Bệnh lao & mắt
Nguyên nhân
Bệnh lao sinh ra bởi hít phải vi khuẩn Koch có trong đàm, dãi, không khí ô nhiễm lao… Giai đoạn đầu tiên thường không có triệu chứng cho đến khi thấy người mỏi mệt, biếng ăn, ho khan.
Lao phổi phát triển ở những người mà hệ miễn dịch bị suy giảm. Khi vi khuẩn Koch vào cơ thể, nó có thể ngủ yên hàng năm, rồi mới làm tổn hại cơ thể.
Trẻ em, người lớn, nếu hệ miễn dịch yếu (người bị AIDS, người đang dùng thuốc hóa trị, người sau cấy ghép tạng đang dùng thuốc chống thải ghép…). Thì nguy cơ bị bệnh lao cao hơn. Nguy cơ bị cao hơn nếu ta tiếp xúc với bệnh nhân lao thường xuyên hoặc sống trong môi trường ô nhiễm, ăn uống thiếu chất dinh dưỡng, kiêng khem. Những yếu tố làm cho bệnh lao thêm trầm trọng là HIV/AIDS. Ăn uống không đủ chất bổ, dùng thuốc đã lờn với bệnh lao.
Triệu chứng
- Ho khan và sốt nhẹ;
- Mệt mỏi;
- Sụt ký;
- Khạc ra máu;
- Sốt, đổ mồ hôi ban đêm.
Những triệu chứng phụ:
- Khó thở;
- Tức ngực.
Các xét nghiệm cần phải làm
- Công thức máu;
- Vận tốc máu lắng;
- Test Tuberculin (dương tính nếu đường kính trên 5mm).
- X quang phổi.
Test mới:
- PCR (Polymerse – chain – Reaction) sau cùng là một xét nghiệm thuyết phục nhất. Tìm thấy vi khuẩn Koch trong đàm.
Tháng 12.2004, cơ quan Lương thực - Thực phẩm Hoa Kỳ (FDA) công nhận test Quanti Ferron – TB Gold thay thế cho test Tuberculin.
Tiên lượng
Những triệu chứng kể trên có thể bớt sau 2 - 3 tuần lễ điều trị và bệnh có nhiều hy vọng lành nếu được phát hiện sớm.
Biến chứng
Bệnh lao có thể làm cho phổi bị tổn thương vĩnh viễn nếu không được phát hiện sớm và không được điều trị đúng cách.
Tất cả thuốc trị lao đều là chất độc. Rifampi và isoniazid làm cho nước mắt và nước tiểu có mầu nâu hay đỏ. Ethambutol làm tổn thương thần kinh thị giác, vàng da, tê tay chân.
Bệnh lao ở mắt
Có thể nói hầu hết các các bộ phận trong mắt đều có thể bị mắc bệnh lao, trừ thủy tinh thể vì thủy tinh thể không có mạch máu.
Viêm kết mạc: thường thì chỉ bị viêm kết mạc ở một bên mắt. Kết mạc đỏ, ít ghèn, chảy nước mắt.
Viêm giác mạc: thường chỉ thấy ở một bên mắt. Thị lực giảm nhiều nếu chỗ viêm ở giữa.
Viêm củng mạc: ta thấy nốt đỏ, khu trú ngay trên củng mạc. Điều trị bằng kháng viêm ibuprofen, indomethacin.
Viêm thần kinh thị giác: không do vi khuẩn lao mà do thuốc chữa lao ethambutol làm cho thị lực giảm.
Nếu cho ngưng thuốc ethambutol thì thị lực sẽ hồi phục lại.
Phòng bệnh
Chích ngừa lao (BCG).
- Vệ sinh chỗ ở: thoáng mát đủ ánh sáng mặt trời.
- Khám sức khỏe hàng năm có chụp X quang phổi. Theo dõi các đối tượng bị HIV/AIDS, các đối tượng nghiện hút.
- Thử test Tuberculin hay mới hơn là test PPD (Purified Protein Derivative). Đây là một kháng nguyên dùng để chẩn đoán bệnh lao tốt và mới nhất.
Nếu chẩn đoán lao phổi tương đối dễ thì chuẩn đoán bệnh lao ở mắt rất khó vì nó dễ lầm với các bệnh khác của mắt.
Vì vậy, khi điều trị các bệnh viêm ở mắt bằng kháng sinh không có kết quả tốt, ta nên nghĩ ngay đến nguyên nhân lao.
Nguồn: Thuốc & sức khỏe, 328, 15 - 3 - 2007, tr 11
