Vật lý trẻ Việt Nam - Những bước đi đầu tiên của cộng đồng Vật Lý ảo Việt Nam
Sự ra đời …
Câu chuyện bắt đầu từ một nhóm học sinh, sinh viên của trường Đại học Khoa học Tự nhiên, với ý định tạo ra một nơi trao đổi và thảo luận về vật lý khi thành lập diễn đàn PhysicsVn vào cuối năm 2002. Chỉ trong một thời gian ngắn, diễn đàn vật lý đầu tiên của Việt Nam này đã thu hút được đông đảo thành viên là các bạn đang học vật lý trong nước, các du học sinh và một số nhà nghiên cứu trẻ tuổi.
Những chủ đề tranh luận được đưa ra khi ấy có khi chỉ là một vài bài toán vật lý đại cương, rồi đến nghịch lý EPR trong cơ học lượng tử, cho tới cả những vấn đề mới mẻ nhất của vật lý học như máy tính lượng tử, lý thuyết dây và công nghệ vật liệu. Có lẽ chính không khí tranh luận sôi nổi, sự tham gia nhiệt tình, vô tư của các bạn học sinh và sinh viên trong những ngày đầu khó khăn chập chững đã là động lực to lớn thúc đẩy sự phát triển của một diễn đàn non trẻ, và đây cũng là diễn đàn vật lý đầu. Nhưng không chỉ dừng lại ở một diễn đàn trao đổi vật lý - một diễn đàn của những người có một niềm đam mề chung - những người tiên phong của PhysicsVn ngày ấy còn ấp ủ hi vọng xây dựng nên một cộng đồng Vật Lý ảo Việt Nam . Và chẳng biết từ lúc nào, ý tưởng về một “Cộng đồng Vật Lý Việt Nam – Physics Vietnam Community” đã dần được hình thành ...
và phát triển ...
Việc chuyển hướng phát triển của PhysicsVn từ diễn đàn sang một tổ chức cộng đồng khoa học ảo được đánh dấu trước tiên bằng sự kiện đổi tên miền từ PhysicsVn thành Vatlyvietnam và cho ra đời trang chủ - đưa tin tức, bài viết cùng với các hoạt động vật lý. Những bài viết của Vatlyvietnam được lấy và dịch chủ yếu từ các tạp chí khoa học nổi tiếng trên thế giới như Physics Today, PhysicsWeb, American Scientific và những tạp chí tiếng Việt uy tín như Vật Lý Ngày Nay, Tia Sáng… Chỉ với một đội ngũ biên tập viên ít ỏi, “trái tay” và nhận lương “tinh thần” cùng “đam mê”, việc đảm bảo một số lượng dịch và sưu tầm bài viết cũng như đưa tin đều đặn có thể xem là một thành công không nhỏ của Vatlyvietnam.
Bên cạnh việc đăng bài cùng tin tức, không thể không nhắc đến những hoạt động và phong trào vật lý được phát động bởi Vatlyvietnam. Chỉ trong một thời gian ngắn, Vatlyvietnam đã tổ chức và hợp tác rất nhiều hoạt động vật lý được đông đảo các bạn yêu và học vật lý tham gia hưởng ứng như thành lập nhóm dịch sách PhysicVn Team cùng với cuốn sách đầu tiên được đặt hàng bởi Nhà xuất bản Trẻ, thành lập Câu lạc bộ Thiên Văn họcvới nhiều buổi sinh hoạt học và quan sát bầu trời, phối hợp tổ chức cuộc thi Khám phá Thiên Văn, Vật Lý Vui (3), PhysicsVn E-Olympiad…
Đặc biệt, cuộc thi Vật Lý Việt Nam Cup(4) đang diễn ra tới vòng bán kết là cuộc thi vật lý online đầu tiên giữa các trường phổ thông trong cả nước và thu hút được sự nhiệt tình của hầu như tất cả các trường phổ thông có phong trào vật lý mạnh như khối Chuyên Lý Đại học Khoa học Tự Nhiên, Chuyên Lý Hà Nội – Amsterdam, Quốc học Huế, Lê Quí Đôn (Quảng Trị)…
cùng với triển vọng và những dự định ấp ủ.
