Bảo vệ môi trường: 30 năm tiến bộ của Hoa Kỳ

Các mục tiêu và nhiệm vụ chung

Hoa kỳ, quốc gia đi tiên phong trong việc bảo vệ môi trường, cam kết giúp đỡ các nước trên thế giới đạt được sự phát triển vền vững, đồng thời vẫn bảo tồn được các nguồn tài nguyên thiên nhiên và xây dựng bầu không khí và nguồn nước trong sạch, hệ thống sinh thái phồn thịnh.

Trong 30 năm qua, Hoa Kỳ đã đạt được thành tựu đáng khâm phục trong việc giải quyết các vấn đề về môi trường. Phong trào môi trường cận đại ở Hoa Kỳ bắt đầu với sự ra đời của Ngày Trái đất đầu tiên vào 22 tháng 4 năm 1970. Các văn bản pháp luật quan trọng về môi trường của Hoa Kỳ ra đời sau đó như Đạo luật chính sách môi trường quốc gia năm 1970, Đạo luật về nguồn nước sạch năm 1972, Đạo luật bảo vệ các loài động vật có nguy cơ tuyệt chủng năm 1973, Đạo luật bảo tồn và khôi phục các nguồn tài nguyên năm 1976 và Luật siêu quỹ năm 1980 được xây dựng nhằm làm sạch các khu vực bị chất thải gây ô nhiễm nặng nề. Trong số này có nhiều đạo luật và các sáng kiến môi trường được hình thành lần đầu tiên trên thế giới.

Trong quá trình chia sẻ kinh nghiệm trong 30 năm qua của Hoa Kỳ với các quốc gia khác trên thế giới, cho thấy không khí và nguồn nước sạch cũng như hệ thống sinh thái phồn thịnh đóng vai trò nền tảng và là mục tiêu chung mà tất cả các quốc gia hướng tới. Các vấn đề môi trường không thuộc trách nhiệm riêng của một quốc gia nào mà là một thể thống nhất.

Để vượt qua những thách thức môi trường toàn cầu, Hoa Kỳ đang tích cực hợp tác trong khuôn khổ hơn 200 cuộc đàm phán hiệp định quốc tế về môi trường bao gồm các thỏa thuận bảo vệ tầng ôzôn, duy trì các vùng đầm lầy, bảo vệ các loài có nguy cơ tuyệt chủng, bảo tồn các nguồn tài nguyên thiên nhiên, thúc đẩy việc đánh bắt cá bền vững và giảm sử dụng các hóa chất độc hại.

Hoa Kỳ cũng đang thực hiện những biện pháp cụ thể để giải quyết những thách thức lớn nhất về phát triển của thế giới như nâng cao sức khỏe con người, bảo tồn các nguồn tài nguyên thiên nhiên, tăng cường phát triển kinh tế và xóa đói giảm nghèo.

Hoa Kỳ đã dành gần 1 tỷ đôla cho sáng kiến Nước sạch cho người nghèo nhằm thực hiện mục tiêu của Tuyên bố thiên niên kỷ của Liên Hợp Quốc trong việc giảm một nửa tỷ lệ dân số thế giới bị thiếu nước sạch vào năm 2015.

Hoa Kỳ cũng hợp tác với chính phủ các nước và các doanh nghiệp để hình thành Sáng kiến hợp tác bảo vệ rừng tại lưu vực sông Côngô, theo đó sẽ dành 53 triệu đôla và thu hút việc đóng góp thêm hàng chục triệu đôla cho hoạt động này. Sáng kiến này thúc đẩy phát triển kinh tế, góp phần xóa đói giảm nghèo và nâng cao hiệu quả quản lý của chính qyền địa phương thông qua việc bảo tồn và cải thiện quản lý tài nguyên thiên nhiên, trong đó có việc kiểm soát nạn khai thác gỗ trái phép và săn bắt, mua bán động vật hoang dã.

