Bảo vệ cá nuôi trong và sau mùa lũ

Hiện nay, trước xu hướng hạn chế ô nhiễm môi trường do việc sử dụng các hoá chất độc hại nuôi trồng thủy sản, thì việc sử dụng muối ăn (NaCl) và vôi nông nghiệp (CaCO ₃) để phòng ngừa các bệnh ngoại ký sinh cho cá nuôi trong mùa lũ nên được khuyên dùng. Cả 2 loại trên cho vào túi vải (mỗi loại 1 túi) treo ở 4 góc nơi cho cá ăn và nên bắt đầu treo khi cho cá ăn với liều lượng: Nuôi bè và đăng quầng: Vôi: 2-5kg/túi, muối 10-20kg/túi; Nuôi ao hầm: Vôi: 1-2kg/túi, muối: 5-10kg/túi. Tuỳ theo qui mô nuôi, diện tích nuôi và thể tích nước của đàn cá nuôi mà thay đổi liều lượng. Định kỳ 10-15 ngày thực hiện 1 lần. Nếu phát hiện cá có biểu hiện giảm ăn, nhào lộn dữ dội, trên da và mang có nhiều nhớt, chết với số lượng ít và tăng không đáng kể thì thực hiện treo vôi và muối liên tục trong 3 ngày. Đối với mô hình nuôi ao hầm thì mỗi ngày còn phải thay 10-15% thể tích nước trong ao. Ngoài ra, nên sử dụng thêm lá xoan, dây giác, cỏ mực... đập dập rồi bọc lại bằng lưới cước treo ở đầu bè hoặc ở chỗ cho ăn với liều lượng 5-10kg/mỗi lần treo sẽ nâng cao hiệu quả phòng ngừa các bệnh ngoại ký sinh trên cá trong mùa mưa lũ.

Sau mùa lũ, nhiều công trình cơ sở hạ tầng của ngành thuỷ sản như cống, đập, bờ bao, ao hầm, bè nuôi...bị phá huỷ. Lũ lụt còn làm cho các ao hầm tụ bùn, phù sa, mùn bã, rác và các chất thãi khác và tiềm ẩn các mầm bệnh đối cá nuôi. Do đó, để khôi phục lại sản xuất thuỷ sản ở vùng ngập lụt cần phải cải tạo môi trường nuôi, kiểm tra chặt chẽ đàn cá nuôi và chủ động thực hiện phòng bệnh cho cá sau lũ lụt.

- Cải tạo môi trường: tát cạn nước, nạo vét bùn ra khỏi ao, dùng 10-15kg vôi (CaO)/100m ²rãi ở đáy và bờ ao để diệt tạp và trung hoà độ pH. Nên rãi vôi vào ngày nắng và tập trung ở những nơi đọng bùn, sau đó tu bổ lại cống bọng, đăng và vệ sinh mương cấp và thoát nước. Lồng, bè phải được cọ rửa, quét vôi hoặc phun clorua vôi Ca(OCl) ₂với lượng 200-250 g/m ³lồng, bè.

- Kiểm tra và thả bổ sung cá:Nếu cá đã đạt kích cỡ thương phẩm thì không nên thu họach đồng loạt sau khi nước rút để tránh bị rớt giá làm giảm hiệu quả kinh tế cho người nuôi và làm ô nhiễm nguồn nước do nước thải ra ồ ạt từ các ao nuôi thuỷ sản; Nếu cá chưa đến thời kỳ thu hoạch cần phải kiểm tra lại đàn cá nuôi.Trong các ao, hầm nuôi cá sau ngập lụt thường xuất hiện nhiều loại cá tạp từ nơi khác đến hoặc cá nuôi bị cuốn trôi đi nơi khác. Do đó cần tuyển chọn lại đàn cá nuôi (tẩy trùng trước khi thả sang ao khác) và bổ sung cá giống. Phải chọn cá đủ tiêu chuẩn, khoẻ mạnh, kích cỡ đồng đều, không xây xát.

- Phòng và trị bệnh cho cá trong quá trình nuôi sau lũ:

+Chủ động phòng ngừa bằng cách: bón vôi định kỳ xuống ao 15 ngày/lần với lượng 1,5-2kg/100m ³nước; sử dụng các loại chế phẩm sinh học như chất phục hồi môi trường và ức chế vi sinh vật có hại như MAZO, chất xử lý ô nhiễm nền đáy như ENVIRON-AC; chất lắng đọng xử lý môi trường như CV-01. Quan tâm đến nguồn cung cấp nước cho ao để môi trường sạch sẽ, hạn chế bệnh nổi đầu trên cá.Thường xuyên theo dõi hoạt động của cá để kịp thời phát hiện bệnh.

+ Đối với bệnh xuất huyết, có thể dùng thuốc KN-04-12 trộn vào thức ăn với lượng 2-4g/kg cá, cho cá ăn 1- 2 đợt, mỗi đợt liên tục 5 ngày. Đối với cá bệnh xuất huyết đốm đỏ, cũng sử dụng thuốc giống như trên nhưng cho cá ăn liên tục trong 7-10 ngày. Đối với bệnh trùng bánh xe, dùng muối ăn tắm cá với lượng 2-3g muối/kg cá trong 15 phút. Nếu cá bị sán lá đơn chủ, có thể dùng formalin tắm cho cá với liều lượng 100-200ml/m ³với thời gian từ 30 – 60 phút.

Nguồn: Bản tin Nông nghiệp và Nông thôn Vĩnh Long (Tháng 10/2005)