Xây dựng không gian "văn hóa nghề"
Chúng ta không lao động nghề nghiệp một mình như anh chàng Robinson lạc ngoài hoang đảo mà lao động bên cạnh những người khác, trong một thiết chế lao động phức tạp, một không gian nghề nghiệp rộng lớn. Do vậy, mỗi người lao động sẽ khó có được nhận thức và hành vi nghề nghiệp có văn hóa nếu xung quanh họ là một môi trường nghề nghiệp không có văn hóa. Chính vì vậy, chúng ta cần xem xét văn hóa nghề không phải chỉ ở phạm vi cá nhân mà với cả một thiết chế lao động, một phạm vi rộng lớn gọi là “không gian văn hóa nghề”.
 |
| Công nhân Công ty cổ phần May Sài Gòn 2 trong giờ làm việc (ảnh chụp ngày 2-1-2008) -Ảnh: MINH ĐỨC |
- Không chỉ có người lao động mà cả nhà đầu tư, nhà quản lý, nhà giáo dục, đào tạo nghề... đều sống trong một không gian văn hóa nghề và đều phải biết cư xử với nó một cách có văn hóa. Chẳng hạn, nhà đầu tư không thể chỉ toan tính tới lợi nhuận mà còn phải chọn những lĩnh vực đầu tư không hủy hoại môi trường, không xâm hại tới con người. Nhà quản lý phải biết chăm lo đời sống của người lao động, chú ý tới bảo hiểm và an toàn lao động... Họ cũng không thể sử dụng lao động trẻ em hoặc trốn thuế. Người đào tạo nghề phải căn cứ vào nhu cầu đào tạo trong thực tiễn và định hướng nghề nghiệp của người học. Như vậy, xây dựng không gian văn hóa nghề tiến bộ là trách nhiệm của toàn xã hội.
* Theo ông, các ngành chức năng cần hỗ trợ gì trong việc nâng cao văn hóa nghề cho người dân, đặc biệt là giới trẻ?
- Tự thân quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa đã là người thầy kiên nhẫn và nghiêm khắc nhất đối với việc truyền dạy văn hóa nghề cho mọi người lao động, đào tạo một thế hệ có nhận thức và hành vi văn hóa nghề tương ứng với sự phát triển của nó.
Tuy nhiên, để có thể nâng cao văn hóa nghề cho người dân, đặc biệt là giới trẻ, chúng ta phải đề ra các giải pháp đồng bộ nhằm tạo một không gian văn hóa nghề mới. Phải giáo dục cho họ ở cả ba lĩnh vực: trình độ chuyên môn cao, hiểu biết sâu sắc về các chuẩn mực pháp luật liên quan đến nghề nghiệp, có nhận thức và hành vi đạo đức nghề nghiệp tốt. Phải sớm đưa các bài học về văn hóa nghề vào các chương trình học tập văn hóa và đào tạo nghề. Đây là trách nhiệm không chỉ của các cấp chính quyền, nhà trường, gia đình… mà còn là sự nỗ lực của bản thân người lao động.
* Xin cảm ơn giáo sư.
Theo GS, TS Đặng Cảnh Khanh, văn hóa nghề biểu hiện ở ba mặt chính: trình độ chuyên môn, nghề nghiệp cao; sự hiểu biết sâu sắc và thực hiện đúng đắn các quy chuẩn luật pháp về nghề nghiệp và lao động nghề nghiệp; có ý thức nghề nghiệp tốt, tuân thủ một cách tự giác các giá trị đạo đức nghề nghiệp và các mối quan hệ nghề nghiệp. Một người có văn hóa nghề cao là người có đạo đức nghề nghiệp, nhận thức và xử lý các vấn đề nghề nghiệp một cách có văn hóa mà vẫn có thể đạt hiệu quả công việc cao nhất. Ở các nước công nghiệp hóa phát triển, kỷ luật công nghiệp rất chặt chẽ, ý thức tuân thủ các quy trình và thao tác kỹ thuật rất cao, không bao giờ có chuyện chơi đùa trong giờ làm việc hoặc đang lao động lại có thể dừng máy để ra ngoài hút thuốc. Đây là điều mà chắc chắn chúng ta sẽ phải nghiên cứu và học tập rất nhiều từ các nước này. |
Nguồn: Tuổi trẻ, 9/9/2008, tr 10
