25 năm Giải thưởng Loa Thành

Bước vào thế kỷ thứ 21, loài người đang xây dựng một xã hội có kiến thức, coi việc học là việc làm thường xuyên, suốt đời của một con người, lấy việc học làm động lực quyết định hàng đầu để đưa xã hội tiến lên, lấy nhân tố con người làm sức mạnh quyết định thắng lợi. Con người ở đây phải là con người được đào tạo, có kiến thức, có tay nghề vững, biết làm việc với phong cách công nghiệp, biết đem tài năng phục vụ đất nước, trong đó những người có tay nghề ở trình độ đại học ngày càng giữ vai trò dẫn dắt.

Năm 1988 nhằm động viên, khuyến khích phong trào học tập của sinh viên, nâng cao chất lượng đào tạo, gắn đào tạo trong nhà trường với thực tiễn sản xuất, phát hiện kịp thời các sinh viên có tài năng, tạo nguồn bổ sung chuyên gia kế cận có năng lực trong các lĩnh vực xây dựng cơ bản, Hội Xây dựng Việt nam (nay là Tổng hội Xây dựng Việt nam) đã có sáng kiến tổ chức cuộc thi đồ án tốt nghiệp xuất sắc (ĐATNXS) cho sinh viên ngành Kiến trúc & Xây dựng trong toàn quốc. Sáng kiến này đã được Bộ ĐH,THCN&DN (nay là Bộ GD&ĐT),

TW Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ủng hộ.

Trên cơ sở kết quả cuộc thi năm 1988, trong cuộc họp liên tịch tháng 1 năm 1989, Chủ tịch Hội XDVN và Bộ trưởng Bộ ĐH,THCN&DN đã thống nhất chủ trương tổ chức cuộc thi ĐATNXS hàng năm và giao cho Ban Đào tạo, Hội XDVN làm thường trực.

Năm 2000, Hội Kiến trúc sư Việt Nam và năm 2001, Bộ Xây dựng đã vào cuộc. Năm 2007, Liên hiệp các Hội KH&KT Việt nam trở thành cơ quan bảo trợ cuộc thi.

Cũng từ năm 2000 cuộc thi ĐATNXS được mang tên " Giải thưởng Loa Thành" hoạt động theo cơ chế hàng năm có Hội đồng giải thưởng TW, Chủ tịch luân phiên là một trong 5 cơ quan chủ trì tổ chức giải thưởng : Tổng hội XDVN, TW Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Bộ GD&ĐT, Hội KTSVN, Bộ Xây dựng và có một Ban tổ chức giải gồm đại diện của 5 cơ quan vừa nêu. Tổng hội XDVN được cử làm Thường trực giải thưởng.

Các Tiêu chí xét giải đã được công bố trong bản "Thể lệ và tiêu chuẩn tuyển chọn ĐATNXS" năm 1988, trong "Quy chế giải thưởng Loa Thành" năm 2000 và Quy chế sửa đổi năm 2005, 2012:

  - Người dự thi phải có kết quả học tập trung bình toàn khoá từ 7/10 trở lên.

  - Đồ án dự thi là của cá nhân hoặc của nhóm (tối đa là 03 người).

  - Đồ án dự thi phải đạt các tiêu chuẩn sau đây :

   1) Có tính tổng hợp, hệ thống kiến thức. Điểm tối đa 35/100.

   2) Có áp dụng tiến bộ kỹ thuật, có sáng tạo. Điểm tối đa 30/100.

   3) Có tính hiện thực, khả thi trong điều kiện Việt Nam. Điểm tối đa 25/100.

   4) Có thuyết minh súc tích, văn phong chuẩn xác, bản vẽ hấp dẫn, chính xác. Điểm tối đa 10/100.

Đối với khối Kiến trúc&Quy hoạch, đồ án dự thi phải đạt các tiêu chuẩn : Có ý tưởng sáng tạo (35 đ.), có ý nghĩa xã hội (30 đ.), có ứng dụng KHKT, có xu hướng thiết kế bền vững (15 đ.), thể hiện đồ án mạch lạc, thuyết phục (15 đ.).

