Vai trò các hội nghề nghiệp trong phát triển nguồn nhân lực xây dựng
Kỹ thuật và công nghệ xây dựng, sản xuất vật liệu xây dựng ngày càng tiến bộ và đổi mới, mục tiêu xây dựng kết cấu hạ tầng ngày càng to lớn, do đó nhân lực lao động công nghiệp xây dựng luôn cần được đào tạo bổ sung, đào tạo lại để nâng cao kiến thức đáp ứng với yêu cầu của tiến bộ kỹ thuật xây dựng. Nguồn nhân lực cần đáp ứng các yêu cầu:
- Tiếp nhận tư duy phát triển hiện đại, đó là: phát triển bền vững trên các mặt kinh tế, xã hội và môi trường; coi trọng vai trò của thị trường, vai trò điều tiết của Chính phủ và sự tham gia của cộng đồng; toàn cầu hóa; hướng tới kinh tế tri thức.
- Coi trọng năng lực cá nhân. Mỗi cá nhân phải chịu trách nhiệm về phần việc được giao, phải có kiến thức đủ rộng và kỹ năng cần thiết để làm việc theo nhóm tổ, phải có năng lực tự học và học tập liên tục, thông thạo ngoại ngữ, hiểu biết luật pháp quốc tế về đầu tư xây dựng.
- Tận tâm làm việc, trung thực và liêm khiết vì lợi ích của khách hàng.
Mục tiêu chung phát triển nguồn nhân lực là:
- Phát triển nguồn nhân lực ngành xây dựng một cách đồng bộ, đủ trình độ và hợp lý về cơ cấu ngành nghề.
- Nguồn nhân lực có khả năng tiếp cận, làm chủ kỹ thuật, công nghệ xây dựng hiện đại, tiên tiến; có khả năng cạnh tranh hiệu quả trên thị trường xây dựng trong và ngoài nước.
Mục tiêu cụ thể phát triển nguồn nhân lực là:
- Cung cấp đủ số lượng và đồng bộ nguồn nhân lực cho ngành trong toàn xã hội.
- Điều chỉnh hợp lý và cân đối cơ cấu ngành nghề đào tạo theo hướng tăng tỷ lệ đào tạo những ngành mới, hiện đại, mũi nhọn;
- Nâng cao chất lượng đào tạo ở các cấp đào tạo, mở rộng hình thức đào tạo;
- Chuẩn hoá đào tạo nguồn nhân lực theo hướng hội nhập, đáp ứng thị trường;
Nhìn chung công tác cung ứng và sử dụng nhân lực xây dựng của nước ta hiện nay vẫn cần được đổi mới mạnh mẽ để đáp ứng được nhu cầu của thị trường xây dựng đang tăng trưởng nhanh chóng.
Nguyên tắc đổi mới về cung ứng và sử dụng nhân lực xây dựng là:
- Phù hợp với cơ chế vận hành của thị trường lao động;
- Phù hợp với đặc điểm sử dụng lao động của ngành xây dựng.
Để phát triển nguồn nhân lực xây dựng cần sớm hình thành thể chế của thị trường này, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho:
- Việc cung ứng và sử dụng lao động đòi hỏi tính lưu động cao, không chỉ làm việc trong nước, cả ở nước ngoài và việc làm biến động thường xuyên;
- Đảm bảo thực hiện công bằng xã hội đối với lao động xây dựng ở các thành phần kinh tế trong nước và ngoài nước;
Trong kinh tế thị trường, các tổ chức xã hội nghề nghiệp có vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực tự quản, năng lực cạnh tranh của thị trường nhân lực.
Hiện nay ở nước ta có nhiều Hội, Hiệp Hội liên quan đến lĩnh vực xây dựng, ở cấp Trung ương có: Tổng hội Xây dựng Việt Nam với 12 Hội chuyên ngành; Hội Kiến trúc sư Việt Nam; Hội Cầu đường Việt Nam, Hội Thuỷ lợi Việt Nam, Hội Quy hoạch và Phát triển đô thị Việt Nam; Hội Cấp thoát nước Việt Nam,...
Về Hiệp Hội có: Hiệp Hội các đô thị Việt Nam; Hiệp Hội Nhà thầu xây dựng Việt Nam; Hiệp Hội Tư vấn xây dựng Việt Nam; Hiệp Hội Xây dựng Điện Việt Nam,... Đây là những Hội, Hiệp Hội hoạt động liên quan đến lĩnh vực xây dựng.
Trong sự nghiệp phát triển nguồn nhân lực, nhiều công tác mà các Hội nghề nghiệp có thể tham gia, đó là:
1. Tham gia đào tạo nâng cao
Các tổ chức xã hội nghề nghiệp có thể tổ chức các khoá đào tạo, tập huấn nâng cao nghề nghiệp.
Về công tác này, một số tổ chức khoa học – công nghệ của Tổng Hội XDVN đã tổ chức các khoá đào tạo, tập huấn nâng cao về các văn bản pháp quy, các khoá đào tạo bồi dưỡng nghiệp vụ về bất động sản, tư vấn giám sát thi công xây dựng, bồi dưỡng nghiệp vụ về đấu thầu và đã cấp chứng chỉ cho hơn 1000 học viên ở nhiều tỉnh trên toàn quốc. Một số Hội chuyên ngành của Tổng Hội đã phối hợp với các trường, các tổ chức KHCN của nước ngoài tổ chức lớp học/ hội thảo nâng cao trình độ về công tác kỹ thuật xây dựng, xử lý công trình. Kết thúc khoá học, học viên đã được trao chứng chỉ. Đây là hình thức đào tạo nâng cao mà các đơn vị của Tổng Hội XDVN đã triển khai trong thời gian qua và sẽ mở rộng trong thời gian tới.
