Xuân đến, đôi điều về chăm sóc sức khỏe người cao tuổi

Chăm sóc tâm lý

Cùng với quá trình lão hóa là sự thay đổi về tâm lý ở người cao tuổi. Đó là việc duy trì những tình cảm lớn, thường nhớ những chuyện xưa, lưu giữ trong ký ức những kỷ niệm đã gắn bó với cuộc đời, dễ tủi thân, hay mặc cảm xen lẫn những băn khoăn chánnarn, có khi cảm thấy hụt hẫng (mới nghỉ hưu) ngại giao lưu tiếp xúc, có cảm giác mọi người đang lãng quên mình, đôi khi tỏ thái độ bức xúc không hài lòng với thực tại… Nhưng lại có người cao tuổi biết tự điều chỉnh để có cuộc sống, sinh hoạt bình thường trong gia đình và ngoài xã hội.

Ở Việt Nam, mô hình gia đình truyền thống 3 – 4 thế hệ (tam đại đồng đường, tứ đại đồng đường) vẫn còn tồn tại, nhất là ở nông thôn, trong tương lai gần, mô hình gia đình hiện đại hạt nhân 2 thế hệ sẽ chiếm đại đa số. Từ đó, thế hệ trẻ cần có nhận thức đúng trong việc ứng xử trước sự thay đổi về tâm lý của lớp người cao tuổi, phải thấy được quỹ thời gian của cha ông chúng ta không còn nhiều để dành những tình cảm, cách đối xử tế nhị, tốt đẹp cho lớp người đi trước đã có nhiều đóng góp cho gia đình và xã hội. Có như vậy mới tránh được “xung đột” thế hệ rất dễ xảy ra trong từng gia đình có nhiều thế hệ cùng chung sống.

Chăm sóc sinh hoạt hàng ngày

Trước hết, bản thân người cao tuổi phải thực hiện những sinh hoạt hàng ngày của mình một cách khoa học, điều độ, hợp lý bên cạnh sự trợ giúp của gia đình, có như vậy mới phòng được một số điều bệnh, duy trì sức khỏe và còn làm chậm tốc độ lão hóa, tránh làm phiền hà con cháu.

Cần chú ý đến giấc ngủ, chế độ dinh dưỡng vệ sinh cá nhân, chống trầm cảm, giảm trí nhớ, nhớ phòng tránh tai nạn trong sinh hoạt, nhất là té ngã có thể dẫn đến tử vong hoặc phải nằm dài ngày. Té ngã có thể gây chấn thương sọ não, gãy xương, nhất là gãy xương đùi, cổ xương đùi là một biến cố nặng đối với người cao tuổi. Ngoài ra, do phản ứng chậm, cơ lực giảm, thị lực giảm nên cần đề phòng bỏng lửa, bỏng nước sôi, điện giật, uống nhầm thuốc, hóc (xương, tăm xỉa răng), sặ khi ănuoongs có thể dẫn đến viêm phổi, có trường hợp tử vong.

Chăm sóc sức khỏe tâm thần

Chống quá trình lão hóa nhanh trí não bằng cách tạo điều kiện, động viên người cao tuổi đọc báo, nghe đài, xem ti vi thường xuyên hàng ngày. Có thể làm thơ, viết hồi ký để lại cho con cháu, các hoạt động vui chơi, giải trí, văn nghệ. Rất quan trọng là cần giao lưu, tiếp xúc với bạn bè cùng thế hệ trong các câu lạc bộ người cao tuổi, chuyện trò với con cháu, hàng xóm láng giềng, dành thời gian đi bộ, đi xe đạp, chăm sóc cây cảnh sân vườn, biết tập luyện và vận động vừa sức. Tập thể dục vào buổi sáng hoặc các động tác dưỡng sinh có lợi ích nhiều mặt cho người cao tuổi.

Phòng tránh & điều trị một số bệnh thường gặp

Cần quan niệm già không phải là bệnh tật, nhưng tuổi già là điều kiện để bệnh phát sinh và phát triển. Đặc điểm của người cao tuổi là sức đề kháng giảm, dễ mắc bệnh cấp hoặc mãn tính, có khi lại mắc nhiều bệnh mãn tính, cần điều trị dài ngày hoặc “chung sống hòa bình” với một số bệnh.

Các bệnh thường gặp là tim mạch (bệnh tim mạch vành, xơ vữa động mạch, cao huyết áp…), đái tháo đường, các bệnh về xương khớp (viêm đa khớp dạng thấp mãn tính), gút, thoái hóa khớp, loãng xương, các bệnh về tiêu hóa (dạ dày, đại tràng), các bệnh về hô hấp (viêm phế quản, viêm phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính), bệnh đục thủy tinh thể.

Muốn phòng tránh các bệnh thường gặp nêu trên, người cao tuổi cần đi kiểm tra sức khỏe định kỳ (do huyết áp, xét nghiệm máu, nước tiểu, làm điện tâm đồ, chụp X quang…), mỗi năm tối thiểu phải được kiểm tra 2 lần về sức khỏe tổng quát và làm các xét nghiệm khi có chỉ định để chẩn đoán bệnh.

Nếu đã mắc các bệnh cấp hoặc mãn tính, phải tuân theo chế độ điều trị của y, bác sĩ. Có một số bệnh phải dùng thuốc nghiêm ngặt hàng ngày suốt đời như cao huyết áp, đái tháo đường và phải sống thuốc đúng chỉ định.

Chăm sóc dinh dưỡng cho người cao tuổi

Chế độ dinh dưỡng rất quan trọng đối với người cao tuổi. Nhu cầu về năng lượng người cao tuổi chỉ bằng 30% lúc trẻ, nhưng phải đảm bảo cân bằng về số lượng và chất lượng trong bữa ăn, cần phải có bữa ăn sáng. Chế độ ăn theo bệnh lý mãn tính cần phải tuân theo sự hướng dẫn của thầy thuốc.

Một số nguyên tắc cơ bản về chế độ dinh dưỡng cần được tôn trọng như giảm số lượng so với thời trẻ, tránh ăn quá no, hạn chế rượu bia, tăng cường rau quả, đạm thực vật, giảm đường và muối, hạn chế mỡ động vật, uống đủ nước (1,5 lít/ ngày), ăn thức ăn có nhiều vitamin và khoáng chất. Cách chế biến thức ăn ngon góp phần quan trọng cho người cao tuổi ăn đủ khẩu phần và hấp thu tốt.