Vai trò của coenzyme Q10 đối với cơ thể

Vài nét lịch sử về sự ra đời của Co_Q10

- Vào năm 1957, TS. FGrane (bang Winconsin - Mỹ) đã phân lập được từ tim bò một chất màu vàng. Đó là Co Q10. Đến năm 1958, TS. Kerl Folkers, người được coi là cha đẻ của Co_Q10 vì cùng với các cộng sự, ông đã xác định được chính xác cấu trúc hóa học và từ đó tổng hợp được Co_Q10 trong phòng thí nghiệm.

- Năm 1960, TS. Tora Yanamura (Nhật) đã dùng Co_Q10 trong chữa trị suy tim sung huyết, thấy kết quả khả quan. Sau đó, năm 1972 TS. Karl Folkers đã báo cáo sự thiếu hụt Co_Q10 ở những bệnh nhân tim mạch khi so với người bình thường. Sau đó các nhà nghiên cứu cũng phát hiện tính chống ôxy hóa của Co_Q10.

- Năm 1978, nhà khoa học Peter Mitchell (Anh) đã nhận thấy vai trò của Co_Q10 trong quá trình tạo ra năng lượng. Khám phá đã mang về cho Mitchell giải Nobel.

- Từ năm 1980 trở đi, việc nghiên cứu về Co_Q10 được triển khai ở nhiều nước. Ít nhất đã có 10 hội nghị khoa học quốc tế bàn về dược tính và việc ứng dụng Co_Q10 trong y dược học. Đã xuất hiện nhiều loại thuốc chứa Co_Q10, trong đó có viên koenzyme Q10 của Thụy Điển được quảng cáo: “Viên ngọc của tuổi trẻ” vì mang lại năng lượng hằng ngày và giúp “giữ mãi thời gian” (chống lão hóa).

Vai trò của Co_Q10

Đây là một dẫn chất benzoquinon, phân bố ở nhiều nơi trong cơ thể người và trong tự nhiên, có đặc tính tương tự vitamin, nghĩa là cơ thể con người cần chúng với số lượng rất nhỏ.

Sự thiếu hụt chất này sẽ gây ra các rắc rối về chuyển hóa và sinh bệnh tật. Như chúng ta đã biết, hầu hết các chuyển hóa trong cơ thể, trong tế bào của người đều cần sự xúc tác của các loại enzym khác nhau. Để tạo điều kiện cho các enzym này hoạt động có hiệu quả thì cần có các chất hỗ trợ (coenzyme). Co_Q10 là một trong nhiều loại coenzyme có trong cơ thể người. Đã chứng minh Co_Q10 là yếu tố kết hợp (cofactor) của ít nhất 3 enzyme tại ti thể của mỗi tế bào để tạo ra ATP (adenosin triphosphat) cho năng lượng. Tế bào hoạt động càng mạnh càng đòi hỏi nhiều ATP, có nghĩa cần nhiều Co_Q10. Đến 95% năng lượng hằng ngày của cơ thể được hoạt hóa bởi Co_Q10 vì vậy thiếu nó sẽ ảnh hưởng nhiều đến hoạt động của cơ thể nhất là tim. Đây là bộ phận quan trọng, hoạt động liên tục không nghỉ suốt cuộc sống của một đời người, nên tim tiêu thụ một năng lượng rất lớn nên có nhu cầu cao và mối liên hệ mật thiết với Co_Q10.

Trong những năm gần đây, một số nghiên cứu nhận thấy “Mạng lưới 5 chất cơ bản nhất chống ôxy hóa, trong đó có Co_Q10. Do tính chất trung hòa có gốc tự do được coi là nguyên nhân của hiện tượng lão hóa, nguồn gốc của một số bệnh như ung thư, suy giảm trí nhớ) nên Co_Q10 còn có ích trong các bệnh tuổi già, trong thẩm mỹ.