2. Tham gia bồi dưỡng đào tạo lại
Người làm công tác kỹ thuật cần phải học tập liên tục, bổ sung cập nhật kiến thức và công cụ làm việc để đáp ứng được yêu cầu của công việc.
Việc học tập nâng cao trình độ, cập nhật kiến thức cần được thực hiện trong suốt quá trình làm việc ở mọi nơi, mọi lúc nhằm trang bị cho người làm công tác kỹ thuật các công cụ mới để họ phát huy tính tích cực, chủ động theo nguyên lý tự đào tạo, luôn cần tự bồi dưỡng và cập nhật kiến thức về các mặt để có thể bắt kịp với yêu cầu công việc hiện tại và chuẩn bị cho sự hội nhập quốc tế.
Công việc bồi dưỡng đào tạo lại chủ yếu có thể dựa theo các nội dụng:
- Biện pháp giải quyết các vấn đề đòi hỏi áp dụng khoa học và kỹ thuật trong các lĩnh vực: nghiên cứu, thiết kế, thi công xây dựng, bảo trì,...
- Quản lý hoặc hướng dẫn nhân viên kỹ thuật.
- Các khía cạnh tài chính, thể chế pháp luật cho các nhiệm vụ kỹ thuật.
- Những vấn đề công nghệ và môi trường.
- Trình độ tin học và ngoại ngữ
3. Tham gia công tác đăng bạ kỹ sư chuyên nghiệp (KSCN) theo thông lệ quốc tế
Người KSCN trong nền kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa phải là người nhận thức rõ trách nhiệm và không ngừng phấn đấu, học tập, rèn luyện để có thể khẳng định bản lĩnh nghề nghiệp, kiến thức, kinh nghiệm, khả năng tổ chức, quản lý và các kỹ năng. Được Hiệp hội kỹ sư công nhận là KSCN là một vinh dự cao quý đồng thời cũng có trách niệm lớn lao với đồng nghiệp và xã hội.
KSCN là người có quyền hành nghề một cách độc lập, chịu trách nhiệm toàn diện về các quyết định mang tính chuyên môn và nghề nghiệp của mình. Họ có thể đóng vai trò chủ trì, chủ nhiệm dự án, giám đốc dự án, giám đốc kỹ thuật dự án, giám đốc thông tin dự án hoặc chủ trì các công tác chính trong một dự án.
Chương trình đăng bạ KSCN đã được Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp hội Việt Nam) cùng Tổng Hội XDVN nghiên cứu, đề xuất và thí điểm trong nhiều năm qua.
Chương trình đăng bạ KSCN nhằm:
- Đáp ứng được yêu cầu tất yếu của nền kinh tế thị trường.
- Đáp ứng nhu cầu của hội nhập theo thông lệ quốc tế và khu vực.
- Được xã hội và tổ chức nghề nghiệp thừa nhận danh hiệu KSCN
- Bảo vệ và động viên kỹ sư không ngừng học tập, rèn luyện
- Là một công cụ để quản lý, phân loại, sử dụng kỹ sư
- Nâng cao vai trò và vị trí của các hội nghề nghiệp
- Góp phần tạo nên sự cạnh tranh lành mạnh trong nền kinh tế trí thức.
- Nâng cao dân trí, phát triển văn hoá, xã hội, bản sắc dân tộc
- Thực hiện mục tiêu “dân giầu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”.
Từ những phân tích trên có thể thấy:
Đào tạo KSCN và công nhận KSCN là công tác của hội nghề nghiệp. Đây là công tác mới mẻ. Mục đích chính là nâng cao chất lượng kỹ sư và hoạt động hành nghề theo hướng chuyên nghiệp hoá và phù hợp với thông lệ quốc tế.
4. Kiến nghị cho phép triển khai công tác đăng bạ KSCN Việt Nam
Nhằm phát huy tiềm năng đội ngũ cán bộ khoa học kỹ thuật, nâng cao năng lực cạnh tranh, nâng cao chất lượng dịch vụ kỹ thuật theo xu hướng hội nhập quốc tế, Liên hiệp hội Việt Nam và Tổng Hội XDVN đã triển khai nhiều hoạt động về công tác đăng bạ KSCN.
Thực chất của việc đăng bạ KSCN là tiêu chuẩn hoá cán bộ kỹ thuật, xây dựng bản lĩnh, đạo đức nghề nghiệp cho từng cá nhân cụ thể. Đăng bạ KSCN chính là một hoạt động mang tính nghề nghiệp và tính chuyên nghiệp cao, phát huy vai trò của các hội nghề nghiệp.
Tuy nhiên, tại Việt Nam chưa xây dựng được các tiêu chí, tiêu chuẩn đánh giá chất lượng kỹ sư, đặc biệt là tiêu chuẩn tinh thông nghề nghiệp, tiêu chuẩn đạo đức dẫn đến hạn chế việc tuyển chọn và sử dụng đội ngũ kỹ sư.
Liên hiệp hội Việt Nam cùng Tổng Hội XDVN đang kiến nghị Nhà nước cho phép chủ trì chương trình đăng bạ KSCN ở Việt Nam theo thông lệ quốc tế, cho phép thành lập “Uỷ ban Đăng bạ KSCN” là một cơ quan thường trực về công tác đăng bạ KSCN nhằm triển khai các hoạt động về công tác đăng bạ KSCN Việt Nam và tham gia các chương trình đăng bạ kỹ sư quốc tế và khu vực.
Với chức năng nhiệm vụ của mình, Tổng Hội XDVN sẽ hoạt động tích cực, có hiệu quả trong sự nghiệp phát triển nguồn nhân lực của ngành ta.
