Bạch mã - nàng tiên xanh
Nằm ở độ cao 1.445m so với mặt biển, khí hậu Bạch Mã ôn hòa như Đà Lạt. Nhưng ở Bạch Mã bạn có thể nhìn về biển đông màu xanh thẫm, bởi vì Bạch Mã chỉ cách biển 7 - 8km theo đường chim bay và cách vùng biển du lịch Lăng Cô 20km gần quốc lộ 1A. Đến với Bạch Mã du khách sẽ được thưởng thức cái hư không, huyền ảo mây khói sương mù của Sa Pa, cái chất trữ tình mộng mơ với nhiều cây, hoa, suối, thác của Đà Lạt… Núi rừng Bạch Mã ẩn mình trong mây trắng và mù sương, như một bức tranh thủy mặc. Mùa khô bắt đầu từ tháng 3 - 8, nhiệt độ trung bình 25°C, ẩm độ 70 - 80%. Bạch Mã là phần cuối của dãy Trường Sơn Bắc và trung tâm của dải rừng xanh tự nhiên còn lại duy nhất của Việt Nam kéo dài từ biển đông đến biên giới Việt Lào. Bạch Mã có một vị trí hết sức quan trọng trong việc bảo tồn hệ sinh thái rừng nhiệt đới rất giàu và đẹp, được công nhận là một trong những trung tâm đa dạng sinh học của khu vực Đông Dương. Bạch Mã nằm trong khu vực có lượng mưa lớn, rừng còn nguyên vẹn, độ che phủ lớn nên nguồn nước ở đây khá nhiều. Ở độ cao trên 900m cũng có khe, suối và thác nước chảy quanh năm. Hàng loạt các thác nước, hồ, dòng suối thần tiên như: Đỗ Quyên, Ngũ Hồ, Trĩ Sao, Hải Vọng Đài như mời gọi du khách mặc sức ngắm nhìn, bơi lội, cắm trại… Du khách còn có thể khám phá về Bạch Mã “Nàng tiên xanh” của thập niên 40 - 50 qua vẻ huyền bí của những ngôi biệt thự cổ năm 1932 do kỹ sư người Pháp là M.Girard phụ trách thi công. Trong vòng 11 năm (1932 - 1943) họ đã xây dựng nơi đây thành một thị trấn nghỉ dưỡng hoàn chỉnh với 139 biệt thự nằm rải rác trên đỉnh núi và các triền núi xung quanh. Thời đó đã có nhà bưu điện, trạm cung cấp thực phẩm, nước sinh hoạt, đường dây điện, nhà hàng, câu lạc bộ, sân chơi thể thao… Sau hai cuộc chiến tranh và sự bào mòn của thời gian trong suốt tháng năm dài đã khiến Bạch Mã chìm vào giấc ngủ lãng quên!.
Năm 1991, Bạch Mã được thành lập là vườn quốc gia (VQG) và là VQG duy nhất ở miền Trung với dịên tích tự nhiên 22.031 ha, xấp xỉ diện tích VQG Cúc Phương (22.0500 ha). Bạch Mã là tên gọi ngọn núi cao nhất (1450m) của VQG. Nhìn từ xa hình dáng quả núi giống con ngựa trắng đang bay, bởi quanh năm mây phủ, VQG Bạch Mã gần như còn nguyên vẹn với hệ thực vật của kiểu rừng mưa nhiệt đới với 16.900 ha là rừng che phủ nhiều trạng thái, nhiều tầng. Những điều tra mới đây cho biết VQG Bạch Mã có hệ thực vật phong phú với 2.147 loài, trong đó có 120 loài cây lấy gỗ, 338 loài cây dược liệu, 33 loài cây cho tinh dầu… Hệ động vật có 1.493 loài gồm 83 loài thú, 333 loài chim, 31 loài bò sát, 39 loài cá, 256 loài bướm… Có những thú quý hiếm như: gấu, báo, sao la… và những loài chim quý như trĩ sao, gà lôi làm mào đỏ…VQG Bạch Mã có một vườn lan với hơn 100 loài, những đóa lan rừng được lưu giữ, nhân giống tại đây như lan bích ngọc, tím, hồng, lan kiếm khi nở cho đến khi tàn là 3 tháng, lan thủy tiên thơm nhưng laị mau tàn, có đủ màu sắc từ tím, vàng, trắng hồng … Tiềm năng đa dạng sinh học của Bạch Mã vẫn còn nhiều ẩn số độc đáo cần được khám phá, bổ sung.
Khôi phục và phát triển Bạch Mã thành một khu du lịch là một định hướng đúng của ngành du lịch tỉnh Thừa Thiên - Huế. Đến nay vùng du lịch này đã được quy hoạch và xây dựng, nằm trong tổng thể của tam giác Lăng Cô - Bạch Mã - Cảnh Dương, được xác định là một trung tâm du lịch quan trọng. Theo quy hoạch chi tiết, khu du lịch Bạch Mã được giới hạn từ ngã ba đi thác Đỗ Quyên đến Vọng Hải Đài, dài 3km. Kế hoạch xây dựng giai đoạn đầu (2000 – 2005) giải quyết các ưu tiên: điện nước, giao thông liên lạc …đang phục hồi một số biệt thự cũ và xây dựng từ 29 - 39 biệt thự mới, nhà nghỉ và các dịch vụ phụ trợ. UBND tỉnh đã có quyết định giao một số nền của các biệt thụ cũ cho các doanh nghiệp du lịch, cơ quan, đơn vị của tỉnh đầu tư xây dựng lại để hoạt động kinh doanh.
Bạch Mã - “Nàng tiên xanh” đang được thay da đổi thịt từng ngày. Trong tương lai Bạch Mã là một công viên không lồ, góp phần tôn tạo thêm giá trị du lịch của một quần thể di tích thế giới: Cố đô Huế, phố cổ Hội An, Thánh địa Mỹ Sơn và sẽ trở thành trung tâm du lịch ở phía Nam của thiên niên lỷ mới.
