Bài học và những vấn đề đặt ra trong nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền vùng biển, đảo tổ quốc

Nắm chắc ý đồ của Mỹ, Hội nghị trung ương 9 (khóa III) của Đảng chỉ rõ “cuộc chiến tranh sẽ kéo dài” và đề ra phương hướng xây dựng quân đội, nâng cao sức mạnh chiến đấu bảo vệ miền Bắc. Tháng 3 năm 1964, Chủ tịch Hồ Chí Minh triệu tập Hội nghị chính trị đặc biệt. Người khẳng định: “Nếu đế quốc Mỹ liều lĩnh động đến miền Bắc thì nhất định chúng sẽ thất bại…”

Đêm 31-7, rạng sáng 1-8-1964, tàu khu trục Ma đốc thuộc biên đội xung kích 77, Hạm đội 7 của Mỹ vào sâu vùng biển miền Bắc. Chúng thăm dò, trinh sát và gây nhiều tội ác đối với nhân dân ta. Quyết tâm trừng trị hành động kẻ cướp trắng trợn xâm phạm vùng biển miền Bắc, ngày 2-8-1964, 3 tàu phóng lôi mang số hiệu 333, 336, 339 của phân đội 3, Đoàn 135 Hải quân do Phân đội trưởng, trung úy Nguyễn Xuân Bột chỉ huy đã xuất kích. Với lực lượng nhỏ bé, bị hạn chế về tính năng kỹ chiến thuật, lại phải chiến đấu độc lập với loại tàu khu trục lớn và máy bay của Mỹ. Nhưng với ý thức làm chủ vùng biển, với ý chí dám đánh, quyết đánh và quyết thắng quân xâm lược, cán bộ, chiến sĩ Phân đội 3, tàu phóng lôi Đoàn 135 đã anh dũng chiến đấu, mưu trí đánh đuổi tàu khu trục Ma đốc của Mỹ ra khỏi vùng biển miền Bắc nước ta.

Đêm mồng 4-8-1964, chính quyền Mỹ dựng lên cái gọi là “Sự kiện vịnh Bắc bộ”, vu khống cho Hải Quân Nhân Dân Việt Nam (HQNDVN) một lần nữa cố ý tiến công tàu chiến Mỹ ở vùng biển quốc tế để lấy cớ ngày 5-8-1964 dùng lực lượng không quân tập kích vào tất cả các mục tiêu quan trọng trên miền Bắc, đặc biệt là lực lượng HQND. Chúng đã sử dụng lực lượng của hai biên đội tàu sân bay gồm 40 máy bay, với hàng trăm chiếc máy bay, đế quốc Mỹ bất ngờ tiến công vào các mục tiêu kinh tế quan trọng, các căn cứ Hải quân trên một dải ven biển miền Bắc từ Hòn Gai đến Lạch Trường, Cửa Hội, Sông Giang với ý định tiêu diệt, tiêu hao lực lượng tàu chiến đấu, quân cảng, kho tàng, nhiên liệu của Hải quân nhân dân ta trong một ngày và đánh vào hậu phương lớn miền Bắc.

Ngay trong trận đầu thử lửa, Hải quân đã hiệp đồng chặt chẽ với bộ đội phòng không quốc gia, công an vũ trang, dân quân tự vệ và dân quân các địa phương đập tan cuộc tập kích chiến lược bằng không quân của Mỹ, bắn rơi 8 máy bay, bắn bị thương nhiều chiếc khác, bắt sống trung úy giặc Anvaret. Trong một trận chiến đấu của lực lượng không quân hiện đại Mỹ chống các tàu mặt nước nhỏ bé của ta, sự thiệt hại tới 20% máy bay sử dụng là một thất bại lớn ngoài sự tính toán đối với một trận tiến công bằng không quân của Mỹ.

Với chiến thắng ấy, Hải quân nhân dân Việt Nam đã được tuyên dương công trạng, được Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư khen “Hải quân đã anh dũng chiến đấu, tích cực diệt địch, bắn rơi máy bay và đánh đuổi tàu chiến Mỹ, đoàn kết lập công bảo vệ vùng trời, vùng biển của Tổ Quốc. Các chú đã nêu cao truyền thống anh hùng của dân tộc ta”. Quân chủng được tặng Huân chương Quân công hạng Nhì, 147 tập thể và cá nhân được tặng Huân chương Quân công và Chiến công các hạng.

Ngày 5-8-1964 mãi mãi trở thành ngày truyền thống đánh thắng trận đầu của Hải quân nhân dân Việt Nam , của quân và dân miền Bắc.

Chiến thắng trận đầu ngày 2 và 5-8-1964 đã mở đầu trang sử chiến đấu và chiến thắng hào hùng của HQNDVN. Là chiến thắng mở đầu có ý nghĩa hết sức quan trọng, tạo tiền đề, thuận lợi, động viên khí thế tiến công, để quân và dân miền Bắc đánh bại cuộc leo thang chiến tranh phá hoại của Mỹ, bảo vệ vững chắc hậu phương lớn miền Bắc, cùng với miền Nam tạo nên sức mạnh tổng hợp đánh Mỹ ngụy, góp phần làm nên những chiến công vang dội của quân và dân 2 miền Nam - Bắc.

Đây là chiến thắng của sức mạnh chính trị tinh thần của toàn dân tộc, là ý chí dám đánh, quyết đánh và biết đánh thắng giặc Mỹ xâm lược của HQND-VN và quân dân miền Bắc. Chiến thắng đó mãi mãi đi vào lịch sử cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước như một biểu tượng ngời sáng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam.

Chiến thắng trận đầu là chiến thắng có tiếng vang lớn trên thế giới. Một lần nữa khẳng định: ý chí kiên cường của dân tộc Việt Nam, một dân tộc dù nhỏ nhưng biết đoàn kết một lòng, lại chiến đấu trong một thế trận liên hoàn của nền quốc phòng toàn dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng, hoàn toàn chiến thắng kẻ thù có ưu thế hơn gấp nhiều lần về kinh tế và quân sự.

Chiến thắng trận đầu được bắt nguồn từ tầm nhìn xa trông rộng, sự chỉ đạo chiến lược tài tình, sáng suốt của Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh ngay từ khi Mỹ xâm lược Việt Nam . Là thắng lợi của đường lối chiến tranh nhân dân “lấy yếu đánh mạnh, lấy ít địch nhiều” đánh địch bằng vũ khí trang bị hiện có, là chiến thắng của cuộc đọ sức giữa ý chí, nghị lực, trí thông minh, lòng quả cảm của con người Việt Nam, dân tộc Việt Nam, của tinh thần mưu trí sáng tạo, vượt qua khó khăn, gian khố, ác liệt, tìm cách đánh hiệu quả nhất để đánh thắng kẻ thù được trang bị hiện đại hơn chúng ta gấp nhiều lần khi chúng liều lĩnh xâm phạm chủ quyền vùng biển, vùng trời miền Bắc XHCN, trong đó HQNDVN và Quân chủng Phòng không-không quân là lực lượng nòng cốt.

Ý chí dám đánh, quyết đánh và biết đánh thắng của HQND-VN khi còn non trẻ đã chiến đấu và chiến thắng hải quân và không quân Mỹ được xây dựng hàng thế kỷ có vũ khí, trang bị kỹ thuật hiện đại, khẳng định phương hướng xây dựng Quân chủng trong gần 10 năm đầu là đúng hướng.

Hơn 40 năm đã trôi qua, với biết bao sự kiện trọng đại đã diễn ra trên đất nước ta và trên thế giới nhưng những bài học, kinh nghiệm của chiến thắng trận đầu vẫn còn nguyên giá trị cho hôm nay và mai sau.

Đó chính là tinh thần cảnh giác cách mạng, nắm chắc âm mưu thủ đoạn của địch, không để bị bất ngờ trong mọi tình huống. Bài học về phát huy sức mạnh của nhân tố chính trị tinh thần, ý chí quyết tâm dám đánh và biết đánh thắng kỷ thù mạnh hơn gấp nhiều lần. Bài học về phát huy sức mạnh tổng hợp của nền quốc phòng toàn dân, chiến tranh nhân dân trên chiến trường sông biển. Bài học về học tập, nhanh chóng nắm bắt, làm chủ khoa học kỹ thuật, sử dụng có hiệu quả các loại vũ khí, trang thiết bị kỹ thuật hiện có, giữ vững tính tổ chức, tính kỷ luật, đoàn kết, hiệp đồng trong chiến đấu.

Vùng biển Tổ quốc ta có vị trí chiến lựơc quan trọng về chính trị, kinh tế và quốc phòng đối với sự tồn tại và phát triển của đất nước. Nhận thức sâu sắc vị trí, vai trò, nhiệm vụ rất nặng nề đó, việc chăm lo xây dựng Hải quân và các lực lượng vũ trang nhân dân trên biển có đủ sức quản lý, bảo vệ vùng biển trong thời bình và đánh thắng địch trong thời chiến, làm chủ được vùng biển là nhiệm vụ cơ bản của Hải quân và cũng là nhiệm vụ chung của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân hiện nay. Nhiệm vụ nặng nề đó phải được thực hiện bằng sức mạnh tổng hợp của cả nước, của nhân dân, của các lực lượng vũ trang nhân dân, trong đó Hải quân nhân dân là lực lượng nòng cốt – nòng cốt trong sự nghiệp bảo vệ chủ quyền biển đảo, thềm lục địa thiêng liêng của Tổ Quốc.