Xây dựng nhà máy điện hạt nhân ở Việt Nam: Tất cả vì lợi ích quốc gia

PV: Xin Bộ trưởng cho biết ý nghĩa của cuộc triển lãm quốc tế điện hạt nhân lần thứ 3 này?

Bộ trưởng Hoàng Văn Phong: Triển lãm này nhằm giới thiệu cho nhân dân biết sự cần thiết của việc phát triển điện hạt nhân cũng như những nguy cơ tiềm ẩn trong phát triển điện hạt nhân và khả năng chế ngự của con người bằng khoa học công nghệ và sự quản lý, giám sát của các cơ quan chuyên môn.

PV: Việt Namđang gặp phải những khó khăn gì để chuẩn bị cho việc xây dựng và vận hành nhà máy điện đầu tiên của Việt Nam sau năm 2015?

Bộ trưởng Hoàng Văn Phong: Khó khăn đầu tiên phải kể đến là cơ sở pháp lý chưa hoàn chỉnh. Hiện nay chúng ta đang xây dựng Luật Năng lượng nguyên tử, khi nào Quốc hội thông qua Luật này sẽ tạo cơ sở pháp lý, nền tảng pháp lý và hành lang pháp lý cho toàn bộ hoạt động về hạt nhân ở Việt Nam trong đó có việc xây dựng và vận hành nhà máy điện hạt nhân. Bên cạnh đó, đội ngũ chuyên gia thiếu tính kỷ cương, ý thức kỷ luật chưa nghiêm túc. Những khó khăn này không chỉ riêng của chúng ta mà là đặc thù của những nước đang phát triển khi tác phong công nghiệp, kỷ cương trong sản xuất chưa được đúng tầm, chưa có giai đoạn để thấm vào từng con người một. Nhưng với sự tập trung, nỗ lực và giám sát kỹ càng, tỉ mỉ trong quá trình đào tạo và vận hành trong một quy trình công nghệ chặt chẽ thì chúng ta có thể làm được bởi vì ta có kinh nghiệm từ nước khác, mà những nước này họ đã làm được rồi. Người Việt Nam nếu tập trung phấn đấu quyết liệt thì đều có thể làm được.

PV: Việc xây dựng nhà máy điện hạt nhân đòi hỏi nguồn kinh phí khá lớn, vậy chúng ta có thể huy động từ nguồn nào, thưa ông?

Bộ trưởng Hoàng Văn Phong: Thực ra, hiện nay nhu cầu phát triển điện hạt nhân trên thế giới rất lớn, Việt Nam chỉ là một trong mấy chục quốc gia đó. Chính vì đây là nguồn năng lượng có hiệuquả nên nhiều tập đoàn, nhiều công ty trên thế giới muốn đầu tư để phát triển và trong quá trình đầu tư ấy họ sẽ nhận lại được những lợi nhuận. Tuy nhiên đây không phải là lợi nhuận trước mắt mà làlợi nhuận lâu dài. Vì thế chúng ta có cơ hội để các tổ chức quốc tế, các ngân hàng, các tập đoàn cho vay dưới nhiều dạng khác nhau, nên về mặt tài chính không phải là dễ nhưng cũng không phải lànhững khó khăn đầu tiên, khó khăn duy nhất đối với chúng ta.

PV: Việc xây dựng nhà máy điện hạt nhân không tránh khỏi sự phản ứng của một bộ phận nhân dân, đặc biệt là những người dân địa phương nơi xây dựng nhà máy điện hạt nhân?

Bộ trưởng Hoàng Văn Phong: Khi xây dựng nhà máy điện hạt nhân, cùng với những lợi ích của nó bao giờ cũng kèm theo những tiềm ẩn nguy cơ. Triển lãm này là dịp để giới thiệu, quảng bá cho người dân thấy rằng nguy cơ tiềm ẩn là có, nhưng khả năng chế ngự, hạn chế nguy cơ ấy là có thể. Một trong những cơ sở của khả năng đó là chúng ta dựa vào các quy trình công nghệ hết sức chặt chẽ và hiện đại.

Ví dụ như ở Đức, có thời gian người ta không cho xây dựng nhà máy điện hạt nhân, nhưng đến nay người ta lại thấy đó là sự ngộ nhận, bởi có công nghệ hiện đại hơn, chế ngự được rủi ro. Ở Đứccó bộ phận dân phản đối nhưng cũng có bộ phận dân ủng hộ. Đối với Việt Nam, chúng ta cần phải thuyết phục, cũng có người ủng hộ, có người không ủng hộ và cũng có thể có những người suốt cả đời khôngbao giờ ủng hộ, nhưng cơ bản là phải có sự đồng thuận ở mức tối đa bởi vì đây là lợi ích quốc gia.

PV: Vậy chúng ta có chính sách ưu đãi gì cho nhân dân 2 huyện Ninh Phước và Ninh Hải, nơi dự kiến xây dựng 2 nhà máy điện hạt nhân?

Bộ trưởng Hoàng Văn Phong: Hiện nay các chính sách ưu đãi trên thế giới rất nhiều. Chẳng hạn, nơi xây dựng nhà máy điện hạt nhân sẽ đảm bảo môi trường tự nhiên sạch đẹp vì điện hạt nhân là điện sạch (Đại biểu Quốc hội nói là như công viên). Người dân sẽ được hưởng chế độ về đào tạo môi trường sống, con em được đến trường học, có bệnh viện và có tất cả các điều kiện khác cho cuộc sống, vì sự đồng thuận để xây dựng nhà máy điện hạt nhân cũng được xem như là sự hy sinh, phấn đấu vì lợi ích quốc gia.

PV: Xin cảm ơn Bộ trưởng!

Nguồn: Điện & Đời sống, 6 - 2008, tr 3