Hoa Kỳ cũng cam kết trợ giúp các quốc gia khác, đặc biệt là các nước đang phát triển, trong việc đáp ứng các nhu cầu về năng lượng của người dân, phát triển kinh tế và giải quyết các vấn đề môi trường do ô nhiễm không khí và khí thải nhà kính gây ra. Các mục tiêu đồng thời này có thể đạt được nhờ việc phát triển các công nghệ năng lượng sạch, hiệu quả và có chi phí hợp lý về lâu dài trong khi vẫn tiếp tục cải tiến và áp dụng các công nghệ xả khí thải thấp hơn tại thời điểm hiện tại. Chỉ tính riêng trong năm nay, Hoa Kỳ sẽ chi hơn 3 tỷ đôla để phát triển, ứng dụng và thương mại hóa các công nghệ năng lượng sạch và hiệu quả hơn như hyđrô, hạt nhân, than sạch và các dạng năng lượng tự tái tạo.

Hoa Kỳ cũng đang đi đầu trong những nỗ lực của quốc tế nhằm xây dựng một hệ thống quan trắc toàn cầu đối với các hệ sinh thái trên trái đất có tính hợp tác, lâu dài và toàn diện. Khi được triển khai, hệ thống này sẽ nâng cao hiệu quả dự báo về môi trường và đưa ra những cảnh báo sớm về các thiên tai. Vì các chính sách hiệu quả dựa trên các dữ liệu khoa học chuẩn và chính xác, hệ thống quan trắc toàn cầu này sẽ giúp cộng đồng quốc tế hành động một cách thích hợp để bảo vệ môi trường đồng thời bảo vệ loài người và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Hoa Kỳ đang tham gia hết sức mình trong việc định hướng cho các nỗ lực quốc tế nhằm vượt qua những thách thức phức tạp do các vấn đề môi trường toàn cầu đặt ra và tái khẳng định vài trò quan trọng của tất cả các quốc gia trong sứ mệnh chung bảo vệ sự trong lành trên hành tinh.

Thay đổi khí hậu toàn cầu

Khí hậu và khả năng biến đổi khí hậu đóng vai trò quan trọng trong việc định hình môi trường, các nguồn tài nguyên thiên nhiên, cơ sở hạ tầng, kinh tế và các khía cạnh khác của cuộc sống ở tất cả các quốc gia trên thế giới. Những thay đổi tiềm tàng do con người gây ra đối với khí hậu và các hệ thống môi sinh liên quan, cũng như những sự lựa chọn để thích ứng hoặc giảm nhẹ những thay đổi này, cũng được cho là có những hệ quả to lớn về môi trường, kinh tế và xã hội.

Để đưa ra những đều chỉnh và quyết định trên cơ sở đầy đủ thông tin, người dân và những người có thẩm quyền ra quyết định trong các tổ chức của Chính phủ và tư nhân cần những thông tin đáng tin cậy và dễ xử lý. Để đáp ứng yêu cầu này, Hoa Kỳ dành các nỗ lực nghiên cứu để phấn đấu xây dựng và cung cấp thông tin về khả năng biến đổi và sự thay đổi về khí hậu và các hệ thống liên quan…

Đầu tư lớn cho nghiên cứu

Trong khoảng 15 năm qua, Hoa Kỳ đã đầu tư lớn cho nghiên cứu khoa học, theo dõi, quản lý dữ liệu và đánh giá những phân tích về thay đổi khí hậu để xây dựng một nền tảng tri thức phục vụ cho việc ra quyết định. Cho đến nay, các cơ quan và bộ của Chính phủ Hoa Kỳ đã dành hơn 20 tỷ đôla cho hoạt động nghiên cứu.

Trong 10 năm hoạt động đầu tiên, những nghiên cứu với sự hỗ trợ của chương trình liên cơ quan Hoa Kỳ về nghiên cứu thay đổi toàn cầu (USGCRP) đã chứng minh rằng những thay đổi trên quy mô toàn cầu đang diễn ra trong môi trường của trái đất và các hoạt động của con người đóng góp vào sự biến đổi thành phần khí quyển suy giảm ôzôn tầng bình lưu, thay đổi khí hậu và các vùng đất bao phủ.

USGCRP còn thực hiện nghiên cứu khả năng biến đổi tự nhiên của trái đất và đặt cơ sở cho việc xây dựng những dự toán về những dịch chuyển theo pha của hiện tượng Dao động phía nam El Nino (ENSO) - một sự biến động tự nhiên của các dòng hải lưu có những tác động lớn đối với thời tiết trên toàn cầu và những bất thường của tự nhiên - và xác định các dao động khí hậu khác.