Có thể nói, được nhen nhóm từ diễn đàn PhysicsVn của một nhóm sinh viên học Vật Lý, sau gần bốn năm, “Cộng đồng Vật Lý Việt Nam – Physics Vietnam Community” đã dần trở thành nơi liên kết những bạn trẻ yêu vật lý, học vật lý và làm vật lý. Là một cộng đồng ảo, nó đã đáp ứng tốt được nhu cầu phục vụ với đối tượng là các bạn học sinh, sinh viên có chung niềm đam mê bộ môn khoa học nghiên cứu và tìm hiểu bàn chất của tự nhiên này.
Dự định sắp tới của Vatlyvietnam là tạo ra một trang web mà như một quản trị mạng của họ nói: đó sẽ là địa chỉ “vật lý cho tất cả mọi người”. Mục tiêu này sẽ được thực hiện bằng việc đổi hướng nội dung các bài và tin tức trên trang chủ để tiếp cận với đối tượng không chỉ là những người học và yêu vật lý mà còn cả những độc giả có rất ít kiến thức về vật lý nhưng quan tâm tới khoa học và muốn tìm hiểu tin tức, bài viết dưới dạng “phổ cập kiến thức khoa học”.
Tìm được chỗ đứng trong học sinh, sinh viên và những nhà khoa học trẻ tuổi, Vatlyvietnam giờ đây chỉ còn thiếu một chút sự quan tâm của những nhà vật lý thực sự - những người đang chèo lái con thuyền vật lý nước nhà - dành cho cộng đồng vật lý trẻ tuổi; và do đó một trong những hoạt động sẽ được Vatlyvietnam tổ chức trong tương lai là Giao lưu và gặp với những nhà khoa học.Đây sẽ là cầu nối giữa các thế hệ làm nghiên cứu, giữa những người yêu khoa học và những người làm khoa học và cũng chính là góp phần thực hiện cho mục tiêu “vật lý cho tất cả mọi người”mà Vatlyvietnam hướng tới.
Và ấp ủ lớn nhất của Vatlyvietnam mà nói ra có vẻ hơi xa vời: một địa chỉ gặp gỡ giữa những nhà nghiên cứu và những nhà sản xuất, giữa những người đề xuất công nghệ và những người tìm công nghệ… Điều đó có viễn tưởng quá không? Liệu một cộng đồng “ảo” có thể làm được một việc “thật” đến như thế không ? Vật Lý liệu có thể có ý nghĩa trong cuộc sống đến thế ? Chúng ta có quyền mơ mộng, bởi thật đơn giản, chúng ta là những nhà vật lý…
Xin khép lại bài viết giới thiệu về “cộng đồng Vật Lý Việt Nam – Physics Vietnam Community” bằng một trích đoạn trong bức thư ngỏ mà Vatlyvietnam gửi tới các bạn yêu và làm vật lý trong cả nước:
“ …..Trong khi ở các lĩnh vực kỹ thuật - công nghệ đều có những cộng đồng lớn mạnh và vững chắc thì đáng buồn thay, mỗi người làm công tác vật lý đều rất cô độc. Khi có khó khăn, không biết kêu gọi sự hỗtrợ từ đâu; khi có thành công cũng không biết phải chia sẻ cùng ai.
Qua đó mới thấy việc thành lập một cộng đồng những người công tác trong ngành vật lý, và mở rộng ra là những người yêu thích vật lý là cần thiết biết bao. Xuất phát từ thực trang như vậy, chúng tôi, những người bạn cùng sở thích vật lý, quen biết với nhau từ diễn đàn điện tử Physicsvn quyết định cùng chung sức với nhau và kêu gọi sự chung sức của mọi người để cùng xây dựng nên một cộng đồng chung cho chúng ta –cộng đồng của những người Việt Nam yêu thích vật lý, và làm Vật Lý – nền tảng cho vật lý Việt Nam phát triển mạnh mẽ và nhanh chóng sánh vai cùng bạn bè quốc tế: Cộng đồng “ Vật Lý Việt Nam”.
Hy vọng rằng các bạn sẽ cùng chia sẻ quyết tâm, mơ ước và đam mê cùng với chúng tôi và tham gia vào xây dựng “Vật Lý Việt Nam ” “
(Trích “thư ngỏ” của vatlyvietnam)
_________
Chú thích:
(1): www.vatlyvietnam.org
(2): Hiện nay đã có diễn đàn Toán học, Diễn đàn Sinh học và Diễn đàn Hóa học Việt Nam .
(3): Cuộc thi Khám phá Thiên văn và Vật lý vui được tổ chức bởi Vatlyvietnam và diễn đàn Olympia .
