Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến môi trường sống và sức khỏe người dân

BĐKH là môi trường để một số bệnh gia tăng. Báo cáo của Diễn đàn Nhân đạo toàn cầu (GHF) cho thấy, do ảnh hưởng của BĐKH, trên thế giới mỗi năm làm chết 300.000 người. Trong đó, 90% do môi trường suy thoái, 99% tử vong là từ các quốc gia đang phát triển, vốn đóng góp chưa đến 1% lượng khí thải cacbon gây tình trạng ấm dần lên toàn cầu. Đồng thời, cũng cảnh báo BĐKH sẽ khiến toàn bộ mục tiêu phát triển thiên niên kỷ (MDG) về giảm đói nghèo, trẻ em chết yểu và lan tràn dịch bệnh sẽ khó thành hiện thực. BĐKH cũng sẽ khiến hàng trăm triệu người thiếu nước sinh hoạt vào năm 2003.

Hậu quả của BĐKH cho đến nay vẫn được ví như “khủng hoảng im lặng”, do ít được chú tâm. Khủng hoảng này đang đe dọa tới sức khỏe cộng đồng, sản lượng lương thực và an ninh quốc gia. Các nhà khoa học, các chuyên gia đã cảnh báo, BĐKH đe dọa gây thiệt hại tương đương một cuộc chạy đua vũ khí hạt nhân và kêu gọi các nhà lãnh đạo trên thế giới khẩn trương giải quyết vấn đề này.

Hiện nay, các nhà khoa học và y học ngày càng quan tâm đến sự gia tăng của các bệnh nhiệt đới, các bệnh do nguồn nước, môi trường ô nhiễm gây ra. Ngoài ra, còn rất nhiều các vấn đề về sức khỏe có liên quan đến BĐKH. Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trong Ngày Sức khỏe thế giới đã nhấn mạnh vào mối liên hệ giữa sức khỏe và sự nóng lên của Trái Đất. Thông điệp cho thấy, sự BĐKH làm sức khỏe của con người giảm đi rất nhiều lần, đây là điều mà các bác sĩ cần phải chuẩn bị sẵn sàng để đối phó với hậu quả của nó.

Từ thế kỷ trước tác động của hiệu ứng nhà kính dẫn đến sự thay đổi khí hậu toàn cầu đã trở thành một nguy cơ sinh thái nghiêm trọng có ảnh hưởng tới đời sống của loài người và các mối tương tác với các loài khác. Hiện tượng này còn được coi như là một động lực chính chi phối mối tương tác giữa “tác nhân gây bệnh - vật lây truyền/môi trường - sinh vật chủ” của hầu hết các bệnh do nhiễm khuẩn. Nhóm chuyên gia liên chính phủ về Thay đổi khí hậu (IPCC) đã cảnh báo rằng, đến năm 2080, khoảng từ 1,5 đến 3,5 tỷ người trên thế giới, nhất là ở các nước đang phát triển sẽ phải đối mặt với nguy cơ mắc sốt xuất huyết mà nguyên nhân là do BĐKH, trái đất ấm lên. Bệnh sốt rét, các bệnh liên quan đến côn trùng hiện đã được khống chế ở các nước nhiệt đới. Nhưng nếu nhiệt độ tăng lên, muỗi mang mầm bệnh số rét sẽ phát triển, sống lâu hơn. Theo báo cáo của Trung tâm Dịch tễ học và Sức khỏe của Australia, sẽ có khoảng 20 đến 80 triệu người sống trong những vùng dịch sốt rét đến năm 2080.

Việt Nam là một trong những nước phát triển chịu ảnh hưởng nặng nề của BĐKH, thiên tai, lũ bão, chiều cường, hạn hán xảy ra thường xuyên. Ô nhiễm nguồn nước, môi trường thay đổi, nhiệt độ tăng sẽ làm thay đổi sự phân bố và gia tăng các bệnh truyền nhiễm do nguồn nước và thực phẩm bị ô nhiễm… Do biến động cả về số lượng và mức độ gây hại của các trung gian truyền bệnh như: Muỗi, ruồi, chuột, điều này đã làm gia tăng các bệnh truyền qua vật chủ trung gian. Các đợt nóng xuất hiện ngày càng nhiều hơn và cường độ mạnh hơn sẽ làm tăng tỷ lệ bệnh tật và tử vong, nhất là người nghèo, người già và trẻ em.

Thời gian vừa qua, Việt Nam đã và đang nỗ lực triển khai nhiều biện pháp, nhiều chương trình mục tiêu quốc gia nhằm kiểm soát và phòng chống các bệnh dịch, nâng cao nhận thức người dân, bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Tuy vậy, do ảnh hưởng ngày càng mạnh mẽ của BĐKH nên một số bệnh dịch như: Bệnh thương hàn, tả, sốt rét, cúm A (H5N1), sốt xuất huyết… vẫn xuất hiện nhiều tại một số địa phương, nhất là một số bệnh dịch truyền nhiễm có nguy cơ bùng phát và lây lan rộng làm ảnh hưởng tới đời sống sức khỏe người dân.

PGS.TS Nguyễn Huy Nga, Cục trưởng Cục Y tế dự phòng và Môi trường Việt Nam cho biết, khi các yếu tố khí hậu thay đổi có chiều hướng tăng lên như vậy sẽ có ảnh hưởng nhiều tới các lĩnh vực, tới đời sống người dân. Nhiệt độ tăng lên sẽ làm cho khô hạn kéo dài, điều này có ảnh hưởng tới sự sinh sản, nguy cơ lây truyền bệnh sốt rét, sốt xuất huyết càng cao. Chính vì vậy, đế cảnh báo và khống chế các bệnh có liên quan tới BĐKH, cần có các giải pháp đồng bộ nhằm ứng phó kịp thời trước mắt cũng như lâu dài để hạn chế tối đa các ảnh hưởng bất lợi về sức khỏe do BĐKH gây ra.

Ở các vùng ven biển, miền núi, những người nông dân, phụ nữ và trẻ em là những đối tượng chịu tác động mạnh mẽ nhất của BĐKH. Để ứng phó với BĐKH, giảm thiểu việc ảnh hưởng tới sức khỏe người dân, các tỉnh, thành phố đã, đang khẩn trương đánh giá tác động của BĐKH đến các khu vực, các lĩnh vực nhạy cảm, dễ bị tổn thương, từ đó các giải pháp ứng phó giảm thiểu những tác động lây truyền của dịch bệnh đến người dân… Bộ Y tế đã xây dựng kế hoạch ứng phó, góp phần hạn chế các bệnh dịch, trong đó có các nhiệm vụ: Lập bản đồ các khu vực bị ảnh hưởng của BĐKH đối với sức khỏe người dân; tổ chức tuyên truyền cho các cán bộ, nhân viên ngành Y tế và cộng đồng các kiến thức về tác động của BĐKH; huy động sự tham gia của cả cộng đồng trong công tác ứng phó nhằm chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân; tổ chức các chiến dịch truyền thông về BĐKH tới sức khỏe tại các khu vực nhạy cảm và dễ bị ảnh hưởng…