Axit nitrơ được tao thành trên mặt hạt muội khói trong không khí ô nhiễm

Sau hàng loạt nghiên cứu tiến hành trong phòng thí nghiệm, các nhà khoa học Viện Paul Schener và trường Đại học Bem, đã cho biết HNO ₂được tạo thành hết sức nhanh chóng từ NO ₂(dioxit ni tơ) và nước với sự tham gia của các hạt khói trong môi trường không khí ô nhiễm.

Từ lĩnh vực thực nghiệm, người ta đã kết luận, axit ni trơ tích tụ vào ban đêm ở những nơi có khối lượng không khí ô nhiễm cao. Vào lúc mặt trời mọc, axit này bị quang ly thành oxit nitơ (NO) và gốc hydroxyl có hoạt tính cao (OH) và sẽ tham gia vào quá trình quang hoá vào ban ngày tạo ra chất khói quang hoá.

Việc hình thành axit nitrơ trong vùng không khí ô nhiễm còn ít được sáng tỏ. Theo một nhà khoa học tại Viện Paul Scherrer, thì các phản ứng pha khí tạo ra HN0 ₂và sự phát tán thẳng HNO ₂từ quá trình đốt cháy không được tính vào lượng axit tạo ra do bầu không khí ô nhiễm. Điều này gợi ý rằng còn có quá trình phản ứng xảy ra trên bề mặt tiếp xúc.

Các nhà khoa học đã chứng minh được rằng phải tính đến tốc độ hình thành axit này trên bồ hóng cao hơn từ 5 - 7 bậc so với bề mặt tiếp xúc khác nhau trong không khí.

Theo Paul J. Crutzen, là người nhận giải thưởng Nobel về hoá học năm 1995 thì công trình nghiên cứu ở Thuỵ Sĩ là rất đáng chú ý và có ý nghĩa : “những vùng tạo thành axit HNO ₂nhờ bồ hóng chính là những tầng không khí giáp ranh bị ô nhiễm bởi khí thải công nghiệp (hay cháy rừng nhiệt đới) và các hành lang bay.

Nhóm nghiên cứu Thụy Sĩ đã sử dụng máy gia tốc Cyclotron tạo ra chất đồng vị phóng xạ vòng đời ngắn của đồng vị nitơ Ni ₁₃dùng làm chất đánh dấu và áp dụng một kỹ thuật đặc biệt để đo trực tiếp nồng độ HNO ₃, HNO ₂, NO ₂, NO và nitơ.

Đây là một kỹ thuật hết sức mới giúp nghiên cứu sự hình thành axit nitrơ trong không khí.

Crutzen cho rằng sự hình thành HNO ₂từ NO ₂trên bề mặt bồ hóng sẽ tạo ra nguồn xúc tác riêng cho gốc OH và suy giảm tầng ozon (O ₃) do phản ứng của O ₃và NO ₂.