: Có thể dùng một trong các loại thuốc sau:

Derty-B cho uống 6 – 9mg/kg thể trọng, tùy theo tình trạng con vật.

Dovenix: chích bắp 1ml/25kg thể trọng. Khi điều trị nên kết hợp bồi dưỡng cho con vật và cho chúng nghĩ ngơi, nhốt vật bệnh lại vài ngày để điều trị và thu gom phân của chúng đem đốt bỏ.

Nguồn: Bản tin Nông nghiệp và Nông thôn Vĩnh Long, số 31, 04/2004