Tử vong vì khinh thường bệnh COPD

Bình quân mỗi năm bệnh COPD giết chết hơn 3 triệu người trên thế giới. Riêng trong nước, theo khảo sát mới đây của Bộ Y tế, 2% dân số trên 40 tuổi ở nội thành Hà Nội mắc bệnh COPD. ở một số nước châu Âu, bệnh chiếm tới 10% dân số, số tử vong do bệnh mỗi năm không dưới 15 ngàn người. Theo dự báo của Tổ chức Y tế Thế giới, đến năm 2020, bệnh sẽ là nguyên nhân tử vong đứng hàng thứ ba trong số các trường hợp tử vong do bệnh tật.

COPD là bệnh phế quản phổi mạn tính, được đặc trưng bởi sự suy giảm không hồi phục lưu lượng thở. Nguyên nhân gây bệnh là sự hẹp khẩu kính phế quản thường xuyên và tiến triển tăng dần (có liên quan tới sự dày lên của thành các phế quản và tổn thương của nhu mô phổi). Hiện tượng trên xảy ra do hệ thống hô hấp liên tục bị tấn công bởi các chất độc hại mà chủ yếu là do khói thuốc lá (chiếm 80-90% trường hợp).

Khác với lầm tưởng của nhiều người, COPD không phải là một loại bệnh hiếm gặp. Chỉ có điều bệnh luôn được chẩn đoán ở giai đoạn muộn. Triệu chứng đầu tiên của bệnh thường được nhiều người xem là vô hại. Chủ yếu là biểu hiện thở hổn hển khi làm động tác cố gắng về thể lực, ho vướng đờm, khạc đờm sáng sớm khi thức dậy. Thật ra, ngay ở thời kỳ này, bệnh nhân cần được thăm khám và có sự đánh giá đúng. Nếu để lâu, bệnh tiếp tục tiến triển, cơn khó thở sẽ dần xảy ra ngay sau một cố gắng thể lực tương đối nhẹ.

Ngoài yếu tố môi trường, các nhà nghiên cứu cũng đề cập đến yếu tố di truyền. Các yếu tố kết hợp được coi là nguyên nhân gây xuất hiện COPD là: thuốc lá; sự tiếp xúc thường xuyên với môi trường ô nhiễm hoặc lao động trong các ngành nghề có liên quan tới các chất ô nhiễm, độc hại...; nhiễm trùng đường hô hấp tái phát nhiều lần; hen phế quản tiến triển đến giai đoạn tắc nghẽn đường dẫn khí không hồi phục.

Để xác định bệnh, bệnh nhân cần được thăm dò chức năng hô hấp bằng đo thể tích không khí hít vào và thở ra bằng phế dung kế. Trong trường hợp cần thiết, bác sĩ sẽ chỉ định đo lượng khí oxy và khí cacbonic trong máu để xác định giai đoạn và tiên lượng bệnh. Ngoài ra, để đánh giá mức độ trầm trọng và sự tiến triển của bệnh, bác sĩ có thể chỉ định chụp phổi, chụp cắt lớp vi tính.

Một trong những biến chứng tương đối thường gặp của bệnh là tình trạng khí thũng do sự hư hại của các mô đàn hồi của phổi. Khi đó, các túi khí của phổi (phế nang) lớn ra và bị huỷ hoại khiến diện tích trao đổi oxy và cacbonic giảm. Khí thũng nặng gây khó thở và tình trạng xấu đi khi có bội nhiễm vi khuẩn. Cuối cùng, COPD dần dẫn tới suy hô hấp, lượng oxy trong máu sẽ giảm gây hậu quả xấu tới tim. Đến giai đoạn này, trên 60% bệnh nhân sẽ sống phụ thuộc vào bình oxy: bệnh nhân phải hít thở oxy tới 15 giờ mỗi ngày. Có thể có những cơn kịch phát khó thở khiến bệnh nhân phải được cấp cứu ở trung tâm hồi sức và tính mạng có thể bị đe doạ.

Nguồn: KH&ĐS Số 103 Thứ Hai 25/12/2006