Nhu cầu Co_Q10 hằng ngày

- Người bình thường hằng ngày cần từ 5-10mg Co_Q10, chủ yếu do nguồn thực phẩm. Co_Q10 có trong rau, đậu, thịt, cá, trứng, sữa, gan, tim với hàm lượng nhỏ. Cần chú ý công tác chế biến, để khỏi làm hao hụt tỷ lệ Co_Q10 có trong đó, nên kết hợp cá, tim, gan với dầu thực vật vì Co_Q10 tan trong dầu mỡ. Cơ thể có tỷ lệ tổng hợp được Co_Q10 từ tyrosin nhưng quá trình sinh tổng hợp này cần thêm một số chất khác như: taurin, methionin, các sinh tố B5, B6, B12, C, acid folic, selen... Nếu thiếu một trong bất kỳ chất nào trên cũng làm quá trình sinh tổng hợp bị ngưng trệ. Cần biết mức Co_Q10 thay đổi theo tuổi, 20 tuổi mức cao nhất, sau đó giảm dần.

- Người suy tim, người suy nhược cơ thể, nghiện rượu hoặc thuốc lá, bị stress, luyện tập thể thao cường độ cao, làm việc trong môi trường ô nhiễm... thì nhu cầu khoảng 30-60mg/ngày. Với liều lượng này thì khó thực hiện được bởi chỉ có ăn, vì để có 60mg cần 1kg cá mòi hoặc 2kg thịt bò hoặc lạc. Do đó cần dùng thêm viên có chứa Co_Q10.

Tác dụng của Co_Q10

- Giảm nguy cơ tai biến tim mạch. Thường dùng trong các triệu chứng liên quan đến suy tim có sung huyết nhẹ và vừa ở những bệnh nhân đang được điều trị với phác đồ chuẩn.

Giúp sự hô hấp tế bào cơ tim, làm mạnh tim, ngăn cản virut  gây viêm tim.

- Kích thích hệ thống tế bào miễn dịch. Một nghiên cứu gần đây cho thấy, Co_Q10 làm chậm quá trình phát triển thành bệnh AIDS đối với người nhiễm HIV. Thường những bệnh nhân HIV có nồng độ Co_Q10 thấp thì nhanh phát triển thành bệnh AIDS hơn người có HIV nhưng có nồng độ Co_Q10 cao.

- Giảm cholesterol máu (trong rối loạn lipid máu).

- Điều hòa huyết áp.

- Chống ôxy  hóa, chống lão hóa, nên phối hợp với một số chất khác như các vitamin: E, C, để giúp cơ thể trẻ, khỏe, ngừa ung thư.

- Phòng ngừa ngộ độc do tác động của các hóa chất trong môi trường sống.

- Giải phóng năng lượng thừa, ngăn ngừa béo phì và việc tích mỡ có hại cho phủ tạng. Có báo cáo nêu: một số bệnh nhân béo phì đã giảm được 8kg trong 9 tuần dùng Co_Q10.

Các dạng chế phẩm có Co_Q10 trên thị trường

- Các biệt dược: adelir, invacor, ubiten..., loại viên nang 5-10mg. Liều dùng, người lớn: ngày 3 lần x 1 viên, sau các bữa ăn chính.

- Biệt dược eckhart Q10: Chứa 30mg Co_Q10 dưới dạng viên nang mềm. Liều dùng: Ngày uống 1 lần vào bữa ăn sáng. Nếu uống liều cao hơn (60mg/ngày) nên chia làm 2 lần: sáng sớm và trưa.

- Viên nén koenzyme Q10: Viên có khối lượng 600mg, trong 1 viên có: Co_Q10: 30mg,  vitamin E: 5mg + dầu đỗ tương ngậm nước và hoạt chất phụ trên bề mặt là gelatin, glycerin: Cách dùng 1-2 viên ngày.

- Một số mỹ phẩm chứa Co_Q10 làm đẹp da, một số loại nước uống hoặc thực phẩm chức năng cơ chứa Co Q10.

Chống chỉ định: Chưa có nhưng có lời khuyên là tránh dùng cho phụ nữ có thai hoặc đang cho con bú vì độ an toàn chưa xác định.

Tác dụng phụ: Hiếm gặp ngay cả khi dùng liều cao 60mg/ngày. Tuy vậy có thể gây rối loạn đường tiêu hóa (khó chịu ở dạ dày, buồn nôn, tiêu chảy), bồn chồn khó ngủ (nếu uống vào buổi tối).