Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ năm, 07/09/2006 00:09 (GMT+7)

TS Ngô Bảo Châu: Khởi động đề án đào tạo thạc sỹ, tiến sỹ chất lượng quốc tế tại Việt Nam

Trên Tạp chí Hoạt động Khoa học số 12.2004, chúng tôi đã đăng tải bài viết giới thiệu về Ngô Bảo Châu nhân dịp anh nhận Giải thưởng Toán học Clay (cùng với G. Laumon), nhờ công trình chung “Bổ đề cơ bản cho các nhóm unita” hoàn thành đầu năm 2004. Mới đây, nhân dịp anh về nước dự Lễ phong học hàm giáo sư tại Viện Toán học (Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam), chúng tôi đã có cuộc trao đổi ngắn cùng anh.

Xin anh cho biết cảm tưởng của mình khi được đặc cách phong học hàm giáo sư?

Khi được tin Hội đồng chức danh giáo sư Nhà nước ra quyết định đặc cách phong GS, tôi cảm thấy rất vinh dự và tự hào. Sự kiện này còn có ý là một lời kêu gọi của Tổ quốc đối với tôi (cũng như nhiều nhà khoa học trẻ của Việt Nam đang làm việc ở nước ngoài) hãy có trách nhiệm, cùng góp sức, hợp tác, xây dựng được một cái gì đó cho nền khoa học Việt Nam.

Công việc hiện nay anh đang tiến hành trong lĩnh vực toán học và những dự định trong tương lai?

Chúng tôi đã và đang nghiên cứu vấn đề bổ đề cơ bản của Langlands. Cách đây khoảng 30 năm, Robert Langlands đã đặt ra một chương trình nghiên cứu rất tầm cỡ, có tính chất thống nhất các mảng toán học lớn là lý thuyết số, hình học đại số và lý thuyết biểu diễn. Trong chương trình nghiên cứu đó, nảy ra một vấn đề có tính chất kỹ thuật, đó là vấn đề bổ đề cơ bản (thuật ngữ bổ đề thường dùng để chỉ một khẳng định có tính kỹ thuật trên con đường chứng minh một định lý đích thực). Lúc đầu mọi người chỉ nghĩ đó là một vấn đề kỹ thuật, nhưng sau đó nhận ra nó rất khó - và là một trong những “điểm cản trở chính”. Trong khoảng 30 năm nay, rất nhiều nhà toán học có tên tuổi của thế giới đã tổ chức giải quyết mà không làm được. Ông Laumon và tôi đã giải quyết được vấn đề này trong trường hợp đặc biệt của nhóm unita. Tuy bài toán chưa được giải quyết trọn vẹn, nhưng công trình này đã có nhiều tiếng vang vì nó chứa nhiều ý tưởng mới. Trong thời gian tới, chúng tôi vẫn tiếp tục nghiên cứu để giải quyết triệt để vấn đề bổ đề cơ bản của Langlands.

Ngoài công tác nghiên cứu, anh còn quan tâm đến những vấn đề gì khác?

Bên cạnh công tác nghiên cứu, tôi cũng rất quan tâm đến vấn đề đào tạo các sinh viên, học viên Việt Nam trong lĩnh vực toán học. Hiện nay, tôi cùng hợp tác với GS Lê Tuấn Hoa - Phó Viện trưởng Viện Toán học, cố gắng xây dựng một cơ sở đào tạo thạc sỹ và tiến sỹ về toán học có chất lượng quốc tế. Đề án này đang được xây dựng, dự kiến 2007 sẽ bắt đầu. Quy mô rất hạn chế: Chỉ tuyển tối đa 20 em/năm, đào tạo trong 2 năm, bao gồm đào tạo 1 năm tại Việt Nam, do các giáo sư của Việt Nam và các giáo sư của Pháp, Mỹ sang dạy; năm thứ 2 chúng tôi sẽ gửi ít nhất một nửa số học sinh đi đào tạo tại nước ngoài, cụ thể là Pháp và Mỹ. Cái quan trọng không phải là số lượng, mà cái chúng tôi muốn là xây dựng được một lớp gồm các học viên giỏi toán thật sự. Nhưng việc tuyển được một lớp có 20 em giỏi toán cũng không đơn giản. Do vậy, ngoài chương trình năm thứ nhất là M1 (master 1), năm thứ 2 gọi là M2 (master 2), hàng năm chúng tôi sẽ tổ chức các lớp M0 (master 0) - hay còn gọi là trường hè, để củng cố kiến thức cho các em sinh viên toán đến từ khắp các miền, đồng thời nhằm phát hiện ra những em có năng khiếu, có niềm say mê khoa học, có tác phong làm việc tốt.

Anh có thể cho biết rõ hơn về mục đích, ý nghĩa của Đề án này?

Ai cũng biết, tương lai nền khoa học phụ thuộc vào việc ta có đào tạo được một đội ngũ kế cận giỏi hơn cha anh hay không? Vì vậy, việc tổ chức các lớp đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ chất lượng quốc tế là việc cấp bách trong tình hình hiện nay. Hình thức tổ chức lớp Master toán mà tôi trình bày ở trên cũng không có gì mới, nhưng theo tôi, vào thời điểm hiện tại, nó cho phép chúng ta tận dụng tối đa sự giúp đỡ của nước ngoài mà vẫn xây dựng được một cơ sở đào tạo của ta.

Điều kiện bên ngoài hiện nay rất thuận lợi. Nhiều sinh viên giỏi có thể tự xin được những học bổng tốt ở các trường đại học lớn trên thế giới. Năm nào cũng có vài em xin được như vậy (trong lĩnh vực toán học). Nhưng tôi nghĩ, nếu ta chủ động tổ chức đào tạo (một phần) Master ở ViệtNamtrước khi gửi các em đi nước ngoài học nốt Master và học tiếp Tiến sỹ, thì sẽ tốt hơn nhiều xét riêng cho từng em hay xét chung cho tương lai nền toán học ViệtNam. Nếu lớp Master toán đào tạo tốt, xây dựng được thương hiệu, ta có thể gửi các em đi học ở những trường đại học tốt nhất, học với những ông thầy tốt nhất. Nếu khéo tổ chức, mỗi năm ta có thể tập trung vào một số hướng nghiên cứu nhất định, rồi chọn khoảng 3-5 học sinh tiếp tục đi theo hướng đó. Về lâu dài, nó sẽ tạo ra được một ê kíp nghiên cứu. Trong bất cứ ngành khoa học nào, không riêng gì toán học, cần phải tạo được một ê kíp nghiên cứu mới làm việc tốt được.

Chúng tôi đang chuẩn bị để khởi động Đề án. Đây là một mô hình tốt để xây dựng cơ sở đào tạo của ViệtNamcó uy tín với quốc tế. Số lượng học sinh sẽ ít nhưng chất lượng phải cao: Học sinh có kiến thức, có niềm say mê và có phong cách làm việc tốt. Hơn nữa, được tham gia đào tạo những học sinh như vậy sẽ còn là một động cơ mạnh mẽ cho công tác nghiên cứu của các nhà toán học ViệtNam.

Xin cảm ơn và chúc anh thành công.

Nguồn: T/c Hoạt động khoa học, số 7/2006

Xem Thêm

Tin mới

VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.