Các hoạt động được USGCRP hỗ trợ đã phát triển và triển khai ứng dụng một loạt các vệ tinh thăm dò từ xa có tác dụng thiết lập cơ sở cho một hệ thống quan trắc môi trường toàn cầu đang được xây dựng thông qua Tập hợp hệ thống quan trắc toàn cầu về trái đất. Một hệ thống mô hình khí hậu và hệ sinh thái trên trái đất đã được phát triển để tổng hợp những quan sát thu được, phân tích những quá trình thay đổi toàn cầu và dự báo những thay đổi và các hệ quả tiềm tàng của chúng.

Tổng thống George W. Bush đã khởi động chương trình Sáng kiến nghiên cứu thay đổi khí hậu để "nghiên cứu những lĩnh vực mà chúng ta còn chưa chắc chắn và xác định các lĩnh vực ưu tiên" cho nghiên cứu và đã thiết lập một cơ cấu quản lý mới ở cấp chính phủ để theo dõi các chương trình nghiên cứu và công nghệ về thay đổi khí hậu. Chương trình khoa học về thay đổi khí hậu (CCSP) là một phần của cơ cấu đó có vai trò điều phối những khoản đầu tư và hoạt động khoa học của 13 cơ quan và bộ trong Chính phủ Liên bang.

Tầm nhìn, nhiệm vụ và mục tiêu của CCSP

Sự nghiêm trọng của khả năng biến đổi và thay đổi khí hậu và vai trò độc tôn của khoa học trong việc giúp xác định xu hướng phát triển của xã hội đã tạo nên tầm nhìn định hướng của CCSP: Một quốc gia và cộng đồng quốc tế được tăng cường với những tri thức khoa học để quản lý những rủi ro và cơ hội có được từ sự thay đổi về khí hậu và trong các hệ thống môi sinh liên quan.

Quy tắc căn bản tạo nên động lực cho CCSP là áp dụng những kiến thức khoa học tốt nhất có thể có trong việc quản lý khả năng biến đổi và thay đổi khí hậu và những khía cạnh có liên quan đến thay đổi toàn cầu. Do đó, nhiệm vụ của CCSP là tạo thuận lợi cho việc tạo ra và ứng dụng những tri thức về môi trường toàn cầu trên trái đất thông qua nghiên cứu, quan trắc, hỗ trợ ra quyết định và trao đổi thông tin.

CCSP sẽ có tác dụng hỗ trợ bổ sung đáng kể cho các nhiệm vụ khoa học về trái đất và môi trường của 13 cơ quan và bộ tham gia chương trình và các đối tác quốc gia và quốc tế của họ, thông qua điều phối hoạt động nghiên cứu và tập trung và tổng hợp thông tin để đạt được những kết quả mà không một cơ quan hay một nhóm cơ quan nào có thể đạt được.

CCSP có năm mục tiêu liên quan đến nhiệm vụ đáp ứng nhu cầu thông tin của xã hội

Mục tiêu 1: Nâng cao tri thức về khí hậu và môi trường của trái đất trong quá khứ và hiện tại, bao gồm khả năng biến đổi khí hậu, và nâng cao hiểu biết về những nguyên nhân của khả năng biến đổi và sự thay đổi đã quan sát được.

Điều kiện khí hậu thay đổi đáng kể theo thời gian. Hoạt động nghiên cứu của CCSP sẽ nâng cao hiểu biết về những dao động về khí hậu trong tự nhiên theo những thước đo thời gian từ vài tuần đến hàng thế kỷ, bao gồm cả việc nâng cao và chia sẻ những thông tin dự báo về ENSO. Những hoạt động quan sát, phân tích và xây dựng mô hình được nâng cao sẽ giúp chúng ta có sự hiểu biết định tính và định lượng sâu sắc hơn về quá trình và nguyên nhân vì sao khí hậu đang thay đổi và sẽ giúp xác định liệu những thay đổi về tần suất hoặc mức độ nghiêm trọng của những sự kiện khí hậu (ví dụ như hạn hán) có nằm trong khả năng biến đổi của tự nhiên hay không.

Mục tiêu 2: Cải thiện việc lượng hóa những lực lượng tạo nên các thay đổi về khí hậu và trong các hệ thống liên quan trên trái đất.

Việc đốt nhiên liệu, những thay đổi trên bề mặt đất bao phủ và trong việc sử dụng đất, và các hoạt động công nghiệp tạo ra khí thải nhà kính và hoạt động xả khí thải, từ đó làm thay đổi thành phần khí quyển và các tính chất vật lý và sinh học của bề mặt trái đất. Những thay đổi này có các tác động quan trọng về mặt khí hậu mà hiện nay chỉ có một số tác động được lượng hóa một cách không đầy đủ.

