Vữa xơ động mạch, bằng cách nào động mạch bị bít?

1. Ngưng đọng

Cholesterol xấu (LDL -c) chui vào thành động mạch, chủ yếu ở vùng máu cuộn trộn mạch soi mòn vách thành. Càng nhiều trong máu, LDL -c càng tích tụ nhanh.

2. Dọn quét

Thành mạch bị xâm nhập gây thương tổn, cuốn hút bạch cầu đến giúp tảo thanh. Một khi đã cắm trụ, một số trở thành đại thực bào, còn gọi là “tế bào thùng rác”.

3. Viêm

Các đại thực bào ứ đầy cholesterol. Một phản ứng viêm đã khai mào và duy trì do lymphô bào T đáp vào và sản xuất các chất viêm (thí dụ cytokin) đo được trong máu.

Nhiều tế bào cơ di dời trên bề mặt và sinh sôi nảy nở. Gắn kết do chất tạo keo, thành lớp xơ ngoài bao quanh nhân lipid, cũng chứa mảnh vụn tế bào. Một mảng bền ổn không gây nguy cơ khi mà việc giảm lòng trong động mạch (hẹp) không gây chậm quá đáng dòng máu. Thường mảng xơ vữa có chứa canxi. Tại mạch vành, ngưng đọng canxi đó giúp thấy được bằng X quang và tiến triển; giúp biết tiên lượng nguy cơ tai biến mạch vành trong tương lai.

5. Mảng không bền

Đôi khi mảng hình thành, lại không bền. Một nhân lipid to chứa mảnh vụn tế bào chết, một lớp xơ ngoài, mỏng và viêm nặng là yếu tố không bền ổn. Một mảng không bền ổn là nguy hiểm vì lẽ tạo thuận lợi cho chứng huyết khối.

6. Huyết khối

Mảng tự nứt hở, từ đó giải phóng vào máu mảnh vụn tế bào chết và yếu tố đông máu. Các tiểu cầu liên kết để làm lành lỗ vỡ và hình thành cục đông (huyết khối).

Hệ quả một động mạch bị tắc

Trong não: tai biến mạch máu não.

Trong tim: đau thắt ngực hoặc nhồi máu cơ tim.

Trong các chi dưới: Viêm động mạch/ hoại thư.

Cục đông làm giám đoạn tuần hoàn tại các mảng hoặc tự tách rời và cuộn theo dòng máu, chặn đứng tuần hoàn ở hạ lưu.