10 sự kiện khoa học công nghệ nổi bật của Việt Nam

1. Phát hiện kinh thành Thăng Long cổ dưới nền đất Ba Đình

Sự kiện gây chấn động dư luận từ đầu tháng 9, khi các nhà khoa học công bố khai quật hơn 4 triệu hiện vật dưới nền đất Ba Đình rộng 16.000 m2, khu vực dự kiến xây dựng nhà Quốc hội. Số hiện vật gồmnhiều loại hình phong phú: đầu rồng, đầu phượng, lá đề gắn trên ngói đầu ống; trụ móng bằng sỏi và gạch vụn; đồ gốm, sứ; đồ trang sức; tiền cổ; vũ khí bằng đồng, đá... Trong đó, có những di vật từthế kỷ 7, niên đại trên 1.300 năm.

Đây là sự kiện lớn nhất trong lịch sử khảo cổ học Việt Nam và Đông Nam Á. Di tích thành Thăng Long cổ là bằng chứng vật thể quý giá và xác thực nhất về các thời đại lịch sử của nước Đại Việt qua cáctriều Đinh - Lý - Trần - Lê - Nguyễn.

Tổng số vốn đầu tư cho việc khai quật lên tới 20 tỷ đồng, gấp gần 20 lần kinh phí hằng năm đầu tư cho ngành khảo cổ. Địa điểm xây dựng Trung tâm Hội nghị Quốc gia được di dời và việc thi công nhàQuốc hội được hoãn lại. Diện tích khảo sát khu khai quật được mở rộng ra thành 22.400 m2.

2. Viện Công nghệ sinh học (Trung tâm Khoa học tự nhiên và công nghệ quốc gia) đã thực hiện thành công việc giám định hài cốt liệt sĩ bằng kỹ thuật gene

Đây là kết quả xét nghiệm tuyệt đối đúng của các nhà sinh học để sử dụng trong mối liên quan đến phả hệ của liệt sĩ, giúp thân nhân liệt sĩ tìm lại được hài cốt của mình.Muốn giám định hài cốt liệtsĩ bằng kỹ thuật này cần có mẫu hài cốt (một chiếc răng hoặc mẩu xương nhỏ) của liệt sĩ và mẫu máu của thân nhân liệt sĩ, tốt nhất là mẫu máu có quan hệ huyết thống đằng mẹ. Viện Công nghệ sinh họcđã xây dựng ngân hàng dữ liệu về thân nhân liệt sĩ, gene hài cốt liệt sĩ và gene mẫu máu thân nhân liệt sĩ và nhận giám định miễn phí các trường hợp xác định hài cốt liệt sĩ do các cơ quan chức năngchuyển đến, kết quả có sau 2-3 tuần kể từ ngày nhận mẫu.

3. Viện Nhi trung ương phẫu thuật thành công tách hai bé song sinh Lê Thị Cúc - Lê Thị An dính liền bụng

Hai cháu bé quê Thanh Hóa này đã được chuyển lên Viện Nhi trung ương với tình trạng dính liền nhau, chung nhiều cơ quan nội tạng như gan, đường tiêu hóa, màng tim, cơ hoành, xương ức...Kíp phẫu thuật gồm các tiến sĩ, bác sĩ, y tá trong Viện Nhi trung ương và GS Thimolthy Pruett, Giám đốc Trung tâm Ghép tạng thuộc Đại học Virginia (Mỹ). Theo dự kiến của các chuyên gia, tỷ lệ khả năng sống sót của hai bé Cúc - An là 50-60%, còn nếu cứu sống một trong hai đứa trẻ là 70%.

Tuy nhiên, sau 10 tiếng đồng hồ phẫu thuật, được cộng đồng y tế thế giới theo dõi qua internet, các bác sĩ Việt Nam đã mổ thành công tách rời hai bé gái nàỵ Đây là ca mổ thành công ngoài sức tưởng tượng của các tay dao hàng đầu trên thế giới, trong khi ca mổ tách sọ cặp song sinh trưởng thành người Iran tại Singapore đã thất bại: cả hai chị em Ladan và Laleh đều tử vong.

4. Thêm một bệnh viện thực hiện phẫu thuật tim hở trong năm 2003

Đó là Bệnh viện Thống Nhất, TP Hồ Chí Minh. Đây là một trong những giải pháp rốt ráo của ngành y tế Việt Nam trước tình trạng còn 6.000 bệnh nhân trên toàn quốc đang được chờ mổ tại Viện Tim TP Hồ Chí Minh. Như vậy, Bệnh viện Thống Nhất là đơn vị thứ 6 của cả nước thực hiện phẫu thuật tim hở sau Viện Tim TP Hồ Chí Minh và các bệnh viện Bạch Mai, Việt Đức, Trung ương Huế và Chợ Rẫy. Sẽ có nhiều bệnh nhân được phẫu thuật cứu sống do không phải chờ đợi như trước đâỵ

5. Hội nghị Công nghệ thông tin - truyền thông châu Á và châu Đại Dương (ASCOCIO SUMIT 2003)

Lần đầu tiên được tổ chức tại Việt Nam vào cuối tháng 11-2003 với sự tham gia của 600 đại biểu, trong đó có chủ tịch Liên minh viễn thông châu á, các bộ trưởng phụ trách công nghệ thông tin - viễn thông của các nước trong hai châu lục này và tổng giám đốc các công ty tin học truyền thông trong khu vực. Lễ hội phần mềm và cuộc đối thoại giữa các bộ trưởng và diễn đàn Công nghệ thông tin Việt Nam 2003 được giới chuyên môn đánh giá là chất lượng nhất trong năm.

