“Bà đỡ” của thôn bản
“Chửa cửa mả” và những câu chuyện buồn
Chị Kpă H’Bin, làng Plơi Plốc ( Aâyun Pa , Gia Lai) cho biết: Từ xa xưa dân làng quan niệm: Con gà mái có trứng phải đẻ được. Đàn bà có chửa phải tự đẻ. Phụ nữ không được sinh trong nhà mà phải ở dưới gầm sàn... phải tự lấy cây le cắt rốn cho con. Còn người đỡ đẻ Lê Thị Vui, xã Đăk Sin huyện Đăk Lấp tỉnh Đăk Nông xúc động kể: Chị đã từng chứng kiến trường hợp người mẹ chết khi sinh, người ta giết đứa trẻ bằng cách đè xác người mẹ lên cho nó ngạt rồi đánh chiêng để át tiếng khóc cho đến khi đứa trẻ chết hẳn.
Đồng bào người Mông lại có phong tục: Khi đứa trẻ vừa sinh ra, người ta đem ngay nó xuống suối tắm, nhỏ vào miệng chúng 7 hoặc 9 giọt nước. Đứa trẻ sống được sẽ rất khoẻ mạnh, nhưng cũng không ít cháu bé sau khi cất tiếng khóc chào đời toàn thân đã tím ngắt do không được ủ ấm. Có nhiều trường hợp, người mẹ không thể đến trạm y tế do phải mất tới vài ngày đường, nên đỡ đẻ tại nhà là điều tất nhiên.
Đào tạo “bà đỡ” cho bản làng
Trước thực trạng trên, bác sỹ Vũ Thị Ngọc Phượng, nguyên Giám đốc bệnh viện Từ Dũ, Chủ tịch Hội Bảo trợ bệnh nhân nghèo không khỏi trăn trở. Từ suy nghĩ, sinh đẻ tại nhà cũng có thể phù hợp đối với các trường hợp đẻ thường miễn là người đỡ đẻ phải có tay nghề, được đào tạo, huấn luyện, trang bị đầy đủ và cơ sở chuyển tuyến luôn sẵn sàng, bác sỹ Phượng đã nảy sinh ý tưởng đào tạo, cung cấp cho mỗi cộng đồng các nhân viên y tế biết khám thai, đỡ đẻ sạch, vô trùng, đúng kỹ thuật có thể dự phòng phát hiện sớm và xử lý kịp thời các tai biến. Đối tượng được đào tạo chính là thành viên của cộng đồng mà họ phục vụ.
Đề án của bác sĩ Phượng và cộng sự đã được tổ chức phi chính phủ IPPS (Pháp) nhận tài trợ. Được bắt đầu từ năm 1997, mỗi khoá học kéo dài 10 tháng. Đến nay bệnh viện Từ Dũ đã đào tạo được 375 học viên cho các em là phụ nữ, y tế địa phương, nhân viên y tế thôn bản của 29 dân tộc. Chị Lương Thị Thuý, dân tộc Thái huyện Krôngnô, tỉnh Đăk Nông cho biết: “Sau lớp học mình đã có đủ tự tin để tư vấn và giúp chị em khi vượt cạn. Dân làng rất tin và thương mình, nghe mình vận động bà con đã bỏ dần các hủ tục. Bây giờ ở bản mình, phụ nữ mang thai đều được khám định kỳ. Trẻ nhỏ được tiêm văcxin phòng đầy đủ”
Vụ trưởng vụ Sức khoẻ sinh sản (Bộ Y tế) Vũ Đình Loan khẳng định: “Trong hệ thống hành chính, cô đỡ thôn bản là chức danh chưa được công nhận. Tuy nhiên, những nhân viên y tế thôn bản này đã giúp phụ nữ nói chung và sản phụ nói riêng quan tâm đến sức khoẻ của mình, xoá dần các hủ tục lạc hậu.”
Nguồn: KH&ĐS Chuyên đề NTDTTS&MN Số 4 24/11/2006