Hoạt động nghiên cứu mà CCSP tiến hành sẽ làm tăng những hiểu biết về các đặc tính của khí thải nhà kính và hoạt động xả khí thải, sự lan truyền xa trong khí quyển và sự biến mất khỏi khí quyển của chúng, cũng như các tác động qua lại của chúng đối với khí hậu toàn cầu, với tầng ôzôn thấp và cao trong khí quyển, và chất lượng không khí theo quy mô khu vực.

Hoạt động nghiên cứu cũng cải thiện việc định lượng hóa các tác động qua lại giữa chu trình cacbon, các quá trình sinh học/sinh thái, bề mặt bao phủ đất và việc sử dụng đất để qua đó dự báo tốt hơn về những khu vực tập trung khí thải nhà kính trong khí quyển và để hỗ trợ nâng cao hiệu quả cho việc ra quyết định. Chương trình cũng sẽ giúp nâng cao khả năng xây dựng và áp dụng những phương án thải khí trong việc nghiên cứu và phân tích, với sự hợp tác của Chương trình liên cơ quan về công nghệ thay đổi khí hậu.

Mục tiêu 3: Nâng cao độ tin cậy trong việc dự báo về khí hậu và các hệ thống liên quan trên trái đất có thể thay đổi như thế nào trong tương lai.

Một mục tiêu chính của CCSP là xây dựng cơ sở thông tin và năng lực khoa học cần thiết để nâng cao sự hiểu biết định tính và định lượng thông qua phối hợp các quan sát, đồng hóa dữ liệu và mô hình. Hoạt động nghiên cứu được CCSP hỗ trợ sẽ tìm hiểu những tính chất cơ bản của hệ thống khí hậu và mọi thay đổi phát sinh có thể tăng cường hoặc làm yếu đi những tác động ban đầu của khí thải, việc xả khí thải và những thay đổi về việc sử dụng đất và bề mặt đất bao phủ.

Chương trình cũng sẽ tìm hiểu khả năng xảy ra những thay đổi trong tương lai từ những hiện tượng thiên tai và những thay đổi nhanh chóng hoặc không liên tục của khí hậu. CCSP sẽ phát huy những thế mạnh hiện nay của Hoa Kỳ trong hoạt động nghiên cứu và mô hình hóa khí hậu.

Mục tiêu 4: Hiểu biết về tính nhạy cảm và khả năng thích ứng của các hệ sinh thái khác nhau trong tự nhiên và vai trò quản lý các hệ môi sinh của con người trước sự thay đổi khí hậu và thay đổi toàn cầu có liên quan.

Khả năng biến đổi khí hậu theo mùa, theo năm có tác động đối với các hệ sinh thái và cuộc sống con người. Nâng cao năng lực đánh giá những ý nghĩa tiềm ẩn của thay đổi khí hậu và điều kiện môi trường đối với các hệ sinh thái và môi sinh của con người có thế giúp các chính phủ, doanh nghiệp và cộng đồng giảm bớt những thiệt hại và nắm bắt cơ hội bằng cách thích ứng cơ sở hạ tầng, các hoạt động và kế hoạch.

Hoạt động nghiên cứu của CCSP sẽ xem xét những tác động qua lại giữa những sự thay đổi và tác động có liên quan phụ thuộc với nhau. Ví dụ như hiệu ứng gia tăng khí cacbonic theo đó tỷ lệ quang hợp của một số loại cây tăng cùng với lượng khí cacbonic; những thay đổi về cảnh quan có tác động tới nguồn nước và môi trường sống; và những thay đổi về tần số xuất hiện cháy rừng hoặc sâu bệnh.

Hoạt động nghiên cứu của CCSP sẽ nâng cao hiệu quả của các phương pháp chia sẻ sự hiểu về những tác động tiềm ẩn của các vùng tập trung khí thải nhà kính khác nhau trong khí quyển và xây dựng các phương pháp tổng hợp và so sánh những tác động tiềm ẩn đối theo khu vực và vị trí.

Mục tiêu 5: Tìm hiểu các cách sử dụng và xác định giới hạn của phát triển tri thức để quản lý rủi ro và cơ hội liên quan tới khả năng biến đổi và sự thay đổi khí hậu.

