Vụ lúa thứ ba

Theo số liệu thống kê, ở đồng bằng sông Cửu Long (ÐBSCL) có hai vụ lúa ngắn ngày cao sản: đông xuân và hè thu, diện tích gieo trồng khoảng ba triệu ha, cùng vụ lúa mùa cao cây dài ngày và diện làm một vụ lúa luân canh màu có diện tích 0,3 - 0,4 triệu ha.

Diện tích canh tác hai vụ lúa đang giảm do quy hoạch các dự án khu công nghiệp, đô thị và sân gôn. Ðể bù đắp diện tích thiếu hụt, cần có giải pháp tăng vụ thứ ba.

Ước tính diện tích làm ba vụ lúa cao sản ngắn ngày khoảng 0,4 - 0,5 triệu ha. Có vậy mới bảo đảm diện tích gieo trồng lúa khoảng 3,7 - 3,8 triệu ha, khá ổn định trong nhiều năm.

Vụ lúa thứ ba làm thêm là vụ xuân hè hoặc vụ thu đông giữa hai vụ chính đông xuân và hè thu. Ðã từng có ý kiến rằng, vụ lúa thứ ba là cầu nối sâu bệnh giữa hai vụ đông xuân và hè thu làm kiệt đất và hiệu quả kinh tế thấp. Nhưng sau một thời gian, người nông dân ở ÐBSCL đã chứng minh năng suất lúa xuân hè đâu có kém lúa hè thu, năng suất lúa thu đông còn có chiều hướng cao hơn, do có điều kiện thuận lợi hơn. Năng suất và sản lượng lúa hằng năm ngày một tăng là trọng tài quan trọng nhất xử thắng cho việc làm ba vụ lúa. Nhất là trong lúc cả nước ra sức chống lạm phát, hưởng ứng lời kêu gọi của Thủ tướng Chính phủ đẩy mạnh sản xuất.

Theo Cục Trồng trọt (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), vụ đông xuân 2008 ở ÐBSCL lại được mùa lớn, sản lượng lúa đạt hơn 10 triệu tấn, tăng hơn vụ đông xuân năm 2007 gần nửa triệu tấn. Dự kiến, tổng sản lượng lúa năm 2008 (cả ba vụ đông xuân, hè thu và mùa) đạt hơn 21 triệu tấn, tăng gần một triệu tấn so với năm trước.

Như vậy là ÐBSCL liên tiếp nhiều năm đạt sản lượng lúa năm sau cao hơn năm trước, nhiều lần tăng trên dưới một triệu tấn thóc/năm, và cũng nhiều lần tăng ngay cả sau những đợt dịch rầy nâu, và gần đây nhất là đợt dịch rầy nâu mang bệnh vàng lùn, lùn xoắn lá làm thất thu cục bộ, nhưng vẫn không làm giảm sản lượng chung.

Có kết quả nêu trên, không thể không kể đến công của việc làm ba vụ lúa cao sản, hiện đóng góp thêm khoảng hai triệu tấn thóc/năm. Diện tích canh tác ba vụ lúa hiện chiếm 25-30% đất lúa, khoảng 0,4 triệu ha. Khi nghiên cứu hoàn thiện quy trình làm vụ lúa ba, có thể tăng thêm đến cả triệu ha làm ba vụ lúa cao sản, sản lượng thóc sẽ tăng thêm khoảng năm triệu tấn.

Hiện nay bà con nông dân lại bắt đầu vòng quay "phá vườn, lấp ao, trồng lúa", mà trước đây "phá lúa, lấp ao, làm vườn". Nhiều đại biểu trong Hội nghị thượng đỉnh toàn cầu về an ninh lương thực cho rằng, giá lương thực cao mà có lợi cho nông dân là tốt, là công bằng với nông dân. Có lẽ, việc có hiệu quả ngay là, làm sao để giá thóc bán tại "cổng nông hộ" gần với giá xuất khẩu; cũng như với giá vật tư cho sản xuất, nông dân mua được phân bón, thuốc trừ sâu gần với giá bán tại nhà máy.

Nếu như yêu cầu hợp lý của hệ thống tổ chức thống kê các vụ lúa ở ÐBSCL vào ba vụ lúa đông xuân, hè thu và mùa; thì yêu cầu của việc chỉ đạo sản xuất phải thống kê được diện tích, năng suất, sản lượng và quá trình sản xuất cả hai vụ xuân hè và thu đông, tất nhiên không phải nơi nào cũng có ba, bốn vụ. Thực tế đã có hai vụ lúa tăng trên, chỉ cần thống kê riêng để "trả lại đúng tên" với những quy định rõ ràng.