Quy trình chấm được hoàn thiện từng năm. Các đồ án dự thi được tuyển chọn từ cấp trường qua các Hội đồng bảo vệ đồ án và Hội đồng giải thưởng Loa Thành cấp trường. Các đồ án dự thi phải được Hiệu trưởng nhà trường giới thiệu bằng văn bản. Giúp cho Hội đồng giải thưởng TW có các Hội đồng chuyên ngành mà các thành viên là các chuyên gia đầu ngành và các giảng viên lâu năm. Trong nhiều năm gần đây các Hội đồng chuyên ngành Kiến trúc&Quy hoạch, Xây dựng dân dụng&công nghiệp, Công trình giao thông, Công trình thuỷ và Hạ tầng kỹ thuật&môi trường đô thị đã hoạt động đều đặn và chọn ra các đồ án xuất sắc để trình Hội đồng giải thưởng TW. Hội đồng giải thưởng TW tổ chức họp liên tịch với Chủ tịch các Hội đồng chuyên ngành để quyết định số giải và cơ cấu giải hàng năm.

Tính đến năm 2012, Lễ trao giải thưởng Loa Thành đã được tổ chức 24 lần với số đồ án dự thi là 1.893 của 17 trường có đào tạo ngành Kiến trúc & xây dựng trong toàn quốc. Số giải đã được trao gồm: 122 giải nhất, 277 giải nhì, 345 giải ba; 312 giải khuyến khích. Giải thưởng Loa Thành lần thứ 25, năm 2013 đã được bắt đầu từ tháng 12 năm 2012 - thời điểm ở các trường đi vào mùa làm đồ án tốt nghiệp. Lễ trao giải thưởng và kỷ niệm 25 năm sẽ được tổ chức vào dịp 20 tháng 11 năm 2013, như thường lệ, ở Văn Miếu Quốc Tử Giám Hà Nội.

Chuẩn bị kỷ niệm 25 năm Giải thưởng Loa Thành, ngày 24 tháng 4 năm 2013, Hội Kiến trúc sư đã tổ chức tại Hà Nội hội thảo "Kiến trúc sư với Giải thưởng Loa Thành". Hội thảo đã có gần 200 đại biểu tham dự gồm các Thầy Cô là cán bộ quản lý các trường, các Khoa có đào tạo KTS, các thế hệ giảng viên là những người đã không phải một lần có sinh viên đoạt giải Loa Thành thứ bậc cao, nhiều sinh viên - KTS đã tham gia thi và đoạt giải, đại diện các doanh nghiệp sử dụng KTS... Hội thảo có đông người dự từ nhiều phía (đào tạo, được đào tạo và sử dụng) đã nói lên ý nghĩa và giá trị của giải thưởng Loa Thành.

Hội thảo đánh giá giải Loa Thành là một sân chơi lớn, có vị trí cao trong "đời sống" của các trường, là tác nhân, động lực trong công tác đào tạo, là niềm khát khao của nhiều sinh viên muốn được tham gia giải, được sinh viên yêu mến và cảm thấy được nhận giải Loa Thành còn vinh dự hơn là được công nhận là sinh viên giỏi . Giải Loa Thành tuy không phải bệ phóng của sự nghiệp, nhưng lại là một "chất xúc tác" mạnh đối với quá trình hành nghề. Các doanh nghiệp sử dụng nhân lực đã công nhận sự nổi trội về tính sáng tạo, về tay nghề của các sinh viên đoạt giải. Sau một số năm hành nghề, sản phẩm của họ đã có chỗ đứng. Việc tổ chức Hội thảo này đã là một hình thức vinh danh những người đoạt giải. Giải thưởng Loa Thành ở một chừng mực nhất định còn là thước đo sự thành công của công tác đào tạo ở các trường. Một GS.TS.KTS đã đánh giá: giải Loa Thành là một giải lớn nhất về sáng tạo kiến trúc. Thực tế chứng minh những sinh viên đoạt giải cao Loa Thành là những người có năng lực. GS có 10 học trò được chọn đi học ThS ở nước ngoài thì cả 10 đều là sinh viên đã được nhận giải Loa Thành.

Tuy nhiên những nhận xét qua các lần trao giải hàng năm của Hội đồng giải thưởng TW cũng như các ý kiến của Hội thảo ngày 24 tháng 4 nói trên cũng chỉ ra các nhược điểm của giải cần được khắc phục.