Trong thập kỷ vừa qua, giới khoa học và công nghệ đã phát triển được những sản phẩm để hỗ trợ việc quản lý các rủi ro và cơ hội liên quan đến khả năng biến đổi và thay đổi về khí hậu. CCSP sẽ hỗ trợ để có thêm nhiều nghiên cứu và khuyến khích việc đánh gía và học tập những kinh nghiệm này để phát triển các quy trình và sản phẩm có sử dụng tri thức một cách tốt nhất, với mục đích cuối cùng là hỗ trợ việc hoạch định chính sách, xây dựng quy hoạch và quản lý theo hướng thích ứng.

Những nguồn lực này sẽ mang lại thông tin quan trọng và tìm hiểu những ảnh hưởng của sự không chắc chắn đối với quá trình ra quyết định thông qua một loạt các biện pháp bao gồm dữ liệu quan trắc, sản phẩm mẫu, phân tích viễn cảnh, sản phẩm được hình ảnh hóa, và các tổng hợp và phân tích khoa học.

Phát triển bền vững.

Hoa Kỳ là nướctiên phong giúp các nước đang phát triển giải quyết những nhu cầu thiết yếu nhất như tiếp cận với nước sạch, vệ sinh, các dịch vụ năng lượng hiện đại, và sức khỏe tốt hơn. Mở rộng sự phát triển sẽ làm tăng sự thịnh vượng. Người dân khỏe mạnh hơn cùng với việc tiếp cận các dịch vụ cơ bản sẽ có khả năng tốt hơn trong việc tham gia các hoạt động kinh tế, nuôi sống và chăm sóc gia đình. Hơn nữa, nếu làm đúng cách, quá trình cải thiện những dịch vụ này sẽ tăng cường việc ra quyết định có sự tham gia rộng rãi - cũng cố những nền tảng nền dân chủ bằng cách trao quyền cho cá nhân và buộc các thiết chế của nhà nước phải chịu trách nhiệm đối với cử tri. Việc từng bước xóa bỏ đói nghèo này sẽ củng cố an ninh, phá vỡ cái vòng luẩn quẩn về một cuộc sống không có hi vọng - nguồn gốc của sự mất ổn định.

Nước và sức khỏe là hai trong số những nhu cầu cơ bản nhất của con người. Hơn một tỉ người thiếu tiếp cận với nước uống sạch, và hơn hai tỉ người không có điều kiện vệ sinh đầy đủ. Mỗi năm, có gần ba triệu người, chủ yếu là trẻ em chết vì những bệnh có liên quan đến nước, nhất là bệnh ỉa chảy. Nhiều người khác bị ốm hoặc thiểu năng vì bệnh truyền nhiễm liên quan đến nước, chủ yếu do nguồn cung cấp nước không an toàn, vệ sinh không đầy đủ. Trong những lĩnh vực này, Hoa Kỳ đang hỗ trợ những hoạt động làm cải thiện cuộc sống của mọi người và làm thay đổi các xã hội.

Những bài học

Quản lý tài nguyên nước tổng hợp là một quá trình quản lý tài nguyên nước đồng thời có tính đến những mục đích sử dụng nước đối lập nhau. Quản lý tài nguyên nước thực sự mang tính tổng hợp cũng cho phép cung cấp đủ thức ăn, hạ tầng đô thị, năng lượng và các dịch vụ có giá trị khác đồng thời vẫn duy trì một môi trường lành mạnh. Ở Hoa Kỳ, những hoạt động như vậy diễn ra tại cấp địa phương, tiểu bang và liên bang, với sự hợp tác của rất nhiều các cơ quan, các tổ chức phi chính phủ, khu vực tư nhân, và cá nhân các công dân.

Thành phố New York là một trong những ví dụ điển hình nhất về giá trị của phương pháp tiếp cận tổng hợp này. Hệ thống cung cấp nước của thành phố cung cấp 1,4 tỉ gallon nước uống chất lượng cao cho hơn 9 triệu dân mỗi ngày. Nước này có nguồn gốc từ khu vực đầu nguồn Catskill/Delaware. Để đáp ứng yêu cầu mà Đạo luật nước uống an toàn của liên bang, thành phố phải tiêu tốn khoảng 8 tỉ đôla để xây dựng những nhà máy lọc nước cần thiết.