6. Ra mắt hệ điều hành thương hiệu Việt Nam đầu tiên

Hơn 6 tháng sau khi giành giải nhất cuộc thi Trí tuệ Việt Nam 2002, ngày 4/9, Vietkey Group giới thiệu phiên bản Vietkey Linux 3.0 với hàng loạt nâng cấp so với sản phẩm dự thi (version 2.4). Hệ điều hành có bộ cài đặt, cơ cấu đóng gói và phân phối theo cách thức riêng, không dựa vào bộ cài của RedHat như CMC và Tổng công ty điện tử VN đã làm trước đó. Được gói gọn trong một đĩa CD, Vietkey Linux gồm tất cả thành phần cần thiết cho các ứng dụng văn phòng.

Mặc dù còn gây tranh cãi về mức độ "nội địa hóa", sự đảm bảo an toàn thông tin cho Chính phủ…, Vietkey Linux vẫn được coi là có tính đột phá trong xu thế Việt Nam có thể tự chủ về hệ điều hành. Điều đó thể hiện ở sự cam kết của 11 công ty máy tính thương hiệu Việt Nam (gồm FPT, SingPC, Viettronic Tân Bình, Mekong Xanh…) - cài đặt mặc định phần mềm này vào các PC xuất xưởng.

7. Xe cấp cứu điện mặt trời đầu tiên ở Việt Nam đã xuất hiện vào tháng 10-2003

Trung tâm Phát triển công nghệ điện mặt trời TP Hồ Chí Minh (Solarlab) đã lắp đặt cho Trung tâm Y tế huyện Ea Soup (tỉnh Đắc Lắc) một xe cấp cứu với các trang thiết bị y tế hiện đại như máy thở oxy, máy siêu âm, điện tâm đồ, đèn phẫu thuật... hoạt động bằng năng lượng điện mặt trời. Xe cấp cứu có thể hoạt động như một trạm y tế lưu động, xe cứu thương và trong trường hợp khẩn cấp có thể thực hiện phẫu thuật trên xe. Loại xe này có thể giúp cứu sống được nhiều bệnh nhân ở những nơi có điều kiện giao thông khó khăn. Với nguồn năng lượng 530 Wp (Wp là công suất đỉnh khi mặt trời chiếu sáng nhiều nhất), xe cấp cứu điện mặt trời có thể hoạt động liên tục trong thời gian dài trong điều kiện không có ánh nắng.

8. Nghiên cứu xây dựng hệ thống tàu điện ngầm đầu tiên tại Việt Nam

Nghiên cứu này đã được UBND TP Hồ Chí Minh ký kết bản ghi nhớ thỏa thuận với Tập đoàn Siemens AG, Cộng hòa Liên bang Đức vào tháng 5-2003. Đầu tháng 11-2003, UBND TP Hồ Chí Minh đã trình Thủ tướng Chính phủ xem xét và chấp thuận về chủ trương của dự án xây dựng hai tuyến tàu điện ngầm này. Theo dự kiến, tuyến 1 bắt đầu từ khu vực chợ Bến Thành - Cách Mạng Tháng 8 - Tham Lương; tuyến 2 bắt đầu từ chợ Bến Thành - Nguyễn Thị Minh Khai - Trần Phú - Hùng Vương - Hồng Bàng (Chợ Lớn) - Kinh Dương Vương - Bến xe miền Tây. Tổng số vốn đầu tư dự kiến là 795 triệu USD, tính cả yếu tố rủi ro dự kiến là 876 triệu USD. Theo tờ trình, hai tuyến tàu điện ngầm này bắt đầu xây dựng từ năm 2004 đến 2008 sẽ đưa vào sử dụng. Giá vé là 2.500 đồng/lượt.

9. Chế tạo thành công áo giáp chống đạn

Trung tâm Công nghệ vật liệu, Viện Nghiên cứu ứng dụng công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) đã chế tạo thành công loại áo giáp có thể chống các loại đạn bộ binh thông dụng như K59, K54, AK... Các loại áo giáp chống đạn của Việt Nam đều có khối lượng vừa phải: chống đạn K59 nhẹ 2,2kg, chống đạn AK - 5kg. Loại áo giáp mà binh lính Mỹ sử dụng ở chiến tranh Iraq trị giá từ 1.000 đến 1.500 USD/chiếc. Sản phẩm của Việt Nam sản xuất qua kiểm nghiệm có chất lượng tương đương nhưng giá chỉ bằng 2/3. Hiện nay, Trung tâm Công nghệ vật liệu có khả năng sản xuất khoảng 10.000 chiếc/năm.

10. Việt Nam lắp ráp thành công máy bay nhỏ

Đó là chiếc máy bay nhỏ (VAM1) do Hội Cơ học Việt Nam chủ trì thiết kế, lắp ráp. Nó có 2 chỗ ngồi, được cải tiến từ một máy bay của nước ngoài, đặc biệt là bộ phận giảm rung của động cơ, hệ thống cáp lái, chỗ ngồi… để đảm bảo an toàn và phù hợp với khổ người Việt Nam. Dự kiến sắp tới, nhóm các nhà khoa học, kỹ sư sẽ tiếp tục nâng cao tỷ lệ nội địa hóa từ 20% hiện nay lên khoảng 70% (gần như thiết kế toàn bộ, chỉ nhập động cơ).

“Tin hoạt động các hội khoa học và kỹ thuật” tổng hợp