Trước hết là xu thế chọn đề tài tốt nghiệp ở các trường còn thiên về các công trình công cộng có quy mô hoành tráng, quá rộng, vượt quá khuôn khổ của một đồ án tốt nghiệp, tạo nên một sự lãng phí nhất định và phần nào cũng hạn chế việc đánh giá thực chất năng lực của người dự thi. Hội đồng giải thưởng TW cần đánh giá cao các đồ án có quy mô vừa, trung bình nhưng đã giải quyết được nhiều nội dung một cách toàn diện, bài bản mang tính sáng tạo và thực tiễn cao (xem việc làm đồ án tốt nghiệp là một lần "trả bài tổng hợp"), cần trân trọng các đồ án có khối lượng phù hợp với khả năng thực của sinh viên và phù hợp với thời hạn quy định cho khâu làm đồ án tốt nghiệp hiện nay. Các doanh nghiệp sử dụng cũng cảnh báo một số sinh viên đoạt giải đã xem giải Loa Thành là điểm đến, dẫn đến hiện tượng quá tự tin, có cá tính quá mạnh, khó tiếp thu ý kiến của người khác, hạn chế sự phát triển.

Trách nhiệm của các Hội đồng cấp trường trong việc chọn đồ án dự thi cần được lưu ý hơn nữa, cần bám sát các tiêu chí cuộc thi, tránh tình trạng lấy số lượng làm trọng, coi nhẹ chất lượng và nhất là việc gửi đi dự thi các đồ án sao chép (năm 2008 Hội đồng giải thưởng TW đã phải ra quyết định thu hồi một giải nhì của một đồ án ngành Kiến trúc).

Để nâng cao hiệu quả của giải thưởng, việc quảng bá, tôn vinh các đồ án đoạt giải cần được chú trọng hơn nữa ở cấp trường và ở cấp Hội đồng giải thưởng TW. Cần tạo nên một không khí học thuật, sinh hoạt chuyên môn thông qua các lần triển lãm lưu động hàng năm các đồ án đoạt giải tại các trường, thông qua các cuộc giao lưu giữa sinh viên đoạt giải và sinh viên đang học.

Trong 25 năm hoạt động của Giải thưởng Loa Thành, vấn đề kinh phí luôn là mối quan tâm, lo lắng của các Cơ quan chủ trì và Ban tổ chức cuộc thi. Tuy quy định về mức đóng góp kinh phí của các cơ quan chủ trì, của các nhà trường cho cuộc thi đã được điều chỉnh một số lần và cuộc thi cũng đã được sự bảo trợ của Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam, được sự tài trợ của các đơn vị trong ngành, đặc biệt trong 3 năm 1995-1997 Công ty vật liệu xây dựng Đông Dương đã trở thành nhà tài trợ chính, nhưng kinh phí của Ban tổ chức giải vẫn trong tình trạng "ăn đong" từng năm. Cần thiết phải có sự vào cuộc không những chỉ của các chủ thể cuộc thi mà còn của các doanh nghiệp sử dụng nhân lực, các tổ chức trong lĩnh vực Kiến trúc & Xây dựng để có được sự ổn định lâu dài về mặt kinh phí cho việc tổ chức giải.

Cuộc thi đồ án tốt nghiệp xuất sắc cho sinh viên khối Kiến trúc&Xây dựng hay Giải thưởng Loa Thành đã được tổ chức trong gần một phần tư thế kỷ. Cuộc thi ngày càng có chỗ đứng trong lòng sinh viên, được các Nhà trường, các Thầy Cô giáo, được các đơn vị sử dụng công nhận và trên thực tế đã góp phần nâng cao chất lượng đào tạo nhân lực trong lĩnh vực xây dựng cơ bản, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá & hiện đại hoá đất nước. Việc duy trì giải, cải tiến và phát huy tác dụng của giải là điều cần làm không những chỉ đối với Hội đồng giải thưởng, với các các cơ quan chủ trì giải, với nhà trường mà còn với cảc tổ chức, doanh nghiệp sử dụng nhân lực trong lĩnh vực kiến trúc &xây dựng.