Vai trò tư vấn của Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam với các cơ quan của Quốc hội
Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam có 68 hội ngành toàn quốc và 55 liên hiệp hội địa pương, thu hút hàng triệu trí thức tham gia vào các hội thành viên và đã đóng góp tích cực trong nhiều lĩnh vực. Còn các đại biểu Quốc họi đa số hoạt động kiêm nhiệm, lại không có văn phòng và chuyên viên giúp việc chuyên nghiệp. Các cơ quan giúp việc của Quốc hội còn thiếu về số lượng, không có nhiều chuyên gia sâu ở các lĩnh vực; trong khi đó lực lượng trí thức của Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam có hàng vạn chuyên gia sâu về các lĩnh vực, việc các cơ quan của Quốc hội sử dụng chất xám đội ngũ này là một yêu cầu tất yếu khách quan, khoa học và sẽ rất hiệu quả. Theo các nhà khoa học: Muốn xây dựng một Quốc hội mạnh, thực quyền, thực thi đầy đủ, đúng đắn các nhiệm vụ, quyền hạn mà hiến pháp và Luật tổ chức Quốc hội qui định thì Đại biểu Quốc hội phải mạnh. Các cơ quan của Quốc hội và Đại biểu Quốc hội phải được nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động. Không ai có thể nắm và hiểu biết sâu được nhiều lĩnh vực, nhưng nếu biết hợp tác, tận dụng trí tuệ của đội ngũ trí thức thì Đại biểu Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội hoàn toàn có thể có kiến thức ở trên diễn đàn của Quốc hội có tính thuyết phục hơn, ông Nguyễn Văn Tiên – Phó chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội cho rằng: “Hiện nay phát biểu của các Đại biểu Quốc hội chủ yếu là ý kiến cá nhân, thiếu chứng cứ khoa học. Nếu có sự tham gia giữa các nhà trí thức của Liên hiệp hội với các cơ quan Quốc hội từ khi hình thành dự án hay Luật pháp thì ý kiến trên diễn đàn Quốc hội sẽ có trọng lượng hơn. Tôi nghĩ rằng cần có cơ chế hợp tác để phát huy trí tuệ của đội ngũ trí thức này”.
Nhiều năm qua, Liên hiệp các hội KH&KT Việt Nam đã góp ý xây dựng báo cáo Chính trị các kỳ Đại hội của Đảng, góp ý xây dựng các chiến lược phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế xã hội giai đoạn 2006 – 2010. Tư vấn phản biện dự án Thủy điện Sơn La, dự án đường Hồ Chí Minh đoạn qua rừng Cúc Phương dự thảo Luật về Hội. Góp ý xây dựng Chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam giai đoạn 2009 – 2020. Góp ý đề án đổi mới cơ chế tài chính trong giáo dục của Chính phủ. Đánhg ía chất lượng, tính khoa học và sư phạm của chương trình giáo dục, sách giáo khoa và thiết bị trường học của các trường phổ thông. Các đề án tài chính trong y tế và vấn đề công bằng xã hội trong chăm sóc sức khỏe nhân dân. Luật khám, chữa bệnh, chương trình vệ sinh an toàn thực phẩm. Đánh giá hiệu quả khu công nghệ cao ở thành phố Hồ Chí Minh và các khu công nghiệp ở một số địa phương. Đánh giá quy hoạch và khai thác bôxit tại Tây Nguyên. Đề án xây dựng nhà máy điện nguyên tử. Đánh giá qui hoạch thành phố bên bờ sông Hồng đoạn qua Hà Nội. Đề án khai thác than đồng bằng sông Hồng. Đề án xây dựng sân golf, nhà máy lọc dầu. Chiến lược phát triển ngành cơ khí. Tư vấn cải tạo môi trường kênh Nhiêu Lộc Thị Nghè… Các công trình, dự án lớn của đất nước mà Liên hiệp hội được mời tham gia tư vấn phản biện và giám định xã hội được các nhà trí thức của Liên hiệp hội ở các chuyên ngành tham gia đóng góp ý kiến thẳng thắn, có phân tích và luận cứ khoa học. Các kết luận đưa ra đều trở thành cơ sở khoa học để Nhà nước có quyết định đúng đắn trong đầu tư các dự án, các công trình lớn. Điều đó là ưu thế tập hợp lực lượng trí thức của Liên hiệp hội mà không một tổ chức nào có thể làm được. Chủ động hợp tác với Quốc hội – diễn đàn quan trọng nhất của Quốc gia, cầu nối giữa người dân với chính quyền, và là mắt xích quan trọng của qui trình ban hành chính sách pháp luật cũng như xây dựng hệ thống pháp luật của đất nước, Liên hiệp hội coi đó là trách nhiệm để phát huy tiềm năng của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ với đất nước với nhân dân. Viện nghiên cứu Luật pháp thuộc Ủy ban thường vụ Quốc hội có chức năng nghiên cứu những vấn đề lý luận thực tiễn về tổ chức và hoạt động của Quốc hội, trong đó được giao nhiệm vụ hợp tác nghiên cứu khoa học với các cơ quan tổ chức nghiên cứu khoa học ở trong và ngoài nước thu hút các nhà khoa học, các chuyên gia tham gia nghiên cứu về những vấn đề liên quan đến tổ chức và hoạt động của Quốc hội đã rất hoan nghênh sự hợp tác của Liên hiệp các hội KH&KT Việt Nam. TS Đinh Xuân Thảo – Viện trưởng, Viện nghiên cứu Luật pháp đánh giá cao khả năng tư vấn, phản biện, giám định xã hội của Liên hiệp hội, ông cho rằng Viện nghiên cứu Luật pháp là cầu nối giữa các nhà khoa học cả nước với Quốc hội, cần sớm ban hành qui chế hợp tác giữa Liên hiệp hội với Viện, nhằm lấy tri thức của xã hội mà Liên hiệp hội là tổ chức tập hợp phong phú nhất để bổ sung tri thức cho Đại biểu Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội.
Tổng hội Xây dựng Việt Nam là Hội thành viên của Liên hiệp hội được mời tham gia tư vấn, thẩm định các dự án qui hoạch, dự án công trình, các dự án về các văn bản qui phạm pháp luật, các qui chuẩn, tiêu chuẩn xây dựng… kết quả được dư luận đánh giá cao. Ông Trần Ngọc Hùng – Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam cho rằng: “Cần có giải pháp tăng cường hơn vai trò tư vấn phản biện và giám định xã hội của Liên hiệp hội với các cơ quan của Quốc hội. Sự hợp tác này muốn hiệu quả cao Quốc hội cần đặt hàng trí thức ngay từ khi hình thành dự án”…
Sự hợp tác giữa Liên hiệp hội Việt Nam với các cơ quan của Quốc hội sẽ tạo điều kiện để đội ngũ các nhà khoa học, các chuyên gia có thể phát huy được hết khả năng chất xám của mình, góp phần hỗ trợ việc thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và Đại biểu Quốc hội.
