Bả prôtêin từ phế thải men bia: “Khắc tinh” của ruồi đục quả

Làm “sống” lại những vườn đào

Hàng năm, cứ vào vụ thu hoạch đào, gia đình anh Mùa A Pô, ở xã Lóng Luông (Mộc Châu - Sơn La) lại cảm thấy “xót xa”. Mặc dù đã phun thuốc hóa học hay bao quả nhưng vẫn không tránh khỏi tình trạng ruồi đục trái khiến năng suất giảm đáng kể.

Tháng 6/2002, các nhà nghiên cứu khoa học Viện Bảo vệ thực vật đã bắt đầu thử nghiệm dùng bả prôtêin diệt ruồi trong vườn đào của gia đình anh Pô. Sau 1 tháng, khi thu hoạch, anh và nhiều người không khỏi ngạc nhiên. “Lần đầu tiên vườn nhà tôi thu được những quả đào đỏ tươi căng tròn, không còn tình trạng vỏ lem nhem vì ruồi đục. Vụ đào đó, gia đình tôi thắng lớn” – anh Pô niềm nở khoe. Thấy tác dụng rõ rệt của bả diệt ruồi ở gia đình anh Pô, UBND xã Lóng Luông đã đề nghị Viện Bảo vệ thực vật cho thực hiện ở tất cả diện tích trồng đào của xã (27 ha). Kết quả cho thấy, nhờ bả prôtêin, thu nhập của người dân trồng đào tăng lên gấp 3 lần. Theo số liệu thống kê của xã, đào đạt năng suất 25 tấn/ha, giá bình quân 3.000 đồng/kg, trừ chi phí 7.200.500 đồng/ha (bao gồm bả prôtêin, thuốc trừ sâu, công chăm sóc...), người trồng thu 67 triệu đồng/ha.

Theo TS Lê Đức Khánh, Trưởng Bộ môn côn trùng, Viện Bảo vệ thực vật, ruồi đục quả là một trong những đối tượng gây hại nguy hiểm hàng đầu cho các vùng trồng cây ăn quả và rau. Nhiều loại quả bị ruồi hại gây tổn thất lớn như táo ta 37%, ổi 60% và đặc biệt là đào tới 100%... Để trừ ruồi, người ta thường dùng một số phương pháp như thu hoạch sớm, dùng thuốc hóa học hoặc bao quả... Tuy nhiên, hiệu quả không cao, ảnh hưởng tơi năng suất và chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm. “Bả prôtêin sẽ khắc phục hạn chế này nhờ được sản xuất từ phế thải men bia, không gây độc hại cho người sử dụng” - TS Khánh nhấn mạnh.

Tiết kiệm tối đa chi phí

“Bả có chứa hàm lượng prôtêin cao, hấp dẫn các loại ruồi đục quả bởi mùi thơm đặc trưng nên chúng sẽ tự tìm đến. Bả là mồi nhử sinh học, trong khi đó, đối với các loại thuốc hóa học khác, người ta phải tìm đến nơi có ruồi để phun. Bả được hoà tan trong nước và trộn với một lượng nhỏ thuốc trừ sâu, phun dưới dạng sương, tạo một điểm ngưng đọng trên lá kết hợp với sương đêm sẽ là nguồn thức ăn hấp dẫn ruồi. Bả trở thành cái bẫy lý tưởng, đơn giản và hiệu quả cao” - TS Khánh giải thích: “Chỉ cần 100ml bả prôtêin cùng với 0,1g thuốc trừ sâu và 900ml nước, người trồng có thể phun cho khoảng 1ha (200 gốc). Bả chỉ được phun trước khi thu hoạch 30 - 45 ngày. Tuyệt đối không phun vào quả mà phun vào một điểm trên lá, mỗi cây một điểm.

Bả prôtêin được đóng trong chai loại 100ml, giá 13.600 đồng, 480ml là 50.400 đồng. Không chỉ rẻ, dùng bả này còn giảm được công lao động. Nếu phun thuốc hóa chọc cho 1ha cây trồng, thông thường người ta phải mất 4 - 6 ngày, còn dùng bả prôtêin, chỉ trong buổi sáng, một người có thể phun cho khoảng 3 - 4ha. Tuy nhiên, TS Khánh lưu ý, sau khi phun xong mà gặp trời mưa thì cần phun lại ngay. Không chỉ thử nghiệm dùng bả diệt ruồi trên cây đào ở Sơn La, các nhà khoa học còn tiến hành trên cây ổi ở huyện Thanh Liêm (Hà Nam ), táo ta ở Thủy Nguyên (Hải Phòng)... Kết quả cho thấy, tỷ lệ diệt ruồi đạt hiệu quả tới 100%. Hiện nay, để đáp ứng nhu cầu của người sản xuất, Viện đã cho xây dựng một xưởng sản xuất bả prôtêin tại Nhà máy Bia An Thịnh, xã Đình Bảng (Từ Sơn - Bắc Ninh).