Xử trí tai biến mạch máu não

TBMMN là tình trạng xuất hiện đột ngột, rất nhanh các khiếm khuyết thần kinh do nguyên nhân tắc mạch máu não hoặc xuất huyết mạch máu não. Bệnh cấp cứu này có tỷ lệ tử vong cao hoặc để lại di chứng nặng nề, nhất là ở những người cao tuổi.

Người bị TBMMN thường có triệu chứng đau đầu dữ dội, buồn nôn, rối loạn ý thức và hôn mê sâu, liệt nửa người... Các dấu hiệu lâm sàng xuất hiện rất đột ngột, diễn biến rất nhanh, có thể chỉ trong vài giây hoặc vài phút. Người bệnh phải được đưa đến phòng cấp cứu ngay để xử trí tích cực. Khi vận chuyển phải chú ý nhẹ nhàng để tránh làm nặng thêm tai biến. Đặt bệnh nhân ở tư thế nằm nghiêng an toàn để tránh bị tụt lưỡi, trào ngược dịch dạ dày, ứ đờm làm tắc nghẽn đường hô hấp. Nếu cần hút dịch ở họng qua đường miệng có thể làm ngay để khai thông đường hô hấp. Nhanh chóng đưa người bệnh đến bệnh viện để được xử trí kịp thời. Chăm sóc tích cực, áp dụng các chế độ nuôi dưỡng qua ống thông và chú ý phòng chống loét cho bệnh nhân. Trở mình 3 giờ/lần, cho người bệnh nằm đệm nước, vệ sinh các hốc tự nhiên, vệ sinh thân thể.

Việc theo dõi huyết áp và xử trí để kiểm soát huyết áp của bệnh TBMMN có tầm quan trọng đặc biệt. Sử dụng thuốc có chọn lọc và cân nhắc cẩn thận để đưa huyết áp bệnh nhân về bình thường. Nếu huyết áp tối đa nhỏ hơn 180 và tối thiểu nhỏ hơn 100 (mmHg) thì không cần dùng thuốc hạ áp. Nếu huyết áp tối đa từ 180-210, tối thiểu nhỏ hơn 120 thì cho dùng 1viên thuốc hạ huyết áp đường uống enalaprin 5mg (hoặc các thuốc tương đương như propanolon 40mg, alpha methyldopa 0,25g). Nếu huyết áp tối đa lớn hơn 210 và/hoặc tối thiểu lớn hơn 120 thì mới cho dùng thuốc hạ huyết áp nhanh bằng nifedipin viên nang 5 mg ngậm dưới lưỡi. Việc sử dụng thuốc hạ huyết áp phải thận trọng vì có thể làm tụt huyết áp quá nhanh dẫn tới thiếu máu não cấp.

TBMMN là bệnh nặng phải xử trí tích cực ở các đơn vị y tế có hồi sức cấp cứu. Vì vậy, gia đình cần đưa bệnh nhân đến bệnh viện ngay tránh hậu quả đáng tiếc.          

Nguồn: KH&ĐS Số 42 Thứ Sáu 26/5/2006