Bài học từ rét hại kéo dài
Thời tiết vốn thất thường. Gần 20 năm trước, đợt rét lạnh kéo dài nhất trong lịch sử quan trắc theo dõi diễn ra vào năm 1989 chỉ kéo dài 28 ngày. Đợt rét lạnh thứ hai xảy ra vào năm 1986 cũng kết thúc vào ngày thứ 26. Năm nay tính đến hết ngày 18/2, đợt rét lạnh tại các tỉnh miền Bắc nước ta kéo dài liên tiếp 35 ngày và nó đồng thời khuếch đại các rủi ro.
Đã có hàng nghìn con trâu, bò bị chết ở hầu hết các tỉnh miền núi phía Bắc. Cụ thể, tính đến giữa tháng 2 Hà Giang bị chết gần 2.000 con, Lạng Sơn 1.000 con, Bắc Kạn 800 con, Lào Cai 700 con... Cái rét hại Sa Pa trong những ngày áp Tết khiến thôn bản vùng cao nào cũng có 3-5 con trâu, nghé bị chết rét. Ở Thanh Hóa, người dân khốn đốn khi người già, trẻ em đổ bệnh nhiều; gia súc, gia cầm chết hàng loạt; lúa, lạc, ngô thối gốc, chết đỏ ruộng. Riêng huyện miền núi Bá Thước có tới 450 con trâu, bò bị chết, trong khi lúa xuân ở các huyện Thiệu Hóa, Yên Định, Triệu Sơn, Nông Cống, Hoằng Hóa, Thọ Xuân... cũng đang bị chết đỏ đồng vì rét. Gần 50% diện tích lúa xuân (hơn 35.000ha) bị ảnh hưởng nặng, trong đó gần 20.000ha bị chết, phải gieo cấy lại.
TP. Hà Nội cũng đang chịu ảnh hưởng không nhỏ khi phải hứng chịu nhiều đợt không khí lạnh buốt của đợt rét này. Ở Viện Lão khoa Quốc gia, thống kê cho thấy trên 50% bệnh nhân nhập viện do viêm phổi, 45,6% bệnh nhân tăng huyết áp... Ở Khoa hô hấp và tiết niệu trẻ em Bệnh viện Xanh Pôn có tới 60% trong số trên 20 trẻ nhập viện/ngày bị viêm phổi nặng, phần lớn các bé đều dưới 1 tuổi nên việc điều trị khá khó khăn.
Vấn đề là cần sớm nhận ra những khiếm khuyết của hệ thống phòng chống giá lạnh của chúng ta để tránh phải trả giá đắt như một số nước khác. Cơ quan y tế Afghanistan ngày 10/2 thông báo gần 100 người nước này đã phải cắt các ngón tay hay ngón chân do bị đóng băng. Mùa đông được đánh giá là tồi tệ nhất từ trước tới nay tại đây đã làm hơn 750 người thiệt mạng, phá hủy hơn 500 ngôi nhà và làm hư hỏng hàng ngàn ngôi nhà khác kể từ trung tuần tháng 12 năm ngoái.
Trước hết, phải trang bị kiến thức để mọi người đều lo giữ ấm, phòng tránh các bệnh mùa đông, đặc biệt là các cụ già và trẻ nhỏ. Các mặt hàng giữ ấm như chăn điện, máy sưởi, túi chườm đa năng khi sử dụng đều phải tiếp xúc với nguồn điện nên cần chú ý nguồn gốc xuất xứ và yêu cầu được hướng dẫn sử dụng, để bảo đảm an toàn, đặc biệt là đối với người già, trẻ nhỏ. Để chống rét cho trâu, bò, dê, cừu, ngựa..., cần chủ động củng cố chuồng trại, che, chắn và có biện pháp sưởi ấm không chăn thả gia súc khi nhiệt độ xuống dưới 12 độ C. Hướng dẫn người chăn nuôi chủ động dự trữ thức ăn, cung cấp thức ăn thô và bổ sung thức ăn tinh, khoáng chất vitamin tại chuồng cho đàn gia súc. Vệ sinh, tiêu độc, khử trùng chuồng trại, xử lý tốt các chất thải chăn nuôi.
Từ đợt rét đậm rét hại kéo dài này, có thể thấy người dân một số địa phương vẫn chưa thực hiện tốt việc che phủ nilon chống rét cho mạ trong khi thời tiết nhiều ngày qua ảnh hưởng xấu đến sinh trưởng của nhiều loại cây trồng, đặc biệt mạ xuân mới gieo và lúa mới cấy. Với tâm lý muốn cấy xong trước Tết, nông dân đã cấy lúa trong những ngày nhiệt độ xuống thấp trong khi Cục Trồng trọt khuyến cáo kiên quyết dừng cấy mạ trong những ngày nhiệt độ xuống dưới 15 độ C.
Quan trọng hơn, chính sách vĩ mô phải nhắm đến mục tiêu phòng, chống rét đậm, rét hại thật sự trước khi thời tiết trở nên quá xấu, chứ không phải chỉ bằng những giải pháp tình thế, như ra các Công điện khẩn, khuyến cáo... Nếu khẳng định điều đó ngay từ đầu, hy vọng sẽ tránh được tâm lý "mất bò mới lo làm chuồng" hiện đã xuất hiện ở